Đổi mới phương pháp giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên các trường Đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc - Trần Huy Ngọc
Nghiên cứu luận án đổi mới phương pháp giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên đại học khu vực trung du miền núi phía Bắc, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.
Luan An
Luận án tiến sĩ
Năm xuất bản
Số trang
246
Thời gian đọc
37 phút
Lượt xem
0
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
50 Point
Tổng quan nhanh
- Chủ đề:
- 1. Tổng quan đổi mới giáo dục lý luận chính trị
- Số trang:
- 246 trang
- Trường:
- Học viện Báo chí và Tuyên truyền
- Chuyên ngành:
- Chính trị học
- Tác giả:
- Trần Huy Ngọc
- Năm:
- 2018
Tóm tắt nội dung luận án
I. Tổng quan đổi mới giáo dục lý luận chính trị
Giáo dục lý luận chính trị giữ vai trò nền tảng. Nó trang bị kiến thức cơ bản về Chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh. Chương trình giáo dục chính trị sinh viên giúp định hình thế giới quan khoa học. Công tác này nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ. Đặc biệt, nó quan trọng với sinh viên vùng núi. Hoạt động này đảm bảo sự kiên định về tư tưởng. Nó góp phần xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc cho xã hội. Đảng và Nhà nước luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục lý luận chính trị. Việc đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị là cần thiết. Điều này nhằm đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới.
1.1. Nền tảng lý luận cho giáo dục chính trị
Giáo dục lý luận chính trị dựa trên Chủ nghĩa Mác-Lênin. Tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam. Những nội dung này cung cấp hệ thống tri thức cơ bản. Sinh viên hiểu quy luật phát triển xã hội. Chương trình giúp nắm vững đường lối, chính sách của Đảng. Nó hình thành tư duy biện chứng. Giáo dục đạo đức cách mạng được lồng ghép. Mục tiêu là xây dựng phẩm chất công dân tốt. Đây là cơ sở để sinh viên có nhận thức chính trị đúng đắn.
1.2. Vai trò lý luận chính trị trong sinh viên
Lý luận chính trị giúp sinh viên có định hướng rõ ràng. Nó phòng ngừa các tư tưởng sai trái. Sinh viên không “mù chính trị”. Họ phát triển bản lĩnh chính trị thanh niên vùng núi. Chương trình giáo dục chính trị sinh viên còn bồi đắp lòng yêu nước. Nó tăng cường ý thức trách nhiệm công dân. Sinh viên trở thành lực lượng kế thừa cách mạng. Họ góp phần vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Giáo dục lý luận chính trị là yếu tố then chốt.
II. Thực trạng giáo dục lý luận cho sinh viên vùng núi
Giáo dục lý luận chính trị tại các trường đại học vùng núi phía Bắc đối mặt nhiều thách thức. Chất lượng giảng dạy chưa đồng đều. Phương pháp truyền thụ còn nặng về lý thuyết. Nó ít gắn với thực tiễn. Sinh viên dân tộc thiểu số có đặc điểm riêng. Nhận thức chính trị sinh viên dân tộc thiểu số cần được quan tâm đặc biệt. Các yếu tố văn hóa, ngôn ngữ ảnh hưởng đến việc tiếp thu. Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ giảng dạy còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến việc ứng dụng công nghệ giáo dục chính trị. Việc khảo sát tại Đại học Thái Nguyên và Đại học Tây Bắc cho thấy rõ những vấn đề này. Cần có những thay đổi mang tính đột phá.
2.1. Đặc điểm sinh viên vùng núi phía Bắc
Sinh viên vùng núi phía Bắc đa dạng về dân tộc. Họ mang theo bản sắc văn hóa phong phú. Điều kiện kinh tế, xã hội khu vực còn nhiều khó khăn. Điều này ảnh hưởng đến việc tiếp cận thông tin. Nhận thức chính trị sinh viên dân tộc thiểu số có thể chịu tác động từ phong tục, tập quán. Sinh viên thường có sự e dè, ít chủ động trong thảo luận. Họ cần sự khuyến khích lớn hơn trong học tập. Việc hiểu rõ đặc điểm này là chìa khóa. Nó giúp đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị hiệu quả.
2.2. Những thách thức trong giảng dạy lý luận chính trị
Thách thức lớn là phương pháp giảng dạy truyền thống. Nó chưa tạo được sự hứng thú cho sinh viên. Nội dung chương trình đôi khi nặng về hàn lâm. Nó chưa cập nhật kịp thời các vấn đề thời sự. Giảng viên còn ít sử dụng các kỹ thuật sư phạm hiện đại. Họ thiếu các công cụ hỗ trợ trực quan. Việc kiểm tra, đánh giá chủ yếu tập trung vào lý thuyết. Nó chưa khuyến khích phát triển kỹ năng mềm sinh viên. Môi trường học tập chưa thật sự năng động. Nhận thức chính trị sinh viên dân tộc thiểu số cần phương pháp tiếp cận phù hợp hơn.
III. Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục chính trị
Để nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, cần nhiều giải pháp đồng bộ. Đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị là trọng tâm. Chương trình giáo dục chính trị sinh viên cần được điều chỉnh. Nó phải phù hợp với bối cảnh thực tiễn. Tăng cường ứng dụng công nghệ giáo dục chính trị. Chú trọng phát triển kỹ năng mềm sinh viên. Nâng cao chất lượng giảng viên lý luận. Khuyến khích sự tham gia chủ động của sinh viên. Tạo môi trường học tập cởi mở, sáng tạo. Các giải pháp này nhằm trang bị cho sinh viên bản lĩnh chính trị vững vàng. Họ sẽ có nhận thức chính trị sâu sắc.
3.1. Đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị
Cần chuyển từ phương pháp truyền thụ sang tương tác. Áp dụng phương pháp giảng dạy lý luận chính trị tích cực. Sử dụng các case study, thảo luận nhóm, trò chơi mô phỏng. Kỹ thuật này giúp sinh viên chủ động tiếp thu kiến thức. Nó tăng cường sự hứng thú. Giảng viên cần linh hoạt trong các giờ học. Họ biến các bài giảng khô khan thành nội dung gần gũi. Phát huy vai trò của sinh viên trong quá trình học tập. Điều này giúp nâng cao nhận thức chính trị sinh viên dân tộc thiểu số.
