Luận án tiến sĩ y học: Tạo hình mũi bệnh nhân khe hở môi bằng vạt sụn da - Đại học Y Dược TP. HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN ĐÌNH CHƯƠNG NGHIÊN CỨU TẠO HÌNH MŨI Ở BỆNH NHÂN ĐÃ MỔ KHE HỞ MÔI MỘT BÊN BẰNG VẠT SỤN DA VÀ MẢNH GHÉP SỤN VÁCH NGĂN LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN ĐÌNH CHƯƠNG NGHIÊN CỨU TẠO HÌNH MŨI Ở BỆNH NHÂN ĐÃ MỔ KHE HỞ MÔI MỘT BÊN BẰNG VẠT SỤN DA VÀ MẢNH GHÉP SỤN VÁCH NGĂN NGÀNH: TAI – MŨI – HỌNG MÃ SỐ: 9720155 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN THỊ KIỀU THƠ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả luận án Nguyễn Đình Chương i MỤC LỤC MỤC LỤC. i DANH MỤC VIẾT TẮT.

iii DANH MỤC ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH – VIỆT. iv DANH MỤC CÁC BẢNG .v DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. vii DANH MỤC CÁC HÌNH. viii ĐẶT VẤN ĐỀ.

Giải phẫu - sinh lý mũi. Biến dạng mũi trong khe hở môi một bên. Các phương pháp tạo hình biến dạng mũi sau phẫu thuật khe hở môi một bên 23 1. Tình hình nghiên cứu trong nước trên bệnh nhân biến dạng mũi sau phẫu thuật khe hở môi một bên.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.

Cỡ mẫu của nghiên cứu. Phương pháp và công cụ đo lường. Quy trình nghiên cứu. Xác định các biến số độc lập, phụ thuộc.

Phương pháp phân tích dữ liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm biến dạng mũi trên bệnh nhân đã phẫu thuật khe hở môi một bên.

Đánh giá kết quả phẫu thuật tạo hình mũi ở bệnh nhân đã mổ khe hở môi một bên bẩm sinh bằng vạt sụn da kết hợp mảnh ghép sụn vách ngăn. Đặc điểm biến dạng mũi trên bệnh nhân đã mổ khe hở môi một bên bẩm sinh 98 4. Đánh giá kết quả phẫu thuật tạo hình mũi ở bệnh nhân đã mổ khe hở môi một bên bẩm sinh bằng vạt sụn da kết hợp mảnh ghép sụn vách ngăn. 134 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC iii DANH MỤC VIẾT TẮT VIẾT TẮT DỊCH NGHĨA American Board of Plastic Surgery ABPS Hội Phẫu thuật Thẩm mỹ Hoa Kỳ DTMCN Diện tích mặt cắt ngang KH Khe hở KHM Khe hở môi KHM- VM Khe hở môi- vòm miệng KHVM Khe hở vòm miệng MGKDVN Mảnh ghép kéo dài vách ngăn MGMRVN Mảnh ghép mở rộng vách ngăn MGTCTT Mảnh ghép thanh chống tiểu trụ MTĐXS Mảnh thẳng đứng xương sàng Nasal Obstruction Symptom Evaluation scale NOSE Thang điểm đánh giá triệu chứng tắc nghẽn mũi Rhinoplasty Outcome Evaluation ROE Thang điểm đánh giá phẫu thuật mũi SCMBD Sụn cánh mũi bên dưới SCMBT Sụn cánh mũi bên trên iv DANH MỤC ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH – VIỆT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT Acoustic rhinometry Đo mũi bằng sóng âm Alar rim graft Mảnh ghép bờ cánh mũi American Board of Plastic Surgery Hội Phẫu thuật Thẩm mỹ Hoa Kỳ Backstop graft Mảnh ghép chặn lùi Cap graft Mảnh ghép hình nón Collumelar strut Mảnh ghép thanh chống tiểu trụ Cross-sectional area Diện tích mặt cắt ngang Lateral crural strut graft Mảnh ghép trụ ngoài sụn cánh mũi bên dưới Nasal Obstruction Thang điểm đánh giá triệu chứng tắc Symptom Evaluation scale nghẽn mũi National Institutes of Health (The Viện sức khoẻ quốc gia Hoa Kỳ United States) Rhinoplasty Outcome Evaluation Thang điểm đánh giá phẫu thuật mũi Septal extension graft Mảnh ghép kéo dài vách ngăn Shield graft Mảnh ghép hình khiên Spreader graft Mảnh ghép mở rộng vách ngăn Tip defite point Điểm định hình đỉnh mũi Tongue-in-groove technique Kỹ thuật nối ghép mộng v DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang Bảng 1.

