Luận án: Phương pháp tổng hợp các bộ điều khiển cho hệ thao tác từ xa một chủ một tớ (Teleoperation-SMSS)

i ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN. TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP ---------  --------- ĐẶNG NGỌC TRUNG PHƯƠNG PHÁP TỔNG HỢP CÁC BỘ ĐIỀU KHIỂN CHO HỆ THAO TÁC TỪ XA MỘT CHỦ MỘT TỚ (TELEOPERATION-SMSS) LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT THÁI NGUYÊN - 2017 ii ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌCLỜIKỸCAM ĐOAN THUẬT CÔNG NGHIỆP --------  ------- Tôi tên là Đặng Ngọc Trung, tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của tập thể các nhà khoa học và các tài liệu tham ĐẶNG NGỌC TRUNG khảo đã trích dẫn. Kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trên bất cứ một công trình nào khác. Thái PHƯƠNG PHÁP TỔNG HỢP Nguyên, CÁC BỘngày ĐIỀU23 tháng KHIỂN 2017 8 năm CHO HỆ THAO TÁC TỪ XA MỘT CHỦ Tác giả MỘT luận án TỚ (TELEOPERATION-SMSS) Đặng Ngọc Trung Chuyên ngành: Kỹ thuật điều khiển và tự động hoá Mã số: 62.

16 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT Cán bộ hướng dẫn 1 Cán bộ hướng dẫn 2 TS. Đỗ Trung Hải TS. Đỗ Đức Nam THÁI NGUYÊN - 2017 iii LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình làm luận án, thực sự đã có những lúc khó khăn, tưởng chừng như không thể tiếp tục, nhờ nhận được sự động viên, giúp đỡ của người thân, bạn bè đồng nghiệp, thầy giáo hướng dẫn và tập thể các nhà khoa học, tôi đã có được kết quả hôm nay. Tôi xin được trân trọng gửi lời cảm ơn đến tất cả.

Cảm ơn những người thầy, người bạn đã đồng hành, giúp đỡ, chia sẽ cùng tôi trong giai đoạn khó khăn, vất vả nhất của chặng đường luận án. Cũng qua đây, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các thầy giáo hướng dẫn TS. Đỗ Trung Hải – Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp –ĐH Thái Nguyên và TS. Đỗ Đức Nam –Trường Đại học Bách khoa Hà Nội đã tận tình, dìu dắt và định hướng cho tôi trong suốt thời gian qua.

Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc và kính trọng đến các thầy cô giáo, các đồng nghiệp trong Khoa Điện, tập thể các nhà khoa học, đã đóng góp những ý kiến quý báu về chuyên môn, quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ về công việc và thời gian. Cảm ơn Bộ môn Kỹ thuật Điện, Khoa Điện, Viện nghiên cứu phát triển công nghệ cao về kỹ thuật công nghiệp, Trung tâm thí nghiệm, các Phòng ban của Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp, Đại học Thái Nguyên đã nhiệt tình, tạo điều kiện trong suốt quá trình thực hiện luận án. Hơn hết, tôi muốn được nói lời cảm ơn đến bố mẹ, anh chị, vợ và con gái đã luôn luôn bên tôi, hết lòng quan tâm, sẻ chia, ủng hộ, động viên tinh thần, tình cảm, tạo điều kiện giúp tôi có nghị lực để hoàn thành quyển luận án này. Tác giả luận án Đặng Ngọc Trung iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU. viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ.

ix MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài luận án. Phạm vi, đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Mục tiêu của luận án.

Những đóng góp mới về lý luận và thực tiễn của luận án. Bố cục của luận án. 3 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5 1. Giới thiệu tổng quan về hệ Teleoperation.

Khái niệm về hệ Teleoperation. Tình hình nghiên cứu trên thế giới về hệ Teleoperation. Tình hình nghiên cứu trong nước về hệ Teleoperation. Các cấu trúc điều khiển hệ Teleoperation.

Tính chính xác và đồng nhất trong hệ Teleoperation (Transparency in Teleoperation Systems). Các yếu tố ảnh hưởng đến tính ổn định và chất lượng hệ Teleoperation. Tính đặc thù và những khó khăn khi tổng hợp hệ Teleoperation và đề xuất hướng giải quyết trong luận án. Kết luận Chương 1.

