Quá trình tập hợp lực lượng trong phong trào cộng sản quốc tế từ 1991 đến 2005

TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi luËn ¸n TËp hîp lùc lîng, ®oµn kÕt quèc tÕ trªn c¬ së chñ nghÜa quèc tÕ cña giai cÊp c«ng nh©n lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn hÕt søc c¬ b¶n trong nÒn t¶ng cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, ®ång thêi lµ nguyªn t¾c chØ ®¹o tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña c¸c ®¶ng céng s¶n còng nh cña toµn bé phong trµo céng s¶n vµ c«ng nh©n quèc tÕ. XÐt vÒ b¶n chÊt, phong trµo céng s¶n quèc tÕ lµ mét phong trµo chÝnh trÞ cña nh÷ng ngêi theo con ®êng cña chñ nghÜa x· héi khoa häc do C.¡ngghen s¸ng lËp - mét lùc lîng c¸ch m¹ng mang tÝnh quèc tÕ, phÊn ®Êu kh«ng chØ v× sù nghiÖp gi¶i phãng b¶n th©n giai cÊp c«ng nh©n, mµ cßn tiÕn tíi gi¶i phãng toµn nh©n lo¹i khái mäi h×nh thøc ¸p bøc, bãc lét, x©y dùng x· héi x· héi chñ nghÜa vµ x· héi céng s¶n v¨n minh. Do ®ã, vÊn ®Ò ®oµn kÕt quèc tÕ, tËp hîp lùc lîng, phèi hîp hµnh ®éng chung trong phong trµo céng s¶n quèc tÕ lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan, mét nh©n tè cùc kú quan träng t¹o nªn søc sèng, ®éng lùc ph¸t triÓn vµ b¶o ®¶m sù th¾ng lîi cña phong trµo còng nh cña c¶ tiÕn tr×nh vËn ®éng c¸ch m¹ng thÕ giíi. NhËn râ ®îc vÞ trÝ, tÇm quan träng tríc m¾t còng nh l©u dµi cña vÊn ®Ò nªu trªn, trong “Tuyªn ng«n cña §¶ng céng s¶n” - C¬ng lÜnh chÝnh trÞ ®Çu tiªn cña giai cÊp v« s¶n, C.¡ngghen ®· tõng nªu khÈu hiÖu: “V« s¶n tÊt c¶ c¸c níc ®oµn kÕt l¹i”.

Sau nµy, 2 trong ®iÒu kiÖn lÞch sö míi, khÈu hiÖu hµnh ®éng nµy ®îc Quèc tÕ Céng s¶n, díi sù l·nh ®¹o cña V.I Lªnin, ®· kh¼ng ®Þnh vµ ph¸t triÓn thµnh: “V« s¶n tÊt c¶ c¸c níc vµ c¸c d©n téc bÞ ¸p bøc ®oµn kÕt l¹i!”. Trªn thùc tÕ, ë bÊt cø thêi ®iÓm nµo, hoµn c¶nh nµo, mçi th¾ng lîi giµnh ®îc trong cuéc ®Êu tranh giai cÊp cña GCCN ë tõng níc còng nh cña phong trµo céng s¶n quèc tÕ, ®Òu cã céi nguån hoÆc s©u xa, hoÆc trùc tiÕp tõ viÖc kÕt hîp thµnh c«ng søc m¹nh liªn hiÖp do tËp hîp lùc lîng vµ ®oµn kÕt quèc tÕ cña GCCN. §Ó t¨ng cêng søc m¹nh cña PTCS vµ c«ng nh©n quèc tÕ, ngay tõ khi tham gia ho¹t ®éng trong phong trµo, M¸c vµ ¡ngghen ®· tÝch cùc x©y dùng nh÷ng tæ chøc quèc tÕ cña GCCN nh: §ång minh nh÷ng ngêi céng s¶n (1847-1852), Quèc tÕ I (1864-1876) vµ Quèc tÕ II (1889-1914). Nh÷ng tæ chøc nµy, ®· cã nh÷ng cèng hiÕn to lín trong viÖc truyÒn b¸ chñ nghÜa M¸c vµo phong trµo c«ng nh©n, ®Êu tranh chèng nh÷ng khuynh híng lÖch l¹c, c¬ héi chñ nghÜa vµ ph¶n ®éng n¶y sinh trong phong trµo, b¶o ®¶m sù thèng nhÊt vÒ t tëng, phèi hîp hµnh ®éng gi÷a c¸c chÝnh ®¶ng cña GCCN quèc tÕ suèt nöa sau thÕ kû XIX vµ thËp niªn ®Çu thÕ kû XX.

