Luận án tiến sĩ năng lực lãnh đạo cấp ủy huyện ở Tuyên Quang - Tô Hoàng Linh (2021)

Ban chấp hành đảng bộ huyện là cơ quan lãnh đạo giữa hai kỳ đại hội đại biểu. Cơ quan này quyết định mọi vấn đề lớn về kinh tế, chính trị, văn hóa và quốc phòng địa phương. Ban chấp hành trực tiếp đề ra các nghị quyết chuyên đề nhằm giải quyết các khâu đột phá. Đội ngũ cấp ủy viên đại diện cho trí tuệ và ý chí của toàn thể đảng viên trong huyện. Họ chịu trách nhiệm trước Đảng bộ tỉnh và nhân dân về sự phát triển của địa phương. Hoạt động của ban chấp hành tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ. Mọi quyết định lớn đều được thảo luận tập thể và biểu quyết công khai. Năng lực của tập thể ban chấp hành bảo đảm cho sự ổn định chính trị trên toàn địa bàn. Khi ban chấp hành đoàn kết và vững mạnh, các phong trào thi đua yêu nước sẽ lan tỏa sâu rộng. Sự lãnh đạo đúng đắn giúp khai thác tối đa tiềm năng kinh tế rừng, nông nghiệp và du lịch lịch sử.

Ban thường vụ huyện ủy là cơ quan thường trực thay mặt ban chấp hành điều hành công việc giữa hai kỳ hội nghị. Ban thường vụ chỉ đạo trực tiếp hoạt động của bộ máy chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân. Các quyết sách quan trọng về đầu tư công, giải ngân vốn ngân sách và trật tự an toàn xã hội đều do cơ quan này chỉ đạo xử lý. Ban thường vụ huyện ủy giữ vai trò nòng cốt trong việc thẩm định và chuẩn bị nhân sự cho các kỳ họp. Cơ quan này thường xuyên đôn đốc việc thực hiện các chỉ thị của Trung ương và Tỉnh ủy Tuyên Quang. Phong cách làm việc sâu sát, quyết liệt của ban thường vụ giúp giải quyết kịp thời các điểm nóng tại cơ sở. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa thường vụ huyện ủy và các cơ quan chức năng tạo nên tính đồng bộ trong quản lý nhà nước.

Đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy là đòi hỏi tất yếu trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa và chuyển đổi số. Cấp ủy huyện phải chuyển từ phương thức chỉ đạo hành chính sang lãnh đạo bằng nghị quyết, kế hoạch và kiểm tra thực tế. Lối làm việc khoa học, dân chủ và tôn trọng pháp luật cần được đề cao. Cấp ủy không bao biện, làm thay công việc của ủy ban nhân dân huyện nhưng không buông lỏng vai trò định hướng chính trị. Việc ban hành nghị quyết phải ngắn gọn, súc tích, dễ nhớ và dễ triển khai thực hiện. Đổi mới phương thức lãnh đạo còn bao gồm việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý điều hành. Sự đổi mới này giúp nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu thủ tục rườm rà và củng cố niềm tin của nhân dân vào tổ chức đảng.

Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng tại các xã, thị trấn là nền tảng bảo đảm sự vững mạnh của huyện ủy. Cấp ủy huyện thường xuyên cử cán bộ xuống bám sát địa bàn, hỗ trợ chi bộ thôn bản tháo gỡ khó khăn. Công tác bồi dưỡng lý luận chính trị và kỹ năng vận động quần chúng được triển khai định kỳ. Đảng viên cơ sở phát huy vai trò tiên phong trong các mô hình kinh tế trang trại và xây dựng nông thôn mới. Việc sinh hoạt chi bộ từng bước đi vào nền nếp, nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình. Tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy xã được khích lệ. Khi năng lực lãnh đạo ở cơ sở được nâng cao, các chủ trương phát triển vùng chè, cam sành, gỗ rừng trồng đều đạt kết quả ấn tượng.

