Luận án tiến sĩ: Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng HTTT kế toán tại DNNVV Hà Nội

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, công trình nghiên cứu khoa học này là của cá nhân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực. Các tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận án được ghi rõ nguồn trong danh mục tài liệu tham khảo. Hà Nội, ngày……tháng … năm 2020 Nghiên cứu sinh Vũ Thị Thanh Bình luan an ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới PGS, TS.

Đỗ Minh Thành và PGS, TS. Đàm Gia Mạnh là 2 người thầy hướng dẫn trực tiếp tôi thực hiện luận án. Hai thầy đã giúp tôi định hướng nghiên cứu và dành cho tôi những lời khuyên quý báu, những lời góp ý, phê bình giúp tôi có thể hoàn thiện luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các Thầy Cô giáo Khoa Kế toán – Kiểm toán, Trường Đại học Thương mại đã tổ chức những buổi sinh hoạt chuyên môn giúp tôi nâng cao trình độ bản thân, cập nhật kiến thức mới.

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới tập thể Thầy Cô khoa Sau Đại học – Trường Đại học Thương mại đã có hướng dẫn, hỗ trợ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện thủ tục. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể các Thầy Cô giáo khoa Kế toán - Kiểm toán, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, nơi công tác đã tạo điều kiện và giúp đỡ nhiệt tình cho tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu. Lời cảm ơn chân thành nữa tôi muốn gửi đến thầy Phạm Hùng Hiệp và tập thể các học viên của nhóm RCISS đã góp ý, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu. Lời cảm ơn sâu sắc, chân thành nhất, tôi xin gửi đến gia đình, anh em, bạn bè luôn cổ vũ, động viên tôi, tạo điều kiện tốt nhất để tôi nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Hà Nội, ngày……tháng…. năm 2020 VŨ THỊ THANH BÌNH luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Những kết quả và đóng góp mới của luận án. Bố cục luận án.

7 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu về chất lượng hệ thống thông tin kế toán. Nghiên cứu về yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán. Xác định khoảng trống nghiên cứu.

26 Kết luận chương 1. 29 CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT LƯỢNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP. Lý thuyết về hệ thống. Lý thuyết truyền thông và mô hình hệ thống thông tin thành công.

Lý thuyết dự phòng. 32 luan an iv 2. Hệ thống thông tin kế toán và chất lượng hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp. Hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp.

Khái niệm về hệ thống thông tin kế toán. Vai trò của hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp. Các thành phần của hệ thống thông tin kế toán. Chất lượng hệ thống thông tin kế toán.

Các tiêu chí đánh giá chất lượng hệ thống thông tin kế toán. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán. Môi trường kinh doanh. Công nghệ thông tin.

Cấu trúc doanh nghiệp. Sự tham gia của nhà quản trị vào quá trình thực hiện hệ thống. Đội ngũ kế toán. 57 Kết luận chương 2.

58 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Đo lường các biến nghiên cứu. Chọn mẫu nghiên cứu.

Phương pháp và quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. 70 Kết luận chương 3.

76 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Đặc điểm các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kiểm định độ tin cậy của thang đo.

Phân tích nhân tố khám phá. Phân tích nhân tố khẳng định. Mô hình cấu trúc tuyến tính. Thảo luận về chất lượng hệ thống thông tin kế toán tại các DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Kết quả đánh giá chất lượng hệ thống thông tin kế toán. Đánh giá về chất lượng hệ thống. Đánh giá về chất lượng thông tin. Thảo luận kết quả nghiên cứu về chất lượng HTTTKT tại các DNNVV.

Thảo luận kết quả nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT tại các DNNVV tại Hà Nội .106 Kết luận chương 4. 112 CHƯƠNG 5: KHUYẾN NGHỊ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI. Định hướng phát triển các DNNVV trên địa bàn thành phố Hà Nội. Vai trò của các doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với kinh tế Việt Nam.

Định hướng phát triển của thành phố Hà Nội và yêu cầu nâng cao chất lượng HTTTKT tại các DNNVV. Khuyến nghị giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội. 119 Kết luận chương 5. 130 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ.

132 luan an vi TÀI LIỆU THAM KHẢO. 148 Phụ lục 1: Bảng câu hỏi phỏng vấn. 148 Phụ lục 2: Phiếu khảo sát. 148 Phụ lục 3: Kết quả kiểm định độ tin cậy của thang đo.

