Luận án tiến sĩ: Đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non - Nguyễn Thị Hồng Vân

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC Xà HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC Xà HỘI NGUYỄN THỊ HỒNG VÂN §ÆC §IÓM NéI DUNG Vµ H×NH THøC GIAO TIÕP VíI TRÎ MÉU GI¸O LíN CñA GI¸O VI£N MÇM NON LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI - 2018 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC Xà HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC Xà HỘI NGUYỄN THỊ HỒNG VÂN §ÆC §IÓM NéI DUNG Vµ H×NH THøC GIAO TIÕP VíI TRÎ MÉU GI¸O LíN CñA GI¸O VI£N MÇM NON Ngành: Tâm lý học Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Người hướng dẫn khoa học: GS.TS VŨ DŨNG HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các dữ liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kì một công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thị Hồng Vân i MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC GIAO TIẾP VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON. Nghiên cứu về giao tiếp.

Nghiên cứu về giáo viên mầm non. Nghiên cứu về giao tiếp của trẻ mẫu giáo. Nghiên cứu về đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo của giáo viên mầm non. 21 Tiểu kết chương 1.28 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC GIAO TIẾP VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON.

Đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp. Giáo viên mầm non và trẻ mẫu giáo lớn. Đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Các yếu tố ảnh hưởng đến đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non .56 Tiểu kết chương 2.62 Chương 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Tổ chức nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .69 Tiểu kết chương 3.80 Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC GIAO TIẾP VỚI TRẺ MẪU GIÁO LỚN CỦA GIÁO VIÊN MẦM NON. Thực trạng đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Yếu tố ảnh hưởng đến đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non.

Biện pháp tâm lý – giáo dục nâng cao hiệu quả giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Phân tích một số trường hợp điển hình .130 Tiểu kết chương 4.147 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .148 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ .151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 1PL iii DANH MỤC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Các chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ của từ ĐLC Độ lệch chuẩn ĐTB Điểm trung bình % Phần trăm iv DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Một số đặc điểm của khách thể nghiên cứu.

Biểu hiện đặc điểm nội dung giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Đặc điểm về trao đổi thông tin với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Trao đổi thông tin về tình hình sức khỏe của trẻ. Trao đổi thông tin về đặc điểm của trẻ.

Trao đổi thông tin về những khó khăn của trẻ. Trao đổi thông tin về các thành viên trong gia đình của trẻ. Trao đổi thông tin về bạn bè của trẻ. Trao đổi cảm xúc tích cực với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non.

Trao đổi cảm xúc tiêu cực với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Đặc điểm về sự ảnh hưởng lẫn nhau trong giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Đặc điểm hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Đặc điểm hình thức giao tiếp ngôn ngữ tích cực với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non.

Đặc điểm hình thức giao tiếp ngôn ngữ tiêu cực với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Đặc điểm hình thức giao tiếp phi ngôn ngữ tích cực với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Đặc điểm hình thức giao tiếp phi ngôn ngữ tiêu cực với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Đặc điểm nội dung giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non so sánh theo độ tuổi.

Đặc điểm hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non so sánh theo độ tuổi. Đặc điểm nội dung giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non so sánh theo loại hình trường. Đặc điểm hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non so sánh theo loại hình trường. Đặc điểm nội dung giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non so sánh theo thâm niên công tác.

Đặc điểm hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non so sánh theo thâm niên công tác. Đánh giá chung các yếu tố ảnh hưởng đến đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan đến đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Tương quan giữa các yếu tố chủ quan với đặc điểm nội dung.

Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan đến đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Tương quan giữa các yếu tố khách quan với đặc điểm nội dung và hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Mức độ dự báo của một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi mức độ về trao đổi thông tin với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Mức độ dự báo của một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi mức độ trao đổi cảm xúc tích cực với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non.

Mức độ dự báo của một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi mức độ biểu hiện hành vi (sự ảnh hưởng lẫn nhau) trong giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Mức độ dự báo của một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi mức độ sử dụng ngôn ngữ tích cực trong giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Mức độ dự báo của một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi mức độ sử dụng ngôn ngữ tiêu cực trong giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Mức độ dự báo của một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi đặc điểm sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ tích cực trong giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non.

Mức độ dự báo của một số yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi mức độ sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ tiêu cực trong giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non .127 vii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 4. Tương quan giữa đặc điểm trao đổi thông tin, trao đổi cảm xúc và sự ảnh hưởng lẫn nhau trong giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non. Tương quan giữa các đặc điểm hình thức giao tiếp với trẻ mẫu giáo lớn của giáo viên mầm non .110 viii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1.

Giao tiếp là hoạt động đặc trưng của con người. Nhờ hoạt động giao tiếp mà con người trao đổi được thông tin, tư tưởng, tình cảm và tạo lập các mối quan hệ xã hội. Nhờ hoạt động giao tiếp mà con người hiểu được nhau và cùng nhau thống nhất ý chí, hành động. Có thể nói, giao tiếp là hoạt động không thể thiếu được đối với con người và sự phát triển của xã hội.

Giao tiếp là thành phần cơ bản của hoạt động sư phạm. Giao tiếp diễn ra khi nhà sư phạm tiến hành các hình thức tổ chức giáo dục, dạy học. Đó là sự tiếp xúc, tác động qua lại lẫn nhau giữa nhà giáo dục và người được giáo dục qua sử dụng các phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ nhằm thực hiện các nhiệm vụ giáo dục. Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam.

Mục tiêu của giáo dục mầm non là “giúp trẻ phát triển thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1, hình thành ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời” [7]. Nhà giáo dục người Nga, Makarenco đã viết: “Những cơ sở căn bản của việc giáo dục trẻ đã được hình thành từ trước tuổi lên 5. Những điều dạy trẻ trong thời kỳ đó chiếm 90% tiến trình giáo dục trẻ. Về sau việc giáo dục đào tạo con người vẫn tiếp tục nhưng lúc đó là lúc bắt đầu nếm quả, còn những nụ hoa thì đã được vun trồng trong 5 năm đầu tiên”[Dẫn theo 69].

Trong giáo dục mầm non, người giáo viên giữ vị trí trực tiếp, giữ vai trò quan trọng, là nhân tố quyết định hiệu quả của hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non. Thời gian trẻ ở lớp với cô nhiều, khoảng 8 đến 10 tiếng mỗi ngày, trong thời gian này cô giáo có trách nhiệm thay thế người mẹ để chăm sóc, giáo dục trẻ. Nếu cô giáo không thiết lập được mối quan hệ tốt đẹp với trẻ thì sẽ khiến cho cuộc sống của trẻ trở nên nặng nề, căng thẳng. Nhiều trường hợp trẻ rơi vào tình trạng ức chế, lo sợ mỗi khi đến lớp.

Điều này gây nên nhiều bất lợi cho trẻ trong hiện tại cũng như các chặng đường phát triển tiếp theo. Ngược lại, nếu giáo viên hiểu, tôn trọng trẻ, thiết lập được các mối quan hệ tốt đẹp với trẻ thì sẽ tạo ra được môi 1 trường ấm cúng, lành mạnh tạo ra ở trẻ cảm giác an toàn, sự chủ động trong việc lĩnh hội vốn kinh nghiệm sống, phát huy tối đa các tiềm năng sẵn có ở trẻ. Để thực hiện nhiệm vụ giáo dục, phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ mầm non, giáo viên phải xác định được nội dung, hình thức giao tiếp phù hợp với trẻ ở các độ tuổi.