Luận án tiến sĩ: Giáo dục thanh niên ở Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh - Đặng Văn Khoa - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN =================== ĐẶNG VĂN KHOA GIÁO DỤC THANH NIÊN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC Hà Nội - 2025 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN =================== ĐẶNG VĂN KHOA GIÁO DỤC THANH NIÊN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Hồ Chí Minh học Mã số: 9310204.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Trần Thị Minh Tuyết 2. Nguyễn Quang Liệu Hà Nội - 2025 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nghiên cứu và dữ liệu được trình bày trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ.

Tác giả Luận án Đặng Văn Khoa LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án với đề tài “Giáo dục thanh niên ở Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, tôi đã nhận được sự hướng dẫn và hỗ trợ quý báu từ nhiều tập thể và cá nhân. Trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Ban Chủ nhiệm cùng toàn thể giảng viên, cán bộ Khoa Khoa học Chính trị, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội; Ban Giám hiệu Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới hai nhà giáo hướng dẫn khoa học là GS. Trần Thị Minh Tuyết và PGS.

Nguyễn Quang Liệu. Quý Cô/Thầy đã dành nhiều thời gian và tâm huyết để chỉ bảo, định hướng, giúp tôi hoàn thiện công trình nghiên cứu này. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã luôn là nguồn động viên, khích lệ to lớn, giúp tôi vượt qua mọi khó khăn để hoàn thành luận án. Tác giả Luận án Đặng Văn Khoa MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC.

1 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT. 4 DANH MỤC BẢNG, BIỂU. Lý do chọn đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án.

Kết cấu của luận án .13 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án. Các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên. Các công trình nghiên cứu sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên.

Các công trình nghiên cứu về thanh niên và giáo dục thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Đánh giá tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu. Đánh giá kết quả các công trình nghiên cứu đã được tổng quan. Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu .39 1 Tiểu kết chương 1 .41 Chương 2: GIÁO DỤC THANH NIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH – NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN.

Một số khái niệm có liên quan. Khái niệm “Giáo dục”. Khái niệm “Thanh niên”. Khái niệm “Giáo dục thanh niên”.

Khái niệm “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên”. Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên – một số nội dung cơ bản. Về tầm quan trọng của công tác giáo dục thanh niên. Chủ thể giáo dục thanh niên.

Nội dung giáo dục thanh niên. Phương thức giáo dục thanh niên. Giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên. Giá trị lý luận.

Giá trị thực tiễn .94 Tiểu kết chương 2 .99 Chương 3: GIÁO DỤC THANH NIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH – THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA. Thành tựu, hạn chế và nguyên nhân. Thành tựu và nguyên nhân. Hạn chế và nguyên nhân.

Những vấn đề đặt ra trong việc giáo dục thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay .143 Tiểu kết chương 3 .156 2 Chương 4: GIÁO DỤC THANH NIÊN THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY – PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP. Tình hình mới tác động đến công tác giáo dục thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Tình hình thế giới. Tình hình trong nước.

Phương hướng giáo dục thanh niên. Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục thanh niên trong bối cảnh mới178 4. Nhóm giải pháp về nhận thức. Nhóm giải pháp về thể chế.

Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện. Nhóm giải pháp về tổng kết kinh nghiệm .203 Tiểu kết chương 4. 211 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 216 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

233 3 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ BCHTW Ban Chấp hành Trung ương CB Cán bộ CNXH Chủ nghĩa xã hội CMCN 4.0 Cách mạng công nghiệp 4.0 CT/TW Chỉ thị trung ương GD Giáo dục NCS Nghiên cứu sinh TN Thanh niên TNCS Thanh niên cộng sản Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp UNESCO Quốc UNFPA Quỹ dân số Liên Hợp quốc XHCN Xã hội chủ nghĩa 4 DANH MỤC BẢNG, BIỂU Stt Tên bảng, biểu Trang Bảng 3. Ý kiến của thanh niên về việc học tập các khoá đào 1 tạo nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, bồi dưỡng kỹ 117 năng (%) 2 Bảng 3. Tình trạng học vấn của thanh niên phân theo khu vực 119 Bảng 3. Ý kiến của thanh niên về tầm quan trọng của các giá 3 121 trị truyền thống dân tộc (%) Bảng 3.