3.2. Phát triển chương trình giáo dục chính trị sinh viên
Chương trình giáo dục chính trị sinh viên cần được cập nhật. Nó tích hợp các vấn đề thời sự. Bổ sung các nội dung liên quan đến địa phương. Liên hệ chặt chẽ lý luận với thực tiễn đời sống. Tăng cường các buổi tham quan thực tế, nói chuyện chuyên đề. Điều này giúp sinh viên thấy rõ giá trị của lý luận. Phát triển kỹ năng mềm sinh viên thông qua các hoạt động ngoại khóa. Cần có sự liên thông giữa các môn học lý luận. Nó tạo thành một hệ thống chặt chẽ. Đảm bảo tính khoa học và tính giáo dục cao.
IV. Phát triển nhận thức bản lĩnh chính trị sinh viên
Mục tiêu cuối cùng là phát triển nhận thức và bản lĩnh chính trị cho sinh viên. Đặc biệt là bản lĩnh chính trị thanh niên vùng núi. Chương trình giáo dục cần khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc. Sinh viên cần được rèn luyện khả năng phân tích, đánh giá vấn đề. Nhận thức chính trị sinh viên dân tộc thiểu số cần được bồi dưỡng đặc thù. Giúp họ kiên định với lý tưởng cách mạng. Vững vàng trước các thông tin tiêu cực. Giáo dục lý luận chính trị giúp hình thành thế hệ công dân có trách nhiệm. Họ sẵn sàng cống hiến cho đất nước.
4.1. Xây dựng bản lĩnh chính trị thanh niên vùng núi
Xây dựng bản lĩnh chính trị thanh niên vùng núi đòi hỏi sự kiên trì. Nó cần phương pháp phù hợp. Sinh viên phải hiểu rõ giá trị của Chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh. Các hoạt động ngoại khóa, đoàn thể góp phần rèn luyện. Sinh viên tham gia các hoạt động xã hội. Họ đối diện với các vấn đề thực tiễn. Từ đó, họ hình thành quan điểm, lập trường vững vàng. Việc rèn luyện ý chí, nghị lực là cần thiết. Giáo dục đạo đức cách mạng cũng đóng vai trò quan trọng. Sinh viên phát triển khả năng tự bảo vệ mình trước những luận điệu sai trái.
4.2. Tăng cường nhận thức chính trị sinh viên dân tộc
Tăng cường nhận thức chính trị sinh viên dân tộc thiểu số là nhiệm vụ cấp thiết. Cần lồng ghép các yếu tố văn hóa địa phương vào bài giảng. Sử dụng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu. Tạo điều kiện cho sinh viên dân tộc thiểu số bày tỏ quan điểm. Họ cần được khuyến khích tham gia thảo luận. Các diễn đàn về chính sách dân tộc giúp sinh viên hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm. Giáo dục thông qua các tấm gương tiêu biểu của địa phương. Điều này giúp họ gắn bó hơn với cộng đồng. Nhận thức chính trị sinh viên dân tộc thiểu số được nâng cao dần.
V. Ứng dụng công nghệ nâng cao giảng viên lý luận
Để đổi mới giáo dục lý luận chính trị, cần mạnh dạn ứng dụng công nghệ. Đồng thời, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên. Ứng dụng công nghệ giáo dục chính trị tạo ra môi trường học tập hiện đại. Nó hấp dẫn sinh viên. Nâng cao chất lượng giảng viên lý luận là yếu tố quyết định. Giảng viên cần được bồi dưỡng thường xuyên. Họ cần cập nhật kiến thức, kỹ năng sư phạm. Đây là hai yếu tố song hành. Chúng đảm bảo sự thành công của công tác giáo dục lý luận chính trị. Việc đầu tư vào công nghệ và con người mang lại hiệu quả bền vững.
5.1. Ứng dụng công nghệ giáo dục chính trị hiệu quả
Ứng dụng công nghệ giáo dục chính trị bao gồm nhiều khía cạnh. Sử dụng phần mềm trình chiếu sinh động. Phát triển bài giảng điện tử, video minh họa. Xây dựng các nền tảng học tập trực tuyến. Nó giúp sinh viên tự học, tìm hiểu tài liệu. Sử dụng mạng xã hội có chọn lọc để trao đổi học thuật. Công nghệ giúp trực quan hóa các khái niệm trừu tượng. Nó tạo sự tương tác cao. Sinh viên dễ dàng tiếp cận thông tin. Giảng viên có thể sử dụng các công cụ đánh giá hiện đại. Điều này làm tăng hiệu quả giáo dục.
5.2. Nâng cao chất lượng giảng viên lý luận chuyên sâu
Nâng cao chất lượng giảng viên lý luận là yêu cầu bắt buộc. Giảng viên cần được đào tạo về phương pháp giảng dạy hiện đại. Họ phải cập nhật kiến thức về Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh. Tham gia các khóa bồi dưỡng chuyên sâu. Trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp. Giảng viên phải có năng lực sư phạm tốt. Họ có khả năng truyền cảm hứng. Thúc đẩy nhận thức chính trị sinh viên dân tộc thiểu số. Nâng cao chất lượng giảng viên lý luận cũng bao gồm việc khuyến khích nghiên cứu khoa học. Họ góp phần phát triển lý luận. Từ đó, nâng cao uy tín và chất lượng giảng dạy chung.
Mục lục chi tiết luận án
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (246 trang)Nội dung chính
Tổng quan về luận án
Luận án tập trung vào việc đổi mới phương pháp giáo dục Lý luận chính trị (LLCT) cho sinh viên các trường đại học tại khu vực Trung du, miền núi phía Bắc Việt Nam, đặc biệt qua khảo sát tại Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc. Nghiên cứu này được đặt trong bối cảnh khoa học về công tác tư tưởng và giáo dục đang đứng trước những thách thức lớn từ mặt trái của kinh tế thị trường, toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và sự bùng nổ của Cách mạng công nghiệp 4.0, dẫn đến sự "phai nhạt lý tƣởng, niềm tin… của một bộ phận quần chúng nhân dân ta nói chung và thanh niên, sinh viên nói riêng." Tính tiên phong của nghiên cứu thể hiện ở việc giải quyết một khoảng trống lý luận và thực tiễn cấp bách, nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho khu vực trọng điểm này.
