Luận án tiến sĩ: Dạy học xác suất thống kê ở trường ĐH Y - Phần 2

148 và F lựa chon phép kiêm «(z) khi phương sai đã biết, chọn phép kiêm 1 khi cỡ mẫu n < 30 và phương sai chưa biết, Trước khi trình bảy phép kiểm f, A có trình bay ba giả định của phép kiểm này: - Dữ liệu quan sát trong mỗi nhóm có phân phối chuẩn - Phương sai hai nhóm đồng nhất - Hai nhóm đổi tượng được nghiên cứu độc lập [A, tr. 138-140] A giải thích rằng: Việc giả định di liệu có phân phối chuẩn bị vi phạm thì sẽ làm cho gia trị p thấp hơn giá trị thực của nó, din đến dé dang bác bỏ gia thuyết không và kết luận sự khác biệt vẻ trung bình giữa hai nhom không có ý nghĩa. 138-139] ¢ Kỹ thuật KD trong A được chỉ tiết hóa thành 6 bước (đặt giả thuyết TK, xác định phép kiêm phủ hợp. lựa chọn mức ý nghĩa, xác định giá trị ngưỡng, tính giá trị TK và kết luận).

Điều này không được nói rõ trong VI và F. Trong các ví dụ, ở bước xác định phép kiểm phù hợp. A luôn phân tích bài toán cần giải quyết để chọn phép kiểm hai đuôi hay một đuôi. Cũng trong các ví dụ, A thường nhắc đến điều kiện dé thực hiện phép kiểm đã chọn (trong trường hợp so sánh hai trung bình thi đó là phép kiêm z và điều kiện của nó là DL có PPC, phương sai đồng nhấu.

Dưới đây là một ví dụ như thể (ví dụ 4.12 Do lượng 7a-HCO trước va sau | tháng phẫu thuật cắt bỏ túi mật của 51 bệnh nhân. Gọi d là hiệu số của lượng 7ơ-HCO trước và sau phẫu thuật, kết quả đ =2l,22 ng/mL va độ lệch chuẩn là š„= 26,68 ng/mL. Các nha nghiên cứu muốn kiểm tra sự thay đổi nảy có ý nghĩa thông kê hay không. Bước |: Đặt gid thuyết Gọi ở là hiệu số của sự khác biệt về lượng 7ơ-HCO trước và sau phẫu thuật.

Chúng ta muốn bác bỏ giả thuyết không trong hai tình huống khi 7ơ-HCO tăng và giảm có ý nghĩa nên can sử dụng phép kiểm hai đuôi với giả thuyết: #1, : ổ =0;H,: ổ #0 Bước 2: Quyết định phép kiểm pha hợp 149 Gia sử sự khác biệt d có phân phối chuẩn, phép kiểm phủ hợp là phép kiểm t ghép cặp với d-0 t=-f# —Ÿ_ | seudent(n-1) s,/xn Bước 3: Lựa chọn mức ý nghĩa: chọn œ = 0,01 Bước 4: Xác định giá trị ngưỡng: C = f,,., (50) = 2,682 d- d-0 2122— 21,22-0 = 5,68 Bước §: Thực hiện tính toán: f = s,iNn 26,68/V51 Bước 6: Kết luận: Vì t > 2,682 nên bác bỏ Hp, tức 14 lượng 7œ-HCO thực sự khác biệt trước và sau phẫu thuật cắt túi mật.117-118] e V1 không trình bay cách xử ly DL khi không thỏa mãn điều kiện của phép kiêm f, trong khi ở F và A đều nêu phương pháp hoán chuyền DL hoặc sử dụng phép kiểm phi tham số Wileoxon khi DL không có PPC. Ngoài ra, khi phân phối của DL bị lệch, A còn trình bay phương pháp hoán chuyển theo hàm In (cơ số e). Sau đó, A còn trình bày phương pháp hoán chuyên DL theo hàm căn bậc hai và chú ý rằng: Mặc di cách hoán chuyên này không thường được sử dụng trong y học như hoán chuyền theo ham logarithm nhưng nó rat hữu ích khi hoán chuyên bang ham logarithm làm cho dit liệu bị lệch quá mức.123] Khi tat cả các phương pháp hoán chuyên DL không làm cho DL có PPC, A trình bày các phép kiểm phi tham số dé khắc phục tinh trạng này. Chang hạn, phép kiểm Wilcoxon (Mann-Whitney) trong so sánh ghép cặp.