KÕ tôc sù nghiÖp cña M¸c vµ ¡ngghen, Lªnin lu«n kiªn ®Þnh cuéc ®Êu tranh kh«ng khoan nhîng chèng l¹i c¸c trµo lu c¬ héi vµ xÐt l¹i trong Quèc tÕ II v× sù ®oµn kÕt, thèng nhÊt cña phong trµo c«ng nh©n. Sau th¾ng lîi cña C¸ch m¹ng Th¸ng Mêi Nga, Lªnin s¸ng lËp Quèc tÕ Céng s¶n (Quèc tÕ III) vµo th¸ng 3 n¨m 1919. Sù 3 ra ®êi cña Quèc tÕ III ®¸nh dÊu giai ®o¹n míi vÒ chÊt trong qu¸ tr×nh tËp hîp lùc lîng cña phong trµo céng s¶n quèc tÕ. Quèc tÕ III ®· cã sù tham gia tÝch cùc cña c¶ c¸c §CS-CN ë c¸c níc thuéc ®Þa, nªn thùc sù trë thµnh trung t©m chØ ®¹o cña c¸ch m¹ng thÕ giíi, ®ãng gãp to lín vµo viÖc t¨ng cêng khèi ®oµn kÕt, thèng nhÊt gi÷a c¸c §CS - CN quèc tÕ, nhÊt lµ gi÷a c¸c §CS-CN ë chÝnh quèc vµ thuéc ®Þa, ®a PTCSQT trë thµnh lùc lîng ®i tiªn phong trong cuéc ®Êu tranh v× nh÷ng môc tiªu mang tÝnh thêi ®¹i lµ hoµ b×nh, ®éc lËp d©n téc, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi.

Sau chiÕn tranh thÕ giíi thø hai, trong ®iÒu kiÖn kh«ng cßn tån t¹i mét tæ chøc quèc tÕ thèng nhÊt, c¸c §CS-CN trªn thÕ giíi ®· s¸ng t¹o, lËp ra nh÷ng h×nh thøc liªn hÖ, phèi hîp vµ tËp hîp lùc lîng míi. Sù ra ®êi Côc Th«ng tin quèc tÕ, sau ®ã lµ c¸c héi nghÞ ®¹i biÓu cña c¸c §CS - CN quèc tÕ n¨m 1957, 1960, 1969 ë M¸txc¬va vµ nhiÒu héi nghÞ kh¸c ®îc tæ chøc nh÷ng n¨m sau ®ã ë nhiÒu khu vùc, ch©u lôc, cµng cho thÊy nh÷ng nç lùc næi bËt, thÓ hiÖn nhu cÇu ®oµn kÕt thèng nhÊt lùc lîng cña PTCSQT trong hoµn c¶nh míi cña thêi kú chiÕn tranh l¹nh. Tríc biÕn ®éng v« cïng phøc t¹p cña t×nh h×nh thÕ giíi sau sù sôp ®æ chÕ ®é XHCN ë Liªn x« vµ §«ng ¢u, PTCSQT bÞ l©m vµo khñng ho¶ng trªn mäi ph¬ng diÖn. Ho¹t ®éng quèc tÕ còng nh viÖc tËp hîp lùc lîng cña phong trµo gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, thËm chÝ cã lóc bÞ bÕ t¾c.

Vµo thêi ®iÓm nµy, mét mÆt, c¸c lùc l- îng thï ®Þch nh©n c¬ héi, chíp thêi c¬ ®Èy tíi viÖc chèng chñ 4 nghÜa x· héi mét c¸ch quyÕt liÖt: phñ nhËn chñ nghÜa M¸c-Lªnin, phñ nhËn vai trß l·nh ®¹o cña §CS vµ cho r»ng chñ nghÜa quèc tÕ cña giai cÊp c«ng nh©n giê ®©y chØ cßn lµ hoµi niÖm. MÆt kh¸c, trong mét sè §CS - CN ®· xuÊt hiÖn nh÷ng biÓu hiÖn coi nhÑ, thËm chÝ xa rêi nguyªn t¾c tËp hîp lùc lîng, ®oµn kÕt quèc tÕ cña GCCN. Chñ nghÜa quèc tÕ cña GCCN ®øng tríc nh÷ng thö th¸ch nghiªm träng. §iÒu ®ã ®· ¶nh hëng vµ c¶n trë lín ®Õn tiÕn tr×nh phôc håi, cñng cè vµ ph¸t triÓn cña phong trµo.