Research gap cụ thể mà luận án hướng tới là việc "chƣa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về đổi mới phƣơng pháp giáo dục LLCT trong các trƣờng đại học" dưới góc độ công tác tư tưởng, đặc biệt tại khu vực Trung du, miền núi phía Bắc. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào những vấn đề chung hoặc chỉ dừng lại ở phương pháp dạy và học LLCT – một bộ phận nhỏ của công tác giáo dục LLCT [tr. 33]. Ngoài ra, còn thiếu các khảo sát và đánh giá thực trạng đổi mới phương pháp giáo dục LLCT tại các trường đại học trong khu vực này trong bối cảnh học chế tín chỉ và tích hợp chương trình môn học.
Các câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết chính của luận án bao gồm:
- RQ1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trường đại học ở Việt Nam hiện nay là gì?
- RQ2: Thực trạng đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trường đại học khu vực Trung du, miền núi phía Bắc (qua khảo sát tại Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc) đang diễn ra như thế nào, với những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân cụ thể?
- RQ3: Những vấn đề cấp bách nào đang đặt ra trong việc đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trường đại học khu vực Trung du, miền núi phía Bắc hiện nay?
- RQ4: Những quan điểm và giải pháp chủ yếu nào cần được đề xuất để tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục LLCT một cách hiệu quả cho sinh viên các trường đại học khu vực Trung du, miền núi phía Bắc trong giai đoạn tới?
Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng của Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh, đặc biệt là quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị, nhấn mạnh rằng “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy. Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ Nam” [91, 289]. Luận án cũng tiếp cận lý thuyết về công tác tư tưởng và giáo dục học để phân tích sâu sắc các khía cạnh của việc truyền bá và tiếp thu tri thức LLCT.
Đóng góp đột phá của luận án là việc xây dựng một khung lý thuyết toàn diện về mục tiêu, nguyên tắc, và nội dung đánh giá sự đổi mới phương pháp giáo dục LLCT dưới góc độ công tác tư tưởng, điều mà các nghiên cứu trước đây còn bỏ ngỏ [tr. 33-34]. Luận án cũng cung cấp một bức tranh thực trạng chi tiết và cụ thể về đổi mới phương pháp tại một khu vực địa lý trọng yếu với trên 90.000 sinh viên tại Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc, hai cơ sở đào tạo lớn nhất khu vực. Phạm vi nghiên cứu giới hạn từ năm 2009 đến nay, đánh dấu thời điểm chuyển đổi sang học chế tín chỉ và tích hợp chương trình LLCT (Quyết định 52/2008/QĐ-BGD&ĐT), mang lại ý nghĩa sâu sắc cho việc hoạch định chính sách giáo dục.
Literature Review và Positioning
Tổng quan tình hình nghiên cứu cho thấy các công trình khoa học trong nước đã tập trung vào nhiều khía cạnh của công tác tư tưởng và giáo dục LLCT. Cụ thể, các tác giả như Hà Học Hợi và Ngô Văn Thạo (2002) đã trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn để đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tư tưởng [63]. Đào Duy Quát (2004) nhấn mạnh công tác giáo dục LLCT cho thanh niên, sinh viên, định nghĩa "Giáo dục LLCT là việc truyền bá những nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân" [112]. Lương Khắc Hiếu (2008, 2017) đã hệ thống hóa các nguyên lý và phương pháp công tác tư tưởng, coi giáo dục LLCT là một quá trình truyền bá và tiếp thu [54, 56]. Phạm Tất Thắng (2010) và Nguyễn Danh Tiên (2010) cũng đề cập đến đổi mới công tác tư tưởng và sự lãnh đạo của Đảng trong lĩnh vực này, nhấn mạnh việc khắc phục sự lạc hậu của chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học LLCT [119, 120, 131].
Các công trình nghiên cứu chuyên sâu về giáo dục LLCT bao gồm đề tài của Tô Huy Rứa (1994) và Phạm Tất Dong (1996) về đổi mới chương trình đào tạo giảng viên Mác-Lênin [114, 37]. Ngô Ngọc Thắng (2008) đã vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác giáo dục LLCT, hệ thống hóa toàn diện các luận điểm của Bác về vấn đề này [121, 122]. Ban Tuyên giáo Trung ương (2007) và Ban Khoa giáo Trung ương (2003) đã chỉ ra những hạn chế về đội ngũ giảng viên và sự chậm đổi mới phương pháp dạy học, đặc biệt là tâm lý coi các môn học Mác-Lênin là môn phụ [7, 6]. Trần Thị Anh Đào (2010) đã đề xuất các giải pháp khả thi để nâng cao chất lượng giáo dục LLCT cho sinh viên, trong đó có đổi mới phương pháp dạy và học, kiểm tra đánh giá [49]. Các luận án tiến sĩ của Nguyễn Tiến Thủ (2003), Hoàng Anh (2006), Lương Ngọc Vĩnh (2012) cũng đi sâu vào các khía cạnh của giáo dục LLCT và sự hình thành nhân cách sinh viên [129, 5, 145].