Chúng tôi sẽ không đi sâu vào các chỉ tiết toán học ở đây. Cuối cùng, khi phương sai không đồng nhất, A đưa ra phương án thu thập DL có cỡ bằng nhau trong cả hai nhóm. Chúng tôi tóm tắt trong Bảng 4.5 về sự khác nhau giữa 3 giáo trình trong việc giải quyết ba kiều nhiệm vụ liên quan đến bai toán so sánh hai trung bình. Sự khác nhau giữa 3 giáo trình VI, F va A Nội dung | VI F | A Thu thập DL DL gia dinh Một đuôi/ hai đuôi Một đuôi/ hai đuôi n> 30: phép kiêmu | n> 30: phép kiểm z n > 30: phép kiểm t Lựa chọn phép (PPC) (PPC) (phân phôi Student) kiểm nS 30: phép kiémt | n < 30: phép kiểm t n <30: phép kiểm t (phân phối Student) | (phân phối Student) (phân phối Student) Phân tích các điều kiện của phép kiêm Kiếm tra các điều Trinh bày một phan riê Có kiêm tra trước khi _kiện của phép kiếm eves aye pee mene: thực hiện phép kiềm Phương phán xử lý Hoan chuyên DL hoặc sử | Hoán chuyên DL hoặc khi DL không có dụng phép kiểm phi tham sử dụng phép kiềm phi PPC SỐ.

Dựa vào giá trị Dựa vào giá trị ngưỡng C. Dựa vào giá trị neưởng ngưỡng C và giá trị € và giá trị p 4. KET LUẬN CHUONG 4 PPC có vai trò quan trọng trong XS cũng như trong TK, là cơ sở cho hau hết các suy diễn TK. Những ứng dụng quan trọng của PPC được sử dụng trong XS trong các bài toán tinh xp xi các giá trị XS của biến ngẫu nhiên có phân phối rời rac như phan phỗi nhị thức trong thé chế Iy.

Trong TK, PPC cùng với định lý giới hạn trung tâm đã giải thích hau hết các nguyên lý TK thé hiện trong các bài toán ước lượng khoảng tin cậy và KD giả thuyết TK. Trong các bài toán KD giả thuyết TK về trung bình, một trong những điều kiện quan trọng khi sử dụng phép kiêm ¿ là DL có PPC. Cá ba giáo trình VI, F và A đều nêu yêu cầu này, nhưng trong các ví dụ và bài tập. việc kiểm tra các điều kiện này không được yêu cầu thực hiện.

Nếu DL không tuân theo PPC thì phải giải quyết thế nao? Câu hỏi nay không được đặt ra và di nhiên không được trả lời trong thê chế ly. Tuy nhiên, câu hỏi này đã được nêu ra trong thẻ chế Ip, I, và phương pháp xử ký khi điều kiện không thoa mãn đã được nghiên cứu. Liên quan đến bài toán KD giả thuyết TK về so sánh hai trung bình thực nghiệm độc lập, phép kiêm một đuôi không hiện điện trong VI. Day là một sự khác biệt với F và A.

Sự thiếu hụt phép kiểm một đuôi khiến SV thiếu kỹ thuật dé KD 151 những giả thuyết trong đó người ta cần biết trung bình nao lớn hơn trung bình nao. Mà những giả thuyết thuộc loại này lại rất thường gặp trong các nghiên cứu y học. Mục tiêu đảo tạo nghề đã được thê hiện trong ba thé chế Iy, Ip và I, đó là các kiểu nhiệm vụ được đặt ra nhằm giải quyết các bài toán của y học, cụ thé là trong bảo chế, kiêm nghiệm, phát trién các loại thuốc; đánh giá va phát triển các phương pháp. các thuật điều trị.