22 CHƯƠNG 2 23 XÂY DỰNG CẤU TRÚC ĐIỀU KHIỂN CHO HỆ THỐNG THAO TÁC TỪ XA (TELEOPERATION-SMSS) 23 2. Cơ sở lý thuyết điều khiển hiện đại 23 2.1 Khái niệm về ổn định tiệm cận đều và ổn định theo hàm mũ .2 Khái niệm về ổn định ISS .3 Lý thuyết chung về điều khiển trượt (Sliding mode control) .4 Điều khiển thích nghi ISS. Tổng hợp bộ điều khiển thích nghi bền vững cho hệ thống thao tác từ xa (Teleoperation-SMSS). Mô phỏng điều khiển hệ thống từ xa (Teleoperation-SMSS) trên Matlab- Simulink.

Kết luận Chương 2. 81 CHƯƠNG 3 83 MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM KIỂM CHỨNG THUẬT TOÁN ĐIỀU KHIỂN ĐÃ ĐỀ XUẤT CHO HỆ THAO TÁC TỪ XA (TELEOPERATION-SMSS) 83 3. Sơ đồ khối ghép nối điều khiển hệ thống thao tác từ xa qua máy tính và Card DSP1103. Sơ đồ kết nối vật lý cho một khớp (1 động cơ) của Robot chủ/Robot tớ với Card DSP1103.

Sơ đồ nguyên lý điều khiển hệ Teleoperation SMS. Sơ đồ các khối ghép nối trên Matlab Simulink kết nối với DSP1103 và hệ SMSS thực. Sơ đồ ghép nối thực điều khiển hệ thống Teleoperation-SMSS qua máy tính90 3. Kết quả điều khiển thực hệ SMSS qua card DSP1103 và phần mềm Control Desk.

Kết luận chương 3. 97 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 98 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 99 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

109 vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Danh mục các ký hiệu T thời gian trễ trên kênh truyền thông s(e) mặt trượt x(t ) trạng thái quỹ đạo tự do Mi ma trận quán tính xác định dương Ci ma trận criolit và lực hướng tâm Ji ma trận Jacobi qi góc quay khớp i mi khối lượng khâu i li chiều dài khâu i i mômen quán tính với tâm đi qua trọng tâm khâu i ri khoảng cách từ tâm khớp đến trọng tâm khâu i Fi ngoại lực đặt tại khớp i Bi độ giảm chấn tại khớp i τi mômen đầu vào các Robot Fop lực tác động lên Master do người thao tác Fe phản lực từ môi trường lên Slave Gi véc tơ lực trọng trường τ op mômen lực tác động lên Master do người thao tác τe mômen phản lực từ môi trường lên Slave q&i véc tơ vận tốc góc khớp i q& & véc tơ gia tốc góc khớp i i τ Ni các thành phần nhiễu tác động lên các khớp τˆNi các thành phần nhiễu đánh giá tác động lên các khớp i sai số đánh giá nhiễu tác động lên các Robot useq tín hiệu điều khiển tương đương lên Slve e sai lệch quỹ đạo Ai ; K s ;  P ;  I các ma trận đường chéo xác định dương vii O m ; O m* ; O các miền hội tụ (hay miền hấp dẫn) Danh mục các chữ viết tắt tiếng việt MHRM Mô hình Robot chủ MHRS Mô hình Robot tớ BĐK Bộ điều khiển XLNS Xử lý nhiễu Robot tớ XLNM Xử lý nhiễu Robot chủ ULNS Ước lượng nhiễu Robot tớ ULNM Ước lượng nhiễu Robot chủ Cấu trúc điều khiển thích nghi bền vững sử dụng chế độ ARSM-SC trượt cho Robot tớ ISS-MC Cấu trúc điều khiển thích ISS cho Robot chủ Danh mục các chữ viết tắt tiếng anh SMSS Single Master Single Slave SMMS Single Master Multiple Slaves MSMM Multiple Masters Multiple Slaves ISS Input-to-state stability viii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1. Thông số vật lý mô phỏng của Robot chủ/Robot tớ. Thông số mô phỏng của bộ điều khiển Robot chủ. Thông số mô phỏng của bộ điều khiển Robot tớ.