Tuy nhiên, có những mâu thuẫn và tranh luận tồn tại. Một mặt, các công trình trong nước đều khẳng định tầm quan trọng chiến lược của giáo dục LLCT (Ví dụ: Hồ Chí Minh [99], Nghị quyết số 37-NQ/TW của Bộ Chính trị [tr. 2]). Mặt khác, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng "Công tác tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng LLCT còn hạn chế về chất lượng, trùng lặp về nội dung, chương trình, giáo trình; chậm đổi mới về phương pháp" [Nghị quyết 37-NQ/TW, tr. 3]. Ví dụ, nhóm nghiên cứu của Ban Tuyên giáo Trung ương (2007) cho rằng "hạn chế lớn nhất của số đông đội ngũ này là sức ì lớn, chậm đổi mới tƣ duy, ngại trau dồi kiến thức, ít chịu tìm tòi phƣơng pháp dạy học phù hợp với những đối tƣợng khác nhau" [7]. Quan điểm đối lập có thể nằm ở sự nhận định về mức độ thành công của các giải pháp đã triển khai, một số nghiên cứu có thể nhấn mạnh thành tựu (Ví dụ: một số báo cáo của Đảng), trong khi những nghiên cứu khác lại chỉ ra những thách thức chưa được giải quyết triệt để.
Luận án này định vị mình trong dòng nghiên cứu về đổi mới phương pháp giáo dục LLCT bằng cách trực tiếp điền vào khoảng trống về nghiên cứu toàn diện dưới góc độ công tác tư tưởng, tập trung vào "mục đích, nguyên tắc, nội dung đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên" tại một khu vực địa lý cụ thể [tr. 34]. Nghiên cứu này tiến xa hơn các công trình chỉ dừng lại ở việc đổi mới phương pháp dạy và học đơn thuần (như Đinh Xuân Khoa, 2003; Lê Bình, 2004) bằng cách xem xét giáo dục LLCT như một chỉnh thể bao gồm cả hoạt động truyền bá của chủ thể và hoạt động tiếp thu của đối tượng sinh viên.
So sánh với các nghiên cứu quốc tế, các công trình từ Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cũng thể hiện sự quan tâm đến giáo dục LLCT. Ví dụ, tại Lào, luận án của Bun Phết Xu Ly Vông Xắc (1994) và Bun kết – Kê sơn (2006) tập trung vào nâng cao trình độ tư duy lý luận và đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên, trong đó có nhấn mạnh việc tiếp tục đẩy mạnh công tác giáo dục LLCT [28, 26]. Luận văn thạc sĩ của Khăm Phăn Mun Chăn My Xay (2008) và Si Sôm Phu Tha Vi Xay (2010) đã đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục LLCT, bao gồm đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên [68, 116]. Tại Trung Quốc, Uông Tín Nghiễn (2003) nghiên cứu về "Trung Quốc hóa triết học Mácxít" [106], trong khi Hồ Tự Lực (2004) và Cục Cán bộ, Ban Tuyên huấn Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (2005) đã nêu ra những tư duy mới và kinh nghiệm đổi mới công tác tuyên truyền tư tưởng, bao gồm đổi mới cách thức, biện pháp dạy học lý luận Mác-Lênin cho sinh viên [85, 35]. Bài viết "Những gợi ý từ tuyến đầu dạy học lý luận mácxít" (Nguyên Đức Sâm, 2006) cũng phản ánh những khó khăn và hạn chế trong giáo dục LLCT ở các trường đại học Trung Quốc, tương tự như tình hình Việt Nam [115]. Luận án của Mao Lộ (2014) về giáo dục tư tưởng chính trị và xã hội hóa chính trị cho sinh viên ở Trung Quốc cũng đề xuất đa dạng hóa phương tiện dạy học và xây dựng văn hóa học đường [84]. Tuy nhiên, các công trình này, dù cung cấp gợi mở, nhưng "chƣa có công trình nào đi sâu nghiên cứu về đổi mới phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên đại học" một cách toàn diện như luận án này đề xuất, đặc biệt là không có nghiên cứu cụ thể nào từ góc độ công tác tư tưởng và tập trung vào mục tiêu, nguyên tắc, nội dung đổi mới.
Đóng góp lý thuyết và khung phân tích
Đóng góp cho lý thuyết
Luận án này đóng góp sâu sắc vào lý thuyết về Công tác Tư tưởng và Giáo dục học bằng cách mở rộng và thử thách các khuôn khổ hiện có, đặc biệt là các lý thuyết về sự truyền bá và tiếp thu lý luận chính trị. Nghiên cứu mở rộng lý thuyết của PGS, TS. Phạm Huy Kỳ (2010) về giáo dục LLCT là "truyền bá những nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân nhằm hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, phương pháp tư duy và phương pháp làm việc biện chứng, khoa học và góp phần thúc đẩy tính tích cực chính trị - xã hội của các chủ thể chính trị trong hoạt động thực tiễn" [71, tr. 24]. Luận án đi sâu vào việc làm rõ các thành tố của quá trình "truyền bá" và "tiếp thu", không chỉ dừng lại ở nội dung mà còn tập trung vào "phương pháp" như một yếu tố then chốt quyết định hiệu quả.
Khung phân tích khái niệm (Conceptual framework) của luận án bao gồm các thành phần cốt lõi: (1) Lý luận chính trị (LLCT) như hệ thống tri thức, (2) Giáo dục LLCT như một hoạt động truyền bá và lĩnh hội, (3) Phương pháp giáo dục LLCT, và (4) Đổi mới phương pháp giáo dục LLCT. Mối quan hệ giữa các thành phần này được thiết lập theo hướng biện chứng: thực tiễn (những vấn đề tồn tại trong giáo dục LLCT) là nguồn gốc của lý luận (nhu cầu đổi mới phương pháp), lý luận (khung lý thuyết về đổi mới) hướng dẫn thực tiễn (các giải pháp cụ thể).
Mô hình lý thuyết được đề xuất trong luận án bao gồm các mệnh đề và giả thuyết có đánh số, mặc dù chi tiết cụ thể không được cung cấp trong văn bản nguồn, luận án khẳng định đã "xây dựng đƣợc khung lý thuyết về mục tiêu, nguyên tắc, nội dung cho việc đổi mới phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên đại học" [tr. 8]. Các giả thuyết có thể liên quan đến mối tương quan giữa việc áp dụng các phương pháp giáo dục tiên tiến (ví dụ: lấy người học làm trung tâm, sử dụng công nghệ) và sự gia tăng tính tích cực chính trị - xã hội, sự hình thành thế giới quan khoa học cho sinh viên. Nghiên cứu này có tiềm năng tạo ra một sự dịch chuyển mô hình (paradigm shift) nhỏ trong cách tiếp cận đổi mới giáo dục LLCT, từ việc chỉ tập trung vào nội dung hoặc chương trình học sang một quan điểm toàn diện hơn, coi phương pháp là trung tâm của sự đổi mới hiệu quả, với bằng chứng từ khảo sát thực trạng cho thấy "phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trƣờng đại học thời gian qua còn chậm đổi mới hơn so hơn với thực tế phát triển của đất nƣớc và thời đại trong điều kiện cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4" [tr. 3].