Phân loại khe hở môi- vòm miệng. Bảng tổng hợp các biến dạng mũi thứ phát do dị tật KHM-VM một bên 20 Bảng 2. Các mốc giải phẫu khuôn mặt. Phân bố theo tuổi.

Lý do khám bệnh. Biến dạng môi trên. Biến dạng tháp mũi theo loại KHM-VM. Hình dáng đường viền mũi theo loại KHM-VM.

Hình dáng đường viền mũi. Sự bất cân xứng vùng đầu mũi theo nhóm KHM-VM. Góc vẹo tiểu trụ. Vẹo vách ngăn kết hợp.

Gai mũi trước. Phì đại cuốn mũi dưới. Đo mũi bằng sóng âm giữa các nhóm trước phẫu thuật. Đo mũi bằng sóng âm trước phẫu thuật.

Tình trạng nghẹt mũi theo thang điểm NOSE theo từng nhóm KHM-VM. Tình trạng nghẹt mũi theo thang điểm NOSE. Tương quan kích thước SCMBD giữa bên lành và bên bệnh. Độ chênh điểm đỉnh mũi của SCMBD.

Chênh lệch kích thước mảnh ghép phức hợp và phần sụn của mảnh ghép phức hợp. Thời gian theo dõi. Góc lệch tiểu trụ sau mổ. Hình dáng mũi sau phẫu thuật theo nhóm KHM-VM.

Hình dáng đường viền mũi sau phẫu thuật. Hệ số bất cân xứng vùng đầu mũi sau phẫu thuật theo nhóm KHM-VM. Chênh lệch vùng đầu mũi giữa bên lành và bên KHM. Cải thiện hình dáng đường viền mũi.

Thay đổi hình dáng mũi khi chồng hình ảnh ba chiều trước và sau mổ. Bất đối xứng vùng đầu mũi trước và sau mổ theo nhóm KHM-VM. Hệ số bất đối xứng trước và sau mổ. Diện tích mặt cắt ngang tại vùng 1, vùng 2, vùng 3 và thể tích hốc mũi sau phẫu thuật.

Thông số đo mũi bằng sóng âm sau mổ theo nhóm KHM-VM. Cải thiện thông số đo mũi bằng sóng âm sau mổ theo nhóm KHM-VM. Đo mũi bằng sóng âm trước và sau phẫu thuật. Mức độ nghẹt mũi theo thang điểm NOSE theo nhóm KHM-VM.

Cải thiện mức độ nghẹt mũi theo thang điểm NOSE. Mức độ hài lòng theo thang điểm ROE theo nhóm KHM-VM. Mức độ hài lòng của bệnh nhân theo thang điểm ROE .96 vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ STT Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 3. Phân bố theo giới.

Phân loại khe hở môi – vòm miệng theo Spina. Phân bố bệnh nhân có kết hợp với khe hở cung hàm, vòm miệng. Phân bố theo vị trí khe hở môi một bên. Phân bố theo bệnh lý bẩm sinh khác đi kèm.

Phân bố theo tiền căn gia đình bị khe hở môi- vòm miệng. Biến dạng tháp mũi: vẹo sống mũi. Các biến dạng vùng đầu mũi. Vẹo vách ngăn theo phân loại của Mladina.

Hình dạng sụn cánh mũi bên dưới. Kích thước mảnh ghép phức hợp vách ngăn và phần sụn vách ngăn 83 Biểu đồ 3. Phối hợp các kỹ thuật phẫu thuật khác. Đánh giá chung kết quả phẫu thuật .96 viii DANH MỤC CÁC HÌNH STT Tên hình Trang Hình 1.

Các vùng mô mềm ở đầu mũi. Thiết diện cắt ngang phần sụn tháp mũi tại van mũi, vùng K (hình trái) và vùng SCMBT-SCMBD (hình phải). Sụn vách ngăn, sụn cánh mũi bên trên (hình trái) và sụn cánh mũi bên dưới (hình phải). Các phần của sụn cánh mũi bên dưới.