Kết quả phân tích EFA lần thứ nhất. Kết quả phân tích EFA lần thứ hai. 148 luan an vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ đầy đủ Nghĩa tiếng Việt AIS Accounting information system Hệ thống thông tin kế toán CFA Confirmatory factor analysis Phân tích nhân tố khẳng định CMV Common method variance Sai số về thang đo CNTT Công nghệ thông tin DN Doanh nghiệp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa EFA Exploratory factor analysis Phân tích nhân tố khám phá ERP Enterprise resources planning Hệ thống hoạch định nguồn lực HTTT Hệ thống thông tin HTTTKT Hệ thống thông tin kế toán IS Information system Hệ thống thông tin PLS Partial least square Phương pháp bình phương bé nhất một phần SEM Structural equation model Mô hình cấu trúc TAM Technical acceptance model Mô hình chấp nhận công nghệ TQM Total quality management Quản trị chất lượng toàn diện luan an viii DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ Bảng 1. Tổng hợp kết quả nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng .1: Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hệ thống thông tin kế toán.

Đo lường các biến nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Kết quả phỏng vấn các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT. Bằng cấp và chuyên ngành đào tạo của đối tượng tham gia khảo sát.

Đặc điểm về chức vụ của các đối tượng tham gia khảo sát. Kinh nghiệm làm việc của các đối tượng tham gia khảo sát. Đặc điểm về lĩnh vực kinh doanh của các doanh nghiệp khảo sát. Quy mô doanh thu trong từng lĩnh vực kinh doanh của các DNNVV.

Đặc điểm về hình thức sở hữu vốn của các doanh nghiệp. Đặc điểm tuổi doanh nghiệp trong dữ liệu khảo sát. Đánh giá về mức độ cạnh tranh trong môi trường kinh doanh .6 Tỷ lệ các DNNVV tham gia vào hoạt động xuất nhập khẩu .1: Kết quả thống kê mô tả một số đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh tại các DNNVV. Sự tham gia của nhà quản trị vào quá trình thực hiện HTTTKT.

Đánh giá về đội ngũ kế toán tại các DNNVV tại Hà Nội. Mức độ ứng dụng CNTT trong công tác quản lý tại DNNVV. Mức độ vi tính hóa các hệ thống công nghệ tại các DNNVV. Mức độ vi tính hóa các ứng dụng tại các DNNVV.

Tổng hợp kết quả phân tích độ tin cậy của thang đo. Tổng hợp kết quả phân tích CFA. Mô hình cấu trúc tuyến tính - SEM. 95 luan an ix Bảng 4.

Tổng hợp kết quả hồi quy mô hình SEM. Tổng hợp đánh giá về chất lượng hệ thống của HTTTKT. Chất lượng hệ thống trong các doanh nghiệp có quy mô khác nhau. Đặc điểm chất lượng hệ thống của HTTTKT trong 3 lĩnh vực kinh doanh.

Tổng hợp đánh giá về chất lượng thông tin kế toán. Chất lượng thông tin trong các doanh nghiệp có quy mô khác nhau. Đánh giá về chất lượng thông tin trong 3 lĩnh vực kinh doanh. Tổng hợp kết quả các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT.

Tình hình đăng ký mới doanh nghiệp từ năm 2014 đến 2018. 115 luan an 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Hệ thống thông tin kế toán (HTTTKT) là hệ thống con của hệ thống thông tin quản lý, với chức năng chính là ghi nhận, xử lý các nghiệp vụ kinh tế phát sinh và cung cấp thông tin cho quản lý thực hiện sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cho các đối tượng quan tâm. Thông tin sinh ra từ hệ thống thông tin kế toán phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh của các đối tượng bên trong và bên ngoài doanh nghiệp, cụ thể như thông tin kế toán là cơ sở giúp nhà quản lý đưa ra các quyết định về kế hoạch kinh doanh, lựa chọn dự án đầu tư… Thông tin kế toán còn giúp lãnh đạo doanh nghiệp tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện của các bộ phận, thông tin cho ban quản trị về tình hình thực hiện kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với tình hình kinh doanh.

Đặc biệt, các doanh nghiệp hoạt động với quy mô nhỏ gặp nhiều hạn chế về nguồn lực thì kế toán và hệ thống thông tin kế toán có vai trò quan trọng về tư vấn tài chính và kinh doanh cho các nhà quản trị doanh nghiệp. Chính vì vậy, nghiên cứu các vấn đề về đánh giá chất lượng HTTTKT và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng HTTTKT có tính cấp thiết cả về mặt lý luận và thực tiễn. Trên góc độ lý luận: Thứ nhất, về chất lượng thông tin kế toán: Việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào lĩnh vực kế toán đã đòi hỏi chất lượng thông tin kế toán cần được nâng cao.