Luận án Tiến sĩ: Tái cấu trúc hệ thống Ngân hàng Thương mại Việt Nam của Nguyễn Quỳnh Hoa

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH

 NGUYỄN QUỲNH HOA TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH

 NGUYỄN QUỲNH HOA TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 62.01 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.

ĐOÀN THANH HÀ 2. HOÀNG NGỌC TIẾN TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Nguyễn Quỳnh Hoa Sinh ngày: 07/012/1974 Nơi sinh: Ba Vì, Hà Tây Quê quán: Xã Phước Long, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định Hiện đang công tác tại: Trường Đại học Ngân hàng Tp. HCM, số 36 Tôn Thất Đạm, Quận 1, Tp.

HCM Là Nghiên cứu sinh khóa 14 của Trường Đại học Ngân hàng Tp. HCM Mã nghiên cứu sinh: 010114090004 Tên luận án: “Tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam” Người hướng dẫn khoa học: 1. Đoàn Thanh Hà 2. Hoàng Ngọc Tiến Luận án được thực hiện tại Trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh Tôi xin cam đoan luận án này là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu khoa học độc lập và làm việc với tinh thần nghiêm túc.

Số liệu trong chuyên đề có nguồn gốc rõ ràng và đáng tin cậy. Kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa được công bố toàn bộ nội dung trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Hồ Chí Minh, ngày 10 tháng 02 năm 2014 Tác giả NGUYỄN QUỲNH HOA LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết Từ tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt tắt ACB Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Agribank Việt Nam ATM Máy rút tiền tự động Bao Viet bank Ngân hàng thương mại cổ phần Bảo Việt Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển BIDV Việt Nam Capital CAR Hệ số an toàn vốn Adequacy Ratio DNNN Doanh nghiệp Nhà nước Ngân hàng thương mại cổ phần Xuất nhập khẩu Eximbank Việt Nam Gross Domestic GDP Tổng sản phẩm quốc nội Product Mergers and M&A Sáp nhập và mua lại Acquisitions Ngân hàng thương mại cổ phần phát triển nhà đồng MHB bằng sông Cửu Long NHNN Ngân hàng Nhà nước NHNNg Ngân hàng nước ngoài NHTM Ngân hàng thương mại NHTMNN Ngân hàng thương mại Nhà nước NHTMCP Ngân hàng thương mại cổ phần NHTW Ngân hàng Trung ương Maritime bank Ngân hàng thương mại cổ phần Hàng hải MB Ngân hàng thương mại cổ phần quân đội Ocean bank Ngân hàng thương mại cổ phần Đại Dương ROA Return On Asset Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Return On ROE Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu Equity Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Sacombank Tín Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Công Saigonbank thương STT Số thứ tự TCTD Tổ chức tín dụng Ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Techcombank Nam Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Vietinbank Nam Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt VCB Vietcombank Nam Worrld Trade WTO Tổ chức thương mại thế giới Organnization LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 2.1 Số lượng các NHTM Việt Nam giai đoạn 1991 - 2012 66 Quy mô vốn điều lệ của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2008 - 67 2.2 2012 Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu của một số NHTM Việt Nam giai đoạn 69 2.4 Huy động vốn của một số NHTM Việt Nam năm 2012 71 Tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong mối 75 2.5 quan hệ với tăng trưởng GDP giai đoạn 2008 - 2012 Tỷ lệ nợ xấu của một số ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 78 2.7 Lợi nhuận trước thuế các NHTM Việt Nam giai đoạn 2008 - 2012 82 2.8 Lợi nhuận trước thuế một số NHTM Việt Nam năm 2012 83 Tỷ suất sinh lời của một số NHTM Việt Nam giai đoạn 2008 - 84 2.9 2012 Cổ đông chiến lược nước ngoài của các NHTM Việt Nam đến 95 2.10 31/12/2012 Vốn điều lệ của một số ngân hàng khu vực Đông Nam Á 97 2.11 31/12/2012 Hệ số CAR của một số ngân hàng khu vực Đông Nam Á 97 2.12 31/12/2012 Tỷ trọng nhân sự có trình độ từ đại học trở lên tại một số NHTM 102 2.13 Việt Nam giai đoạn 2008 - 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu Tên biều đồ Trang đồ Tốc độ tăng trưởng huy động vốn của hệ thống ngân hàng Việt 70 2.1 Nam giai đoạn 2008 - 2012 Tốc độ tăng trưởng tín dụng của hệ thống ngân hàng Việt Nam giai 74 2.3 Tỷ lệ nợ xấu của hệ thống ngân Việt Nam giai đoạn 2008 - 2012 77 Cơ cấu thu nhập hoạt động các ngân hàng thương mại Việt Nam 86 2.4 giai đoạn 2008 – 2012 Tốc độ tăng trưởng nhân sự của hệ thống ngân Việt Nam giai đoạn 101 2.5 2008 - 2012 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 MỤC LỤC MỤC LỤC.

Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài. Tổng quan về công trình nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài.

Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp của luận án. Kết cấu của luận án. 16 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.

HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Khái niệm ngân hàng thương mại. Chức năng của ngân hàng thương mại. Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại.

Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động của ngân hàng thương mại. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Khái niệm tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại. Lý do tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại.

Nội dung tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại. Vai trò của ngân hàng trung ương trong quá trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại. Những khó khăn và rủi ro của quá trình thực hiện tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại. KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM.

Kinh nghiệm quốc tế về tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại 46 1. Những bài học rút ra cho Việt Nam. 58 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.

KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG NGÂN HÀNG VIỆT NAM. Thời kỳ 1986 đến nay. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM. Vốn điều lệ và tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu.

Tình hình hoạt động kinh doanh. Kết quả hoạt động kinh doanh. THỰC TRẠNG TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM. Tái cấu trúc tài chính.

Tái cấu trúc hoạt động kinh doanh. Tái cấu trúc hệ thống quản trị. Tái cấu trúc sở hữu. Hạn chế trong quá trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại.

Các nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế. 122 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 125 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM. CHIẾN LƯỢC VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NGÀNH NGÂN HÀNG VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020 .1 Chiến lược và định hướng phát triển kinh tế xã hội Việt Nam đến năm 2020.

Chiến lược, định hướng phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2020. 129 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. ĐỊNH HƯỚNG, LỘ TRÌNH TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM. Mục tiêu tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Định hướng tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Lộ trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. GIẢI PHÁP TÁI CẤU TRÚC HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM. Nhóm giải pháp vĩ mô.

Nhóm giải pháp từ phía các ngân hàng thương mại Việt Nam. 145 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 162 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài Trải qua hơn 20 năm đổi mới, ngành ngân hàng Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình, luôn giữ vai trò quan trọng là huyết mạch của nền kinh tế, là hơi thở trong mọi hoạt động của đời sống xã hội, là nhân tố không thể thiếu để tập trung nguồn lực vốn cho phát triển đất nước.

Những thành tựu kinh tế xã hội rực rỡ mà Việt Nam đạt được trong công cuộc đổi mới, vai trò, vị thế của Việt Nam ngày càng được khẳng định trên trường quốc tế là có sự đóng góp rất lớn của ngành ngân hàng. Cũng vì lẽ đó mà hoạt động ngân hàng rất nhạy cảm, nếu không tạo điều kiện đảm bảo an toàn thì dễ gây tổn thương nặng nề cho nền kinh tế. Việc mở cửa thị trường ngân hàng, tài chính là xu thế tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nhất là kể từ khi Việt Nam gia nhập WTO đã mang lại rất nhiều cơ hội cũng như thách thức cho hệ thống NHTM Việt Nam. Các NHTM Việt Nam phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt hơn từ các ngân hàng nước ngoài đến từ các khu vực tài chính phát triển như Mỹ, Châu Âu, Singapore, Nhật Bản,.

và chịu tác động của những biến động trên thị trường tài chính quốc tế nhiều hơn. Cuộc khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế toàn cầu kéo dài từ năm 2008 và đến nay vẫn còn để lại hậu quả nặng nề ở nhiều nước, đặc biệt là ở Mỹ mà nguyên nhân chính là sự yếu kém của hệ thống NHTM. Điều đó buộc các quốc gia phải quan tâm, đánh giá lại toàn bộ hoạt động của các NHTM. Việc tái cấu trúc hệ thống NHTM đã trở nên phổ biến và cấp thiết ở mỗi quốc gia để đảm bảo cho các NHTM thích nghi được với nhu cầu phát triển mới trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đầy biến động.