Tuy nhiªn, còng cã kh«ng Ýt §CS-CN ®· nç lùc, cè g¾ng t×m ra nhiÒu h×nh thøc míi ®Ó tËp hîp lùc lîng, thèng nhÊt quan ®iÓm, phèi hîp hµnh ®éng, t¨ng cêng sù hîp t¸c quèc tÕ gi÷a c¸c §CS-CN, tiªu biÓu cho nh÷ng h×nh thøc tËp hîp lùc lîng míi Êy ph¶i kÓ ®Õn DiÔn ®µn Sao Paul«, cuéc gÆp mÆt quèc tÕ thêng niªn gi÷a ®¹i biÓu c¸c §CS-CN ë Aten (Hy L¹p), ngoµi ra cßn cã Héi nghÞ c¸c §CS-CN ®îc tæ chøc ë BÐclin (§øc), Nic«sia (SÝp), Nªpan. vµ c¸c héi th¶o khoa häc kh¸c ®- îc tæ chøc ë quy m« khu vùc, thu hót ®¹i biÓu nhiÒu §CS-CN, c¸c lùc lîng chÝnh trÞ x· héi tiÕn bé cña nhiÒu níc tham gia. Nghiªn cøu qu¸ tr×nh tËp hîp lùc lîng trong PTCSQT cã ý nghÜa khoa häc c¬ b¶n, l©u dµi vµ cã tÝnh chÝnh trÞ thùc tiÔn s©u s¾c, cÊp b¸ch ®èi víi §¶ng, Nhµ níc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay, gióp chóng ta võa thÊy ®îc tÝnh ®Æc thï, võa thÊy ®îc tÝnh phæ biÕn cña vÊn ®Ò nµy còng nh vai trß, vÞ trÝ cùc kú quan träng, cã tÝnh nguyªn t¾c cña nã trong ho¹t ®éng cña c¸c §CS - CN vµ cña toµn bé phong trµo. Tõ ®©y, cã c¬ së hiÓu s©u s¾c h¬n vÒ ®êng lèi quèc tÕ ®óng ®¾n, s¸ng t¹o cña §¶ng ta - mét 5 yÕu tè rÊt quan träng ®¶m b¶o th¾ng lîi cña sù nghiÖp c¸ch m¹ng ViÖt Nam, gãp phÇn xøng ®¸ng vµo cuéc ®Êu tranh chung cña GCCN quèc tÕ trªn hµnh tr×nh tù gi¶i phãng vµ ph¸t triÓn.

Tõ c¸ch tiÕp cËn nªu trªn, t¸c gi¶ lùa chän “Qu¸ tr×nh tËp hîp lùc lîng trong phong trµo céng s¶n quèc tÕ tõ n¨m 1991 ®Õn 2005” lµm ®Ò tµi luËn ¸n tiÕn sÜ lÞch sö, chuyªn ngµnh LÞch sö phong trµo céng s¶n, c«ng nh©n quèc tÕ vµ gi¶i phãng d©n téc. T×nh h×nh nghiªn cøu liªn quan ®Õn ®Ò tµi Sau sù sôp ®æ cña chÕ ®é XHCN ë Liªn X« vµ §«ng ¢u, thùc tiÔn vËn ®éng cña PTCSQT nãi chung vµ vÊn ®Ò tËp hîp lùc lîng trong phong trµo nãi riªng, lµ chñ ®Ò ®îc giíi nghiªn cøu trong vµ ngoµi níc quan t©m. §· xuÊt hiÖn nh÷ng bµi viÕt, c«ng tr×nh nghiªn cøu bíc ®Çu cña c¸c nhµ khoa häc, c¸c c¬ quan nghiªn cøu, cña c¸c §CS cÇm quyÒn còng nh cha cÇm quyÒn, ®ång thêi còng cã c¶ kh«ng Ýt nh÷ng bµi viÕt vµ c«ng tr×nh mang nÆng ý ®å chÝnh trÞ cña lùc lîng chèng CNXH, liªn quan ®Õn viÖc ®æi míi nhËn thøc vÒ chñ nghÜa M¸c-Lªnin, vÒ vËn mÖnh cña CNXH, vÒ thµnh tùu vµ kinh nghiÖm x©y dùng CNXH, vÒ thùc tr¹ng PTCS- CNQT, vÒ chñ nghÜa quèc tÕ vµ sø mÖnh lÞch sö cña GCCN. Trong nh÷ng c«ng tr×nh ®ã, vÊn ®Ò tËp hîp lùc lîng trong PTCSQT ®îc ®Ò cËp trªn mét sè khÝa c¹nh nh liªn minh gi÷a c¸c §CS víi c¸c lùc lîng c¸nh t¶, tiÕn bé; nh÷ng h×nh thøc liªn hÖ míi cña PTCSQT, nhu cÇu ®oµn kÕt vµ phèi hîp ho¹t ®éng gi÷a nh÷ng ngêi céng s¶n víi c¸c lùc lîng, c¸c phong trµo chÝnh trÞ - x· héi kh¸c trong bèi c¶nh c¸ch m¹ng KH-CN vµ TCH, v.