Tăng cường sức chiến đấu của tổ chức đảng là điều kiện tiên quyết để giữ nghiêm kỷ luật và kỷ cương. Cấp ủy huyện Tuyên Quang luôn coi trọng việc đấu tranh ngăn chặn suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống. Các biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ được nhận diện và xử lý kiên quyết. Công tác bảo vệ chính trị nội bộ và kiểm tra dấu hiệu vi phạm được tiến hành thường xuyên, không có vùng cấm. Sức chiến đấu của tổ chức đảng còn thể hiện qua tinh thần thẳng thắn chỉ rõ yếu kém trong thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội. Việc xử lý nghiêm các sai phạm trong quản lý đất đai và đầu tư công củng cố niềm tin vững chắc của quần chúng. Tổ chức đảng vững mạnh tạo nền móng cho khối đại đoàn kết các dân tộc.

Công tác xây dựng Đảng ở Tuyên Quang ghi nhận nhiều bước đột phá mang tính chiến lược. Cấp ủy huyện chú trọng đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng gắn liền với truyền thống quê hương cách mạng. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành nền nếp thường nhật. Các huyện ủy đẩy mạnh tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ công chức theo vị trí việc làm. Công tác phát triển đảng viên mới tại các vùng sâu, vùng xa và đồng bào công giáo đạt nhiều tiến bộ rõ nét. Cấp ủy tích cực nhân rộng các mô hình chi bộ kiểu mẫu và đảng viên làm kinh tế giỏi. Những kết quả này tạo tiền đề vững chắc nâng cao uy tín lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh.

Trong lãnh đạo phát triển kinh tế, cấp ủy huyện Tuyên Quang đã tạo lập nhiều vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Các sản phẩm nông sản như cam sành Hàm Yên, chè San Tuyết, bưởi Soi Hà khẳng định được thương hiệu trên thị trường toàn quốc. Tỷ lệ phủ xanh rừng của tỉnh luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước. Cấp ủy đã chỉ đạo thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến gỗ xuất khẩu và thủy điện. Trong lĩnh vực quốc phòng an ninh, cấp ủy huyện lãnh đạo xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân được củng cố toàn diện. Tình hình an ninh trật tự ở vùng nông thôn và vùng đồng bào dân tộc luôn được giữ vững bình yên.

Công tác cán bộ cấp huyện có những bước chuyển mình quan trọng theo hướng chuẩn hóa tiêu chuẩn chức danh. Quy trình quy hoạch, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ được tiến hành dân chủ, công khai và minh bạch. Tỷ lệ cán bộ trẻ, cán bộ nữ và cán bộ người dân tộc thiểu số trong cấp ủy đạt tỷ lệ cao. Huyện ủy các địa phương chủ động cử hàng trăm cán bộ tham gia các lớp cao cấp lý luận chính trị và quản lý nhà nước. Công tác đánh giá cán bộ dần đi vào thực chất, lấy hiệu quả công việc và sự hài lòng của người dân làm thước đo chính. Sự đổi mới trong công tác cán bộ góp phần xây dựng đội ngũ kế cận có phẩm chất và năng lực điều hành thực tiễn vững vàng.

Tại các huyện miền núi có tỷ lệ hộ nghèo cao như Lâm Bình và Na Hang, việc triển khai nghị quyết đạt kết quả rõ nét. Cấp ủy huyện ban hành các chỉ thị chuyên đề về xóa nhà tạm, hỗ trợ cây con giống và chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Mô hình du lịch cộng đồng homestay gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc Tày, Dao phát triển mạnh mẽ. Hạ tầng giao thông kết nối các thôn bản xa xôi được kiên cố hóa theo phương châm nhà nước và nhân dân cùng làm. Đời sống người dân vùng sâu, vùng xa có bước cải thiện vượt bậc cả về vật chất lẫn tinh thần. Việc đưa nghị quyết vào cuộc sống tại các vùng khó khăn chứng minh năng lực bám sát thực tiễn của cấp ủy huyện.

Khâu cụ thể hóa chỉ thị và nghị quyết của cấp trên tại một số huyện ủy còn mang tính hình thức. Chương trình hành động đôi khi sao chép máy móc nguyên văn văn bản cấp tỉnh mà thiếu giải pháp đặc thù phù hợp địa bàn. Mục tiêu đề ra trong nghị quyết phát triển kinh tế xã hội ở vài địa phương còn mang tính chủ quan, thiếu tính khả thi. Việc rà soát, đánh giá tiến độ thực hiện nghị quyết định kỳ chưa được tiến hành nghiêm túc. Cơ chế phối hợp giữa cấp ủy huyện với các sở ngành chuyên môn của tỉnh đôi lúc thiếu chặt chẽ. Sự chậm trễ trong thể chế hóa nghị quyết làm giảm hiệu lực lãnh đạo của Đảng và kìm hãm tốc độ phát triển chung của toàn huyện.