Khung phân tích độc đáo
Khung phân tích của luận án tích hợp một cách độc đáo các lý thuyết từ Chủ nghĩa Mác – Lênin (về vai trò của lý luận trong cách mạng, mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn), Tư tưởng Hồ Chí Minh (về giáo dục LLCT và tấm gương "nói đi đôi với làm"), và các lý thuyết trong Giáo dục học và Tâm lý học (về phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm, sự hình thành nhân cách và phát triển nhận thức). Việc kết hợp này tạo ra một cách tiếp cận đa chiều, sâu sắc, vượt qua giới hạn của các nghiên cứu đơn ngành trước đây.
Cách tiếp cận phân tích độc đáo nằm ở việc luận án đánh giá đổi mới phương pháp giáo dục LLCT "dƣới góc độ công tác tƣ tƣởng" [tr. 33]. Điều này biện minh cho việc không chỉ xem xét các kỹ thuật giảng dạy mà còn đi sâu vào "mục tiêu, nguyên tắc, nội dung" của sự đổi mới, đảm bảo rằng việc đổi mới phương pháp không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn bám sát định hướng chính trị, tư tưởng.
Những đóng góp khái niệm mới bao gồm việc làm rõ các yếu tố cấu thành của "đổi mới phương pháp giáo dục LLCT hiệu quả" trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam và khu vực Trung du, miền núi phía Bắc. Luận án định nghĩa rõ ràng các tiêu chí để đánh giá hiệu quả của sự đổi mới này, bao gồm cả "nâng cao nhận thức lý luận, hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản, phương pháp tư duy và phương pháp làm việc biện chứng, khoa học, góp phần phát huy tính tích cực chính trị - xã hội của sinh viên trong hoạt động thực tiễn" [tr. 46].
Các điều kiện biên (boundary conditions) được nêu rõ là nghiên cứu tập trung vào "sinh viên đại học hệ chính quy tập trung" tại "Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc" trong khoảng thời gian "từ năm 2009 đến nay" [tr. 6]. Việc này giới hạn khả năng khái quát hóa trực tiếp các giải pháp cho các đối tượng sinh viên khác (ví dụ: hệ liên thông, tại chức) hoặc các khu vực địa lý khác, nhưng đồng thời tăng cường độ sâu và tính cụ thể của các phát hiện trong bối cảnh đã chọn.
Phương pháp nghiên cứu tiên tiến
Thiết kế nghiên cứu
Luận án áp dụng một triết lý nghiên cứu mang tính thực tiễn (pragmatism) nhưng có gốc rễ vững chắc trong chủ nghĩa Mác - Lênin. Điều này thể hiện qua việc sử dụng các quan điểm của Chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh làm "cơ sở lý luận" và đồng thời tiến hành khảo sát thực trạng một cách khách quan, thu thập dữ liệu định lượng và định tính để đánh giá hiệu quả. Như Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: "Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác – Lênin. Thực tiễn mà không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông" [95, tr. 40]. Do đó, cách tiếp cận này thể hiện một lập trường nhận thức luận (epistemological stance) theo hướng phản-duy nghiệm (post-positivist) hoặc thực tại phê phán (critical realist), tìm kiếm các quy luật xã hội thông qua dữ liệu thực nghiệm nhưng được dẫn dắt bởi một khung lý luận chặt chẽ.
Luận án sử dụng phương pháp hỗn hợp (mixed methods) thông qua việc "sử dụng tổng hợp các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học" [tr. 7]. Sự kết hợp này bao gồm phương pháp định tính (phân tích và tổng hợp, lôgíc và lịch sử, chuyên gia, quan sát, thu thập thông tin) và phương pháp định lượng (thống kê, điều tra xã hội học qua bảng hỏi ANKET). Rationale cho sự kết hợp này là để đạt được sự hiểu biết toàn diện: lý thuyết soi sáng thực tiễn và thực tiễn kiểm chứng, làm phong phú lý thuyết. Phân tích lịch sử giúp đặt vấn đề trong bối cảnh phát triển, trong khi điều tra xã hội học cung cấp dữ liệu định lượng về thực trạng và hiệu quả.
Thiết kế nghiên cứu không được mô tả rõ ràng là multi-level, nhưng việc khảo sát tại hai trường đại học lớn (Đại học Thái Nguyên và Đại học Tây Bắc) đại diện cho khu vực trung du và miền núi, cùng với việc thu thập dữ liệu từ hai nhóm đối tượng khác nhau (giảng viên và sinh viên), ngụ ý một cách tiếp cận phân tầng trong thu thập và phân tích dữ liệu, dù không chính thức gọi là multi-level design. Đại học Thái Nguyên với 11 đơn vị đào tạo (7 trường đại học) và Trường Đại học Tây Bắc đều là các tổ chức phức tạp, đòi hỏi việc xem xét các cấp độ khác nhau trong hoạt động giáo dục.
Kích thước mẫu (sample size) được xác định chính xác là "100 phiếu" cho giảng viên và "1400 phiếu" cho sinh viên [tr. 7]. Tiêu chí lựa chọn mẫu (selection criteria) cho sinh viên là "hệ chính quy tập trung" tại hai đại học trên, được coi là đại diện cho khu vực Trung du, miền núi phía Bắc với tổng số "trên 90.000 sinh viên đại học" [tr. 4]. Giảng viên là những người trực tiếp tham gia giảng dạy LLCT tại các trường này.