6 ë ngoµi níc: C¸c c«ng tr×nh, bµi viÕt cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi luËn ¸n thêng tËp trung ph©n tÝch nh÷ng ¶nh hëng cña côc diÖn thÕ giíi sau chiÕn tranh l¹nh, nh÷ng t¸c ®éng cña qu¸ tr×nh TCH vµ chiÕn lîc cña c¸c níc lín. ®èi víi ho¹t ®éng liªn hiÖp, ®oµn kÕt quèc tÕ cña c¸c §CS - CN còng nh ®èi víi qu¸ tr×nh tËp hîp lùc lîng trong PTCSQT. Mét sè c«ng tr×nh, bµi viÕt khi lý gi¶i sù cÇn thiÕt ph¶i ®æi míi t duy lý luËn, vËn dông vµ ph¸t triÓn chñ nghÜa M¸c- Lªnin trong t×nh h×nh míi, ®· nªu ra nh÷ng ®¸nh gi¸ ®èi víi chñ nghÜa quèc tÕ cña GCCN vµ vai trß cña ®oµn kÕt quèc tÕ, liªn minh gi÷a c¸c lùc lîng céng s¶n, c«ng nh©n trªn thÕ giíi. §¸ng chó ý lµ nh÷ng bµi viÕt vµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña mét sè häc gi¶ Trung Quèc vµ cña c¸c nhµ khoa häc ë mét sè níc kh¸c ®· ®îc dÞch sang tiÕng ViÖt, nh: “X· héi hËu t b¶n”(cña Peter F.Drueker, Nxb ST, Hµ Néi, 1995), “C¸c lùc lîng céng s¶n cña B¾c ¢u ®ang tËp hîp l¹i” (T/c Phong trµo céng s¶n quèc tÕ, 1/1997), “Chñ nghÜa x· héi lµ g×? x©y dùng chñ nghÜa x· héi nh thÕ nµo? (Chu Thîng V¨n, Chu CÈm uý, TrÇn TÝch Hû, ST, Nxb CTQG, Hµ Néi 1999), “ Chñ nghÜa céng s¶n, mét dù ¸n míi”(cña Robert Hue, ViÖn th«ng tin khoa häc, 8-1999), “Hai chñ nghÜa mét tr¨m n¨m” (Tiªu Phong, Nxb CTQG, Hµ Néi.

2004), “Sù khñng ho¶ng cña chñ nghÜa t b¶n: Th¸ch thøc ®èi víi mét c«ng tr×nh x©y dùng thÕ giíi kh¸c” (T/c Kinh tÕ vµ chÝnh trÞ - Ph¸p - sè 582 - 583/2004). “§¶ng ®oµn C¸nh t¶ thèng nhÊt trong NghÞ viÖn ch©u ¢u” (Th«ng tin Nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh trÞ x· héi, ViÖn Th«ng tin khoa häc, Häc viÖn CTQG 7 Hå ChÝ Minh, sè 28/2004), “Phong trµo c«ng nh©n quèc tÕ - Nh÷ng vÊn ®Ò lÞch sö vµ lý luËn”(cña tËp thÓ c¸c nhµ khoa häc X« ViÕt ®îc dÞch ra tiÕng ViÖt, TËp I vµ TËp II, Nxb CTQG, Hµ Néi.