Các kỹ thuật và công nghệ cũng được xây dựng dé giải quyết các kiểu nhiệm vụ này. Mục tiêu này cảng thé hiện rd hơn trong lạ. Từ những phân tích quan hệ thê chế R(1y, O), giới hạn vào kiêu nhiệm vụ so sánh hai trung bình thực nghiệm độc lập, chúng tôi rút ra gid thuyết khoa học sau đây: Giả thuyết I: Tén tại hai quy tắc RI, R2 sau đây của hợp dong DH cho phép giải thích sai lam của SV: RI: SV không có trách nhiệm kiểm tra tính chuẩn của DL khi KB giả thuyết so sánh hai trung bình thực nghiệm độc lập. R2: SV luôn sử dụng phép kiểm hai đuôi khi KP gia thuyết so sánh hai trung bình thực nghiệm độc lập.

Kiém chứng giả thuyết nảy là một trong những nội dung chính được chúng tôi thực hiện trong phần thực nghiệm của chương 5. 152 CHƯƠNG § NGHIÊN CỨU THỰC HÀNH DẠY HỌC CỦA GIẢNG VIÊN VÀ QUAN HỆ CÁ NHÂN CỦA SINH VIÊN VỚI ĐÓI TƯỢNG O Nghiên cứu thực tế đảo tạo được thực hiện trên hai đối tượng chủ chốt của thé chế ly - GV và SV. Mục đích đầu tiên là kiểm chứng tính thỏa đáng của giả thuyết khoa học đã được hình thành từ phân tích thé chế của chúng tôi. Như vậy, phần thứ nhất của chương trình bảy một nghiên cứu thực tế DH của GV.

Quan sát thực hành của GV nhằm làm rõ bước chuyển hóa su phạm tr tri thức giáo khoa đến tri thức được day. Liệu thực hành DH của GV có cho phép làm rõ ảnh hưởng của quan hệ thé chế lên ứng xứ của cá nhân của GV với "trí thức cần dạy" va do đó sẽ cho phép củng cô (hoặc không) giả thuyết khoa học đã đặt ra? Câu hỏi ấy dẫn chúng tôi đến một nghiên cứu quan sát lớp học vẻ tiết học KD gia thuyết TK so sánh hai trung bình thực nghiệm độc lập. Phan thứ hai của chương là một nghiên cứu thực nghiệm trên đối tượng SV năm thứ hai khoa Y vả Khoa Dược ngay sau khi họ vừa học xong chương "Kiểm định giả thuyết thong kê". Với thực nghiệm được thiết kế, chúng tôi mong muốn kiểm tra tính thỏa đáng của gia thuyết về sự tôn tại của hai quy tắc hợp đồng DH đã rút ra từ phân tích quan hệ thê chế đối với O.

NGHIÊN CỨU THỰC HANH DẠY HỌC CUA GIẢNG VIÊN Chúng tôi đã quan sát tiết đạy của một GV Đại học Y dược Tp HCM. Trong tiết day này SV được nghiên cứu bài toán KD giả thuyết TK về so sánh hai trung bình thực nghiệm độc lập. Băng công cụ của Tuyết nhân học, chúng tôi sẽ xác định những tô chức toán học được đạy và tiến hành phân tích, đánh giá các tổ chức didactic ma GV đã triển khai dé truyền bá các tô chức toán học liên quan đến đối tượng O - một tri thức quan trọng và rat can thiết trong nghiên cửu y học và thực hành nghè nghiệp của các bác sĩ tương lai. TO CHỨC TOÁN HỌC CAN DẠY VÀ ĐƯỢC DẠY Theo phân tích ở chương 4, các tô chức toán học liên quan đến bài toán sơ sánh hai trung bình được hình thành từ 3 kiều nhiệm vụ sau đây: Tạ: So sánh trung bình thực nghiệm và trung bình lý thuyết Ta: So sánh hai trung binh thực nghiệm độc lap Tw: So sánh hai trung bình khi có số liệu đôi Các kiểu nhiệm vụ trên đều là kiều nhiệm vụ toán học vì kỹ thuật giải quyết các kiều nhiệm vụ này phải sử dụng công thức toán học dé tính các giá trị như trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn, sai số chuẩn và các giá trị TK của phép kiếm và :.