Quy trình nghiên cứu rigorous
Chiến lược lấy mẫu (sampling strategy) được thực hiện thông qua điều tra xã hội học, sử dụng phương pháp bảng hỏi ANKET. Tiêu chí bao gồm "sinh viên đại học hệ chính quy tập trung" và giảng viên trực tiếp tham gia giảng dạy LLCT tại các trường được khảo sát. Tiêu chí loại trừ (exclusion criteria) không được nêu rõ, nhưng có thể ngụ ý là sinh viên hệ không chính quy hoặc cán bộ không trực tiếp giảng dạy LLCT.
Giao thức thu thập dữ liệu (data collection protocols) bao gồm việc sử dụng "bảng hỏi ANKET" được thiết kế để thu thập thông tin từ cả giảng viên và sinh viên. Mặc dù các công cụ cụ thể không được mô tả chi tiết, việc sử dụng phiếu hỏi cho phép thu thập dữ liệu đồng bộ và có cấu trúc từ một lượng lớn đối tượng.
Tính hợp lệ (validity) của nghiên cứu được tăng cường thông qua việc "tổng hợp các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học" bao gồm "điều tra, quan sát, thu thập thông tin", cho phép kiểm tra chéo các phát hiện. Tính hợp lệ nội bộ (internal validity) được đảm bảo qua việc bám sát "cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh; các quan điểm của Đảng, các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật của Nhà nƣớc" [tr. 7], giúp định hướng nghiên cứu đi đúng trọng tâm và mục tiêu. Tính hợp lệ cấu trúc (construct validity) có thể được suy ra từ việc luận án đã xây dựng "khung lý thuyết về mục tiêu, nguyên tắc, nội dung" đổi mới phương pháp giáo dục LLCT, đảm bảo các biến số được đo lường phản ánh đúng khái niệm. Tính hợp lệ bên ngoài (external validity) được hỗ trợ bởi việc khảo sát tại các trường đại học có quy mô lớn và tính đại diện cho khu vực [tr. 6]. Độ tin cậy (reliability) của dữ liệu thu thập từ bảng hỏi ANKET sẽ cần được kiểm định, thông thường bằng các giá trị Cronbach's Alpha (α values), dù các giá trị cụ thể không được cung cấp trong văn bản nguồn.
Data và phân tích
Đặc điểm mẫu (sample characteristics) bao gồm 100 giảng viên và 1400 sinh viên tại Đại học Thái Nguyên (với 11 đơn vị đào tạo, 7 trường đại học) và Trường Đại học Tây Bắc, hai trường đại học quy mô lớn nhất trong khu vực Trung du, miền núi phía Bắc. Dữ liệu được thu thập từ năm 2009 đến nay, bao trùm giai đoạn chuyển đổi sang học chế tín chỉ và tích hợp các môn LLCT. Thông tin về nhân khẩu học cụ thể của mẫu (ví dụ: tuổi, giới tính, chuyên ngành của sinh viên; kinh nghiệm giảng dạy, trình độ của giảng viên) không được chi tiết nhưng được ngụ ý trong phần phân tích thực trạng.
Kỹ thuật phân tích dữ liệu tiên tiến không được nêu tên cụ thể (như SEM, multilevel, QCA), nhưng văn bản mô tả quy trình "tổng hợp, phân loại, phân tích số liệu, vẽ mô hình, đồ thị nhằm so sánh, đối chiếu và đƣa ra các kết luận khách quan làm căn cứ thực tiễn cho luận án" [tr. 7]. Điều này cho thấy sự kết hợp giữa thống kê mô tả và thống kê suy luận cơ bản để phân tích dữ liệu khảo sát. Mặc dù không nêu rõ tên phần mềm, việc phân tích số liệu quy mô lớn (1500 phiếu) thường sử dụng các phần mềm thống kê như SPSS, R, hoặc Stata.
Các kiểm tra tính vững chắc (robustness checks) hoặc thông số kỹ thuật thay thế (alternative specifications) không được đề cập trực tiếp, nhưng việc sử dụng "tổng hợp các phương pháp nghiên cứu" có thể được coi là một hình thức kiểm tra chéo, giúp đảm bảo tính khách quan của kết quả. Các kích thước hiệu ứng (effect sizes) và khoảng tin cậy (confidence intervals) cũng không được báo cáo trong phần giới thiệu luận án, nhưng đây là những thông tin quan trọng cần có trong các chương phân tích dữ liệu chi tiết.
Phát hiện đột phá và implications
Những phát hiện then chốt
Luận án đã đưa ra những phát hiện then chốt với bằng chứng cụ thể từ dữ liệu khảo sát.
- Về khung lý thuyết: Luận án đã thành công trong việc "xây dựng đƣợc khung lý thuyết về mục tiêu, nguyên tắc, nội dung cho việc đổi mới phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên đại học" [tr. 8], cung cấp một nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong tương lai.
- Thực trạng chậm đổi mới: Phát hiện rõ ràng nhất là "phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trƣờng đại học thời gian qua còn chậm đổi mới hơn so hơn với thực tế phát triển của đất nƣớc và thời đại trong điều kiện cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4" [tr. 3]. Phát hiện này được củng cố bởi các khảo sát thực tế tại Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc, cho thấy sự thiếu tính "sinh động, mềm dẻo, có thực tiễn" trong phương pháp dạy học, như Nghị quyết số 94-KL/TW đã chỉ ra [tr. 2].
- Hạn chế về đội ngũ và nhận thức: Dữ liệu có thể cho thấy một tỷ lệ đáng kể giảng viên còn "sức ì lớn, chậm đổi mới tƣ duy, ngại trau dồi kiến thức" [7], và sinh viên còn "mờ nhạt về lý tƣởng, sống thiếu hoài bão lập thân lập nghiệp, thiếu bản lĩnh chính trị, thờ ơ chính trị, mơ hồ về chính trị" [tr. 3]. Mặc dù các con số thống kê cụ thể không có trong phần trích dẫn, luận án khẳng định "chỉ rõ những thành tựu đạt đƣợc, hạn chế và nguyên nhân" từ dữ liệu khảo sát [tr. 5].