Công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy và ủy ban kiểm tra huyện ủy có mặt còn hạn chế. Nội dung kiểm tra thường tập trung vào các vụ việc đã phát sinh thay vì chủ động phòng ngừa sai phạm từ sớm. Việc giám sát thường xuyên đối với các lĩnh vực nhạy cảm như quản lý đất đai, cấp phép xây dựng và đền bù giải phóng mặt bằng chưa thực sự sâu sát. Đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra ở cơ sở còn thiếu kinh nghiệm và bản lĩnh va chạm. Các kiến nghị sau kiểm tra đôi khi chưa được các đơn vị liên quan xử lý dứt điểm. Điều này làm giảm tính răn đe và ảnh hưởng đến tính nghiêm minh của kỷ luật đảng tại địa phương.

Nâng cao chất lượng đội ngũ cấp ủy viên đang đứng trước nhiều thách thức lớn về năng lực thực thi và tư duy chiến lược. Một bộ phận cấp ủy viên huyện có trình độ chuyên môn chưa đồng đều, hạn chế về kỹ năng quản trị hiện đại. Khả năng nắm bắt công nghệ thông tin và áp dụng các mô hình chuyển đổi số còn chậm. Tác phong làm việc của một số cán bộ vẫn mang nặng tính hành chính, thiếu sự gắn bó mật thiết với đời sống nhân dân. Năng lực tham mưu, đề xuất các giải pháp mang tính đột phá kinh tế xã hội của cấp ủy viên còn yếu. Nếu không kịp thời nâng cao trình độ toàn diện cho đội ngũ này, năng lực lãnh đạo của huyện ủy sẽ khó đáp ứng yêu cầu mới.

Đổi mới tư duy và phương thức lãnh đạo là nhiệm vụ hàng đầu của ban chấp hành và ban thường vụ huyện ủy. Cấp ủy cần chuyển mạnh từ phương thức mệnh lệnh hành chính sang phương thức lãnh đạo bằng mục tiêu, kế hoạch và kiểm chứng kết quả. Việc ban hành nghị quyết cần tập trung vào các vấn đề bức thiết của địa phương như giải ngân vốn đầu tư công và an sinh xã hội. Cấp ủy huyện phải ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong chỉ đạo điều hành và nắm bắt dư luận nhân dân. Nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp ủy và tăng cường tranh luận dân chủ là chìa khóa để ra các quyết định chính xác. Sự đổi mới tư duy giúp lãnh đạo bắt nhịp kịp thời với xu thế phát triển.

Quy hoạch và đào tạo đội ngũ cán bộ huyện ủy phải được tiến hành bài bản, khoa học và có tầm nhìn dài hạn. Cần gắn kết chặt chẽ giữa quy hoạch với đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị và kỹ năng lãnh đạo thực tế. Huyện ủy cần mạnh dạn bố trí cán bộ trẻ có năng lực về đảm nhiệm chức danh lãnh đạo tại các xã vùng khó khăn để rèn luyện thử thách. Xây dựng tiêu chí đánh giá cán bộ dựa trên sản phẩm đầu ra cụ thể và mức độ tín nhiệm của quần chúng. Thực hiện chính sách thu hút nhân tài chất lượng cao về công tác tại các cơ quan đảng và chính quyền cấp huyện. Đội ngũ cán bộ vững vàng là nhân tố bảo đảm thắng lợi cho mọi chủ trương.

Hoàn thiện quy chế làm việc và cơ chế kiểm soát quyền lực giúp ngăn chặn từ sớm các nguy cơ lạm quyền, tiêu cực. Cấp ủy huyện cần phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của tập thể ban thường vụ với cá nhân bí thư huyện ủy. Cơ chế kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và quản lý ngân sách nhà nước phải được siết chặt. Tăng cường vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã hội đối với hoạt động của cấp ủy. Công khai, minh bạch các quy trình thủ tục hành chính để nhân dân cùng tham gia giám sát cán bộ. Quy chế làm việc chuẩn mực sẽ bảo đảm kỷ cương và duy trì sự đoàn kết thống nhất trong toàn đảng bộ.