Đánh giá của cán bộ và thanh niên về tính hiệu quả 4 của các hoạt động thuộc phong trào Tuổi trẻ xung kích bảo vệ 128 Tổ quốc (%) Bảng 3. Đánh giá của cán bộ và thanh niên về tính hiệu quả 5 130 của các hoạt động thuộc phong trào tuổi trẻ sáng tạo (%) 6 Biểu 3. Mục tiêu, lý tưởng sống của thanh niên hiện nay (%) 120 Biểu 3. Ý kiến của thanh niên về các biểu hiện sống tiêu cực ở 7 138 thanh niên hiện nay (%) Biểu 3.

Ý kiến của thanh niên về những giá trị tạo nên một xã 8 154 hội hiện đại và phát triển (%) 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong lịch sử phát triển của nhân loại, thanh niên là lực lượng xã hội to lớn và nhân tố quyết định tương lai, vận mệnh của dân tộc. Trong bất kỳ chặng đường nào của dân tộc Việt Nam thì dựng nước và giữ nước đều là hai nhiệm vụ trọng yếu và thanh niên luôn là lực lượng xung kích trong việc thực hiện các nhiệm vụ chiến lược đó. Sức mạnh của thanh niên nằm ở nhiệt huyết, hoài bão tràn đầy, tinh thần năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm, khả năng tiếp thu nhanh nhạy những tri thức mới của nhân loại để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Theo quy luật của đời người, thanh niên ngày nay sẽ là những người giữ trọng trách thay thế thế hệ đi trước để quyết định các vấn đề trọng yếu của đất nước trong giai đoạn tiếp theo. Vì thế, đầu tư cho giáo dục thanh niên chính là đầu tư cho tương lai, là “giữ nước từ sớm, từ xa”. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh, với tầm nhìn của một vĩ nhân và tình yêu đối với thế hệ trẻ, đã hết lòng quan tâm đến công tác giáo dục thanh niên, coi đây là một nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định tương lai của dân tộc và sự thành bại của sự nghiệp cách mạng. Người nhấn mạnh yêu cầu bồi dưỡng toàn diện cho thanh niên, trong đó việc giáo dục đạo đức cách mạng được xem là nền tảng cốt lõi.

Mục tiêu của quá trình giáo dục này là đào tạo nên những người kế thừa trung thành và có năng lực, đủ sức gánh vác sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên mang tính khoa học, cách mạng, nhân văn sâu sắc và là “kim chỉ nam” hành động cho công tác giáo dục thế hệ trẻ ở Việt Nam hiện nay. Tính bền vững và giá trị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục được minh chứng rõ nét qua sự phù hợp và tính định hướng của nó trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay. Các luận điểm của Hồ Chí Minh về việc phát huy tinh thần tự học, tự rèn luyện và ý chí phấn đấu không ngừng đã trở thành yêu cầu nội tại đối với thế hệ trẻ.

Lời căn dặn mang tầm vóc chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh “non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, 6 chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” [41, tr.35] không chỉ là một lời hiệu triệu, mà còn đặt ra trách nhiệm lịch sử và tạo động lực to lớn, thúc đẩy thanh niên Việt Nam chủ động tiếp cận, làm chủ những tri thức khoa học tiên tiến của nhân loại. Việc bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh chính là xây dựng một nền tảng vững chắc để chống lại các tiêu cực xã hội, giữ vững bản sắc dân tộc và đưa đất nước phát triển bền vững. Có thể khẳng định, tư tưởng của Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên mãi là ngọn đuốc soi đường cho sự nghiệp “trồng người” ở Việt Nam. Thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã có nhiều chủ trương, chính sách để phát huy sức mạnh của thành niên bởi trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, vai trò của thanh niên càng được khẳng định một cách mạnh mẽ.

Họ là nguồn nhân lực vàng, có trình độ học vấn và chuyên môn cao, đóng vai trò nòng cốt trong việc phát triển kinh tế tri thức và ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến. Nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, vai trò của thanh niên trong sự nghiệp phát triển quốc gia hiện nay được biểu hiện một cách toàn diện.