Biến dạng cơ vùng quanh mũi miệng. Các khiếm khuyết hình thái mũi ở bệnh nhân khe hở môi. Các phương pháp tạo hình khe hở môi một bên. Các loại biến dạng cặp vòng cung da và cặp vòng cung sụn.

Biến dạng sụn cánh mũi bên dưới. Các biến dạng mũi ở bệnh nhân đã phẫu thuật khe hở môi một bên. Sự định hướng các cấu trúc đầu mũi. Phương pháp chỉnh hình Z nếp tiền đình của Nakajima.

Trượt vạt sụn da từ ngoài vào trong và đóng da theo hướng V-Y (hình trái) và phương pháp chia đôi vòm (hình phải). Phương pháp rạch da chữ U ngược và trượt trụ ngoài SCMBD vào trong, lên trên của Tajima kết hợp chỉnh hình V-Y. Vạt trượt bằng kỹ thuật của Gillies và Kilner. Sự kết hợp giữa phương pháp của Dibbell và phương pháp rạch da theo hình chữ U ngược của Tajima.

Vạt trượt sụn da. Mảnh ghép mở rộng phần đuôi vách ngăn. Mảnh ghép trụ ngoài SCMBD (hình a) và Mảnh ghép rìa cánh mũi (hình b). Phẫu thuật biến dạng mũi.

Bộ dụng cụ phẫu thuật mũi. Hệ thống nội soi tai mũi họng. Hệ thống đo mũi bằng sóng âm Eccovision. Hệ thống chụp ảnh ba chiều Planmeca Promax.

Dụng cụ đo đạc. Các tư thế chụp hình chuẩn. Phân loại vẹo vách ngăn theo Mladina. Tư thế chụp ảnh ba chiều Proface.

Các mốc giải phẫu khuôn mặt. Tư thế bệnh nhân và các thông số hình thái mũi. Đồ thị biểu hiện đo mũi bằng sóng âm. Thiết kế vạt sụn da.

Vạt trượt sụn da. Đường rạch da hình chữ V ngược. Kết hợp đường rạch chỉnh hình chữ Z tại thành ngoài cánh mũi. Bộc lộ SCMBD và đo kích thước trụ trong, trụ ngoài SCMBD.

Bóc tách phẫu trường rộng để chỉnh hình vách ngăn và lấy mảnh ghép sụn- xương vách ngăn. Các giới hạn trong lấy mảnh ghép sụn- xương vách ngăn. Tạo hình đầu mũi bằng vạt trượt sụn da kết hợp các mảnh ghép cấu trúc đầu mũi. Thiết kế mảnh ghép vách ngăn.

Cố định mảnh ghép vào vị trí ước lượng của đầu mũi. Khâu mảnh ghép và phần chữ L còn lại của vách ngăn vào màng xương gai mũi trước. Giải phóng SCMBD ra khỏi phần vách ngăn màng và sụn cánh mũi bên trên, trượt vạt sụn da để tạo sự cân đối vòm cánh mũi 2 bên. Khâu SCMBD hai bên vào mảnh ghép phức hợp sụn xương bằng kỹ thuật nối ghép mộng.

Mảnh ghép sụn vành tai. Sử dụng mảnh ghép trên đỉnh mũi (mảnh ghép hình nón hay mảnh ghép hình khiên) để tái định dạng rõ cấu trúc vùng đầu mũi. Sử dụng mảnh ghép trụ ngoài SCMBD để gia cố thành ngoài mũi. Tạo hình sẹo môi và tạo hình cánh mũi.

Tạo hình chân cánh mũi và khâu treo SCMBD. Hình ảnh môi trên. Trục lỗ mũi bên KHM nằm ngang và Khuyết nền cánh mũi. Các biến dạng vùng mũi.

Vẹo tiểu trụ và phần trước vách ngăn. Các dạng vẹo vách ngăn theo phân loại Mladina. Di lệch gai mũi trước. Đặc điểm phì đại cuốn mũi dưới.

Độ chênh điểm định hình mũi của SCMBD. Mảnh ghép sụn- xương vách ngăn. Thay đổi hình thái mũi trước và sau mổ. Cải thiện hình dáng mũi: độ nhô mũi, góc mũi môi.

Thay đổi hình dáng mũi khi chồng hình ảnh ba chiều .