Thông số vật lý thực của Robot chủ/Robot tớ. Thông số thực nghiệm của bộ điều khiển Robot chủ. Thông số thực nghiệm của bộ điều khiển Robot tớ .85 ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình1. Mô hình hệ thống Teleoperation.

Minh họa cấu trúc điều khiển 2 kênh trong tài liệu [38]. Minh họa cấu trúc điều khiển 2 kênh trong tài liệu [85]. Minh họa cấu trúc điều khiển 4 kênh trong tài liệu [65]. Tạo họ các đường cong kín bao quanh gốc bằng đường đông mức của hàm xác định dương.

Véc tơ gradien của V(x). Minh họa miền hấp dẫn và khái niệm ổn định ISS. Nhiệm vụ của bài toán điều khiển trượt. Điều khiển trượt bằng phản hồi đầu ra.

Hiện tượng rung và nguyên nhân của hiện tượng rung (chattering) 34 Hình 2. Thay khâu Relay hai vị trí bằng khâu khuếch đại bão hòa để giảm. Sơ đồ cấu trúc của bộ ước lượng tác động của môi trường lên Robot tớ. Sơ đồ cấu trúc điều khiển cho Robot tớ.

Thành phần nhiễu τ e*1 dạng sin. Thành phần nhiễu τ e* 2 dạng sin. Thành phần nhiễu τ e*1 dạng bất kỳ. Thành phần nhiễu τ e* 2 dạng bất kỳ.

Quỹ đạo q1 của Robot tớ khi không bù nhiễu τe*. Quỹ đạo q2 của Robot tớ khi không bù nhiễu τe*. Quỹ đạo q1 của Robot tớ khi đã bù nhiễu τe*. Quỹ đạo q2 của Robot tớ khi đã bù nhiễu τe*.

Sơ đồ cấu trúc ước lượng nhiễu bất định tác động lên Robot chủ. Sơ đồ cấu trúc điều khiển Robot chủ. Quỹ đạo q1 của Robot chủ khi không bù nhiễu τ Nm. Quỹ đạo q2 của Robot chủ khi không bù nhiễu τ Nm.

Quỹ đạo q2 của Robot chủ khi đã bù nhiễu τ Nm. Quỹ đạo q2 của Robot chủ khi đã bù nhiễu τ Nm. Sơ đồ cấu trúc hệ thống thao tác từ xa trên cơ sở bộ điều khiển thích nghi kháng nhiễu, bền vững sử dụng chế độ trượt. Sơ đồ cấu trúc điều khiển hệ thao tác từ xa (Teleoperation-SMSS) trên Matlab-Simulink.

Thành phần tác động của môi trường τˆe1. Thành phần tác động của môi trường τˆe*2. Thành phần quỹ đạo q1. Thành phần quỹ đạo q2 của Robot.

So sánh quỹ đạo q1 của Robot chủ và Robot tớ khi đã bù trừ thành phần τˆe. So sánh quỹ đạo q2 của Robot chủ và Robot tớ khi đã bù trừ thành phần τˆe. Thành phần mômen τ op1. Thành phần mômen τ op 2.

Thành phần quỹ đạo q1 của Robot. Thành phần quỹ đạo q2 của Robot. Sơ đồ ghép nối điều khiển hệ SMSS qua máy tính và Card DSP1103. Sơ đồ ghép nối vật lý cho một khớp của Robot với Card DSP1103 84 Hình 3.

Sơ đồ nguyên lý điều khiển cho hệ Teleoperation SMSS qua card DSP1103 và máy tính. Sơ đồ ghép nối trên Matlab Simulink kết nối với DSP1103 và hệ SMSS thực. Khối bộ điều khiển Slave. Khối bộ điều khiển Master.

Khối xuất tín hiệu PWM cho mạch điều khiển và đo dòng điện. Khối thu thập dữ liệu động học thực của Master. Khối thu thập dữ liệu động học thực của Slave. Mô hình ghép nối thực giữa hệ SMSS với DSP1103 và mạch điều khiển .