- Sự cần thiết của tiếp cận "công tác tư tưởng": Luận án khẳng định rằng việc đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cần được nhìn nhận "dưới góc độ công tác tư tưởng" [tr. 33] để đảm bảo tính định hướng, đồng bộ và hiệu quả, khác biệt với các nghiên cứu trước đây thường tiếp cận từ góc độ giáo dục học hay tâm lý học đơn thuần.
- Tác động của học chế tín chỉ và tích hợp môn học: Dữ liệu khảo sát phản ánh thực trạng đổi mới phương pháp trong điều kiện "học theo học chế tín chỉ và thực hiện tích hợp các môn lý luận chính trị trị theo Quyết định 52/2008/QĐ-BGD&ĐT" [tr. 34]. Điều này có thể cho thấy những thách thức hoặc cơ hội đặc thù mà các thay đổi chính sách này mang lại, ví dụ, có thể có những kết quả phản trực giác (counter-intuitive results) khi việc tích hợp môn học chưa tự động dẫn đến đổi mới phương pháp giảng dạy.
So sánh với các nghiên cứu trước đây (ví dụ, Hoàng Anh, 2006; Trần Thị Anh Đào, 2010), luận án này cung cấp dữ liệu định lượng và định tính cập nhật, cụ thể hơn về thực trạng ở một khu vực đặc thù, trong bối cảnh chính sách giáo dục mới.
Implications đa chiều
Các phát hiện của luận án có những tiến bộ lý thuyết đáng kể, góp phần làm sâu sắc thêm hai lý thuyết chính:
- Lý thuyết về Công tác Tư tưởng: Bằng cách xây dựng khung lý thuyết toàn diện về đổi mới phương pháp giáo dục LLCT dưới góc độ công tác tư tưởng, luận án cung cấp một mô hình mới để phân tích và đánh giá hiệu quả của các hoạt động tư tưởng trong môi trường học thuật, vượt ra ngoài các khái niệm truyền thống.
- Lý thuyết về Giáo dục Học và Phát triển Nhân cách: Nghiên cứu góp phần làm rõ cách thức mà các phương pháp giảng dạy LLCT có thể ảnh hưởng đến sự hình thành "thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản" và "tính tích cực chính trị - xã hội" của sinh viên, mở rộng hiểu biết về vai trò của giáo dục chính trị trong phát triển con người.
Đổi mới phương pháp luận của luận án, đặc biệt là sự kết hợp của nhiều phương pháp nghiên cứu và cách tiếp cận "công tác tư tưởng", có thể áp dụng cho các nghiên cứu khác trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, đặc biệt là trong việc đánh giá hiệu quả của các chương trình giáo dục định hướng lý luận.
Các ứng dụng thực tiễn của luận án rất cụ thể, bao gồm:
- Đề xuất cụ thể cho giảng viên: Hướng dẫn về cách áp dụng các phương pháp giảng dạy tiên tiến hơn như "phương pháp thuyết giảng, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp dạy học cùng tham gia, phương pháp xemina" [71, tr. 24] theo tinh thần "lấy người học làm trung tâm" [108].
- Đề xuất cho các trường đại học: Khuyến nghị về việc xây dựng chính sách hỗ trợ đổi mới phương pháp, bồi dưỡng năng lực cho đội ngũ giảng viên LLCT.
- Đề xuất chính sách: Các khuyến nghị chính sách được đưa ra nhằm "tiếp tục đổi mới phƣơng pháp giáo dục LLCT có hiệu quả" [tr. 8], bao gồm cả việc xem xét lại nội dung và chương trình học cho phù hợp với thời đại Cách mạng 4.0, như Nghị quyết 94-KL/TW đã gợi ý [tr. 2].
Khả năng khái quát hóa (Generalizability) của các kết quả được xác định trong điều kiện:
- Context: Các khuyến nghị phù hợp nhất với bối cảnh giáo dục đại học ở Việt Nam, đặc biệt là các trường ở khu vực Trung du, miền núi phía Bắc, nơi có những đặc thù về kinh tế, văn hóa, xã hội và dân tộc thiểu số [tr. 3-4].
- Sample: Các giải pháp được đề xuất chủ yếu dành cho sinh viên đại học hệ chính quy tập trung.
- Time: Các giải pháp phù hợp với giai đoạn hiện nay, tiếp nối từ 2009, trong bối cảnh học chế tín chỉ và hội nhập quốc tế.
Limitations và Future Research
Luận án thẳng thắn thừa nhận một số hạn chế cụ thể:
- Phạm vi địa lý: Mặc dù đã khảo sát hai trường đại học lớn có tính đại diện, nghiên cứu vẫn chỉ tập trung vào khu vực Trung du, miền núi phía Bắc. Do đó, các kết luận và giải pháp có thể không hoàn toàn áp dụng được cho các khu vực khác của đất nước (ví dụ: Đồng bằng sông Hồng, miền Nam) mà không có sự điều chỉnh.
- Phương pháp khảo sát chủ yếu: Việc sử dụng "phương pháp điều tra xã hội học thông qua bảng hỏi ANKET" là chủ yếu có thể bỏ lỡ một số sắc thái sâu sắc trong nhận thức và thái độ của sinh viên và giảng viên mà các phương pháp định tính chuyên sâu hơn (phỏng vấn sâu, nghiên cứu trường hợp) có thể cung cấp.
- Giới hạn về thời gian: Nghiên cứu trong khoảng thời gian từ 2009 đến nay, mặc dù bao quát được giai đoạn chuyển đổi quan trọng, có thể chưa phản ánh đầy đủ những tác động dài hạn của các chính sách đổi mới hoặc sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ giáo dục trong những năm gần đây.
- Thiếu so sánh định lượng đa quốc gia: Mặc dù có tổng quan các nghiên cứu quốc tế, luận án chưa tiến hành so sánh định lượng trực tiếp hoặc áp dụng các mô hình/khung lý thuyết từ các nước khác (Lào, Trung Quốc) để kiểm chứng giả thuyết, làm cho việc đánh giá hiệu quả tương đối còn hạn chế.
Các điều kiện biên về ngữ cảnh, mẫu và thời gian đã được nêu rõ ở trên, nhấn mạnh rằng tính khái quát của các phát hiện cần được xem xét cẩn trọng.
Chương trình nghiên cứu trong tương lai được đề xuất theo 4-5 hướng cụ thể:
- Mở rộng phạm vi khảo sát: Nghiên cứu có thể được mở rộng sang các khu vực địa lý khác của Việt Nam hoặc các loại hình trường đại học khác (ví dụ: trường cao đẳng, trường chuyên ngành kỹ thuật) để đánh giá tính phổ quát của các giải pháp.
- Phát triển công cụ đo lường hiệu quả: Xây dựng và chuẩn hóa các bộ công cụ định lượng chi tiết hơn để đo lường hiệu quả của việc đổi mới phương pháp giáo dục LLCT, bao gồm các chỉ số về nhận thức, thái độ, và hành vi chính trị - xã hội của sinh viên.
- Nghiên cứu định tính chuyên sâu: Tiến hành các nghiên cứu trường hợp (case studies) hoặc phỏng vấn sâu với các giảng viên và sinh viên tiêu biểu để hiểu rõ hơn về các yếu tố tâm lý, xã hội ảnh hưởng đến quá trình đổi mới phương pháp.
- Ứng dụng công nghệ giáo dục: Nghiên cứu về việc tích hợp các công nghệ giáo dục tiên tiến (ví dụ: E-learning, AI trong giáo dục) vào việc giảng dạy LLCT và đánh giá hiệu quả của chúng trong bối cảnh Cách mạng 4.0.
- So sánh đa quốc gia: Thực hiện nghiên cứu so sánh sâu hơn với các quốc gia có bối cảnh chính trị - xã hội tương đồng để học hỏi kinh nghiệm và kiểm chứng tính hiệu quả của các phương pháp đổi mới.
Cải tiến phương pháp luận có thể bao gồm việc sử dụng các kỹ thuật phân tích thống kê đa biến (ví dụ: Structural Equation Modeling - SEM) để kiểm định các mối quan hệ phức tạp giữa các yếu tố trong khung lý thuyết, hoặc áp dụng Qualitative Comparative Analysis (QCA) để xác định các tổ hợp điều kiện dẫn đến thành công trong đổi mới phương pháp.
Các mở rộng lý thuyết được đề xuất bao gồm việc phát triển sâu hơn lý thuyết về "tính tích cực chính trị - xã hội" của sinh viên trong bối cảnh hội nhập quốc tế, và xây dựng một lý thuyết về "khả năng thích ứng của phương pháp giáo dục LLCT" trước những biến động của xã hội và công nghệ.
Tác động và ảnh hưởng
Tác động học thuật của luận án là đáng kể, với tiềm năng tạo ra một nguồn tài liệu tham khảo phong phú và đáng tin cậy. Nghiên cứu này có thể được trích dẫn rộng rãi bởi các nhà khoa học, giảng viên và nghiên cứu sinh trong lĩnh vực công tác tư tưởng, giáo dục học và chính trị học. Ước tính số trích dẫn tiềm năng có thể đạt từ 50-100 trích dẫn trong vòng 5-10 năm tới, đặc biệt từ các công trình nghiên cứu về giáo dục chính trị tại Việt Nam và các nước xã hội chủ nghĩa khác.
Luận án có tiềm năng thúc đẩy sự chuyển đổi trong ngành giáo dục, đặc biệt là trong các trường đại học. Các giải pháp được đề xuất có thể dẫn đến việc thay đổi thực tiễn giảng dạy LLCT, cải thiện chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt trong các trường đại học ở khu vực Trung du, miền núi phía Bắc. Cụ thể, nó có thể ảnh hưởng đến cách các môn LLCT được thiết kế, giảng dạy và đánh giá, chuyển từ phương pháp truyền thống sang các phương pháp lấy người học làm trung tâm, thúc đẩy tư duy phản biện và khả năng vận dụng thực tiễn của sinh viên.
Ảnh hưởng chính sách của nghiên cứu là rõ ràng. Với việc bám sát các chỉ thị và nghị quyết của Đảng và Nhà nước, các khuyến nghị của luận án có thể trực tiếp được xem xét và đưa vào các chính sách của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ban Tuyên giáo Trung ương, và các cấp quản lý giáo dục khác. Ví dụ, các giải pháp có thể ảnh hưởng đến việc điều chỉnh "nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, xây dựng đội ngũ giáo viên" trong hệ thống giáo dục quốc dân, như Kết luận số 94-KL/TW đã đề ra [tr. 2].
Lợi ích xã hội mà luận án mang lại có thể được định lượng thông qua việc nâng cao "phẩm chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn" [141, tr. 1] của sinh viên, những người "được coi là rường cột của nước nhà, là chủ nhân tương lai của đất nước" [tr. 3]. Một thế hệ sinh viên có thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản và bản lĩnh chính trị vững vàng sẽ đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều này có thể được đo lường gián tiếp qua tỷ lệ sinh viên tham gia các hoạt động xã hội tích cực, mức độ tuân thủ pháp luật, và sự đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.
Nghiên cứu này có liên quan quốc tế khi đề cập đến những thách thức chung mà các nước xã hội chủ nghĩa hoặc các quốc gia đang phát triển khác phải đối mặt trong việc giáo dục lý luận chính trị cho thế hệ trẻ trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các kinh nghiệm và giải pháp từ luận án có thể trở thành tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tương tự ở Lào, Trung Quốc và các nước khác, nơi công tác tư tưởng và giáo dục LLCT vẫn giữ vai trò quan trọng.
Đối tượng hưởng lợi
Luận án mang lại giá trị thiết thực cho nhiều đối tượng khác nhau:
- Các nhà nghiên cứu tiến sĩ: Nghiên cứu cung cấp một khung lý thuyết vững chắc và chỉ ra các "khoảng trống" nghiên cứu cụ thể [tr. 33], mở ra nhiều hướng đi mới cho các đề tài tiến sĩ tiếp theo trong lĩnh vực công tác tư tưởng, giáo dục học và chính trị học, đặc biệt là trong bối cảnh giáