Luận án về mối quan hệ giữa độc lập tự chủ và hội nhập quốc tế của Việt Nam

Tính cấp thiết của đề tài luận án Hội nhập quốc tế là xu thế tất yếu trong sự phát triển của các quốc gia và các nền kinh tế trong thế giới ngày nay. Tất cả các nước, dù lớn hay nhỏ, mạnh hay yếu, phát triển hay đang phát triển đều tham gia vào quá trình này. có nước chủ động và tích cực tham gia vì không muốn tự loại mình khỏi trào lưu phát triển của thế giới và muốn tranh thủ tốt nhất những cơ hội phát triển do hội nhập quốc tế đem lại, nhưng cũng có nước bị cuốn hút một cách thụ động vào quá trình này nên thiếu sự chuẩn bị sẵn sàng. Cơ hội và thách thức do hội nhập quốc tế đem lại đối với các nước vì thế cũng khác nhau.

Thông thường, cơ hội sẽ nhiều hơn đối với những nước phát triển và hội nhập chủ động, còn thách thức sẽ nhiều hơn đối với những nước chậm phát triển và bị động vào quá trình tham gia. Cùng đem lại những cơ hội và thách thức, hội nhập quốc tế có thể làm giảm hoặc cũng có thể tăng cường độc lập, tự chủ của mỗi quốc gia khi tham gia vào quá trình này. Nói một cách khác, hội nhập quốc tế có thể giúp một nước tăng cường sức mạnh, nâng cao vai trò và phát huy ảnh hưởng của mình trên trường quốc tế, hoặc cũng có thể khiến cho nước đó bị lệ thuộc và chịu tác động nhiều hơn từ bên ngoài. Vì thế, giải quyết mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển và đang trong quá trình cải cách mở cửa và hội nhập quốc tế.

Đối với Việt Nam, vấn đề này được đặt ra không chỉ trong bối cảnh đất nước đang tiến hành công cuộc Đổi mới, mà còn cần được nhìn nhận từ hoàn cảnh lịch sử đặc thù là quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và với sứ mệnh lịch sử là xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có những quyết sách quan trọng về đổi mới trong lĩnh vực quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế, góp phần to lớn 1 vào sự nghiệp phát triển kinh tế, duy trì an ninh và tăng cường vị thế của đất nước. Tuy nhiên, quá trình hội nhập quốc tế của đất nước ta ngày càng sâu rộng trong một môi trường quốc tế đang thay đổi nhanh chóng vì toàn cầu hóa sẽ không chỉ tác động sâu sắc hơn đến nền kinh tế mà cả những lĩnh vực khác như chính trị, văn hóa, an ninh – quốc phòng. Do đó, việc giải quyết mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế không thể chỉ giới hạn trong lĩnh vực kinh tế, mà phải được đặt trong khuôn khổ rộng lớn hơn, mang tính hệ thống bao trùm các lĩnh vực như kinh tế, chính trị - ngoại giao, văn hóa, quốc phòng – an ninh.

Tính chất đa chiều phức tạp này đặt ra yêu cầu phải khắc phục bằng được những khoảng trống hiện tại trong cơ sở lý luận về vấn đề độc lập, tự chủ. Khái niệm về độc lập, tự chủ truyền thống cần được điều chỉnh dựa trên nhận thức khoa học vững chắc, cho phép bổ sung những nội dung mới, phù hợp với bối cảnh quốc tế, thế và lực mới của đất nước cũng như yêu cầu và nhiệm vụ phát triển của Việt Nam. Do đó, việc xác định đúng ý nghĩa, bản chất, nội hàm của độc lập, tự chủ và ý nghĩa, bản chất, nội hàm của xu hướng vận động cũng như hệ lụy của hội nhập quốc tế và giải quyết tốt mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế là rất cần thiết và có vai trò quan trọng trong việc hoạch định chủ trương, đường lối, chiến lược và sách lược của Đảng và Nhà nước nhằm giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tận dụng mọi thời cơ; phát huy các tiềm năng và lợi thế từ quá trình hội nhập quốc tế; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; bảo đảm thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Nghiên cứu, luận giải đúng bản chất mối quan hệ này sẽ tìm được giải pháp tối ưu để thu hút các nguồn vốn đầu tư, tiếp thu và sử dụng có hiệu quả những thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại; vốn sống, kinh nghiệm của đội ngũ chuyên gia các nước để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đảm bảo độc lập, tự chủ giữ vững chủ quyền quốc gia và 2 toàn vẹn lãnh thổ trong bối cảnh quốc tế hóa, toàn cầu hóa hiện nay.

Vì những lý do trên tôi quyết định lựa chọn đề tài “Mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế của Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu sinh chuyên ngành triết học của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án 2. Mục đích Trên cơ sở làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế của Việt Nam, luận án khảo sát và đánh giá thực trạng, góp phần làm rõ hiệu quả mối quan hệ này ở Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ Phân tích làm rõ một số quan điểm về độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế; mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế của Việt Nam Phân tích thực trạng giải quyết mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế của Việt Nam trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị - ngoại giao, văn hóa, quốc phòng – an ninh Đề xuất quan điểm và giải pháp bảo đảm giải quyết biện chứng mối quan hệ này trong hội nhập quốc tế của Việt Nam hiện nay 3.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3. Đối tượng nghiên cứu Mối quan hệ giữa độc lâp tự chủ và hội nhập quốc tế của Việt Nam 3. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nội dung: Nghiên cứu quan điểm và thực tiễn giải quyết mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế của Việt Nam trên các lĩnh vực chủ yếulà kinh tế, chính trị - ngoại giao, văn hóa, quốc phòng – an ninh. - Phạm vi thời gian: Từ năm 1995 đến nay 3 4.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án 4. Phương pháp luận Luận án được thực hiện trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mac – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về thống nhất, về mâu thuẫn; về quan hệ quốc tế, về dân tộc và thời đại; về giải quyết mâu thuẫn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam; các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, nhà nước về đổi mới, mở cửa, hội nhập quốc tế…v. ngoài ra, luận án kế thừa và phát triển kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học trong và ngoài nước; các công trình khoa học liên quan đến đề tài. Phương pháp nghiên cứu Sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu như: lịch sử và logic, phân tích và tổng hợp, quy nạp và diễn dịch, phương pháp so sánh, hệ thống hóa, điều tra xã hội học và một số phương pháp khác.

Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án Luận án góp phần làm rõ hơn một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của mối quan hệ qua lại giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế đối với sự nghiệp phát triển và bảo vệ đất nước hiện nay Những giải pháp được đề xuất trong luận án (xuất phát từ hiện thực) góp phần làm sáng tỏ định hướng xã hội chủ nghĩa trong hội nhập quốc tế của Việt Nam 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án Luận án góp phần cung cấp luận cứu khoa học nhằm nâng cao nhận thức và giải quyết mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế. Kết quả nghiên cứu của luận án có thể làm tài liệu tham khảo, phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy học tập triết học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan hệ quốc tế, ngoại giao…trong các trường Đại học, Cao Đẳng. Cơ cấu của luận án Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Danh mục các công trình khoa học đã được công bố của tác giả có liên quan đến đề tài Luận án.

Luận án gồm 4 chương, 12 tiết. 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các công trình nghiên cứu các vấn đề lý luận về mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế 1. Các công trình nghiên cứu về độc lập, tự chủ; hội nhập quốc tế *Về độc lập, tự chủ Độc lập, tự chủ là hai khái niệm riêng biệt nhưng có liên quan đến nhau, là hai phạm trù có ý nghĩa then chốt trong các lĩnh vực chính trị, luật pháp và quan hệ quốc tế, là một yêu cầu nội tại của mọi quốc gia, dân tộc với tính cách là một chủ thể chính trị - pháp lý.

Bởi vậy, nó trở thành một trong những nguyên tắc căn bản nhất trong tổ chức và hoạt động của nhà nước, cả trên bình diện đối nội và đối ngoại. Ở trong nước và nước ngoài đã có nhiều công trình nghiên cứu về độc lập, tự chủ. Đối với các học giả nước ngoài, đặc biệt là Mỹ như Paul Kennedy trong tác phẩm The Rise and Fall of Great Powers. Economic Change and Military Conflict from 1500 to 2000 (1987) trước đây và hiện nay là Joseph S.

Nye trong The Paradox of American Power: Why the World Only Superpower Can not Go It Alone; hay Sammuel Hungtington trong The Clash Of Civilization and the Remarking of World Order. Simon & Schuster,… vấn đề độc lập, tự chủ thường được xem xét dưới góc độ độc quyền theo đuổi các lợi ích toàn cầu bằng việc sử dụng trực tiếp sức mạnh áp đảo về chính trị, kinh tế, quân sự, khoa học, công nghê, hay gián tiếp thông qua các định chế kinh tế, chính trị, quân sự quốc tế nằm dưới sự kiểm soát chi phối của họ. Mối quan tâm hàng đầu của họ đều thống nhất ở mục tiêu duy trì sức mạnh vượt trội và địa vị bá quyền của Mỹ và phương tây trong quan hệ quốc tế, ngăn chặn bất cứ thế lực nào nổi lên tranh chấp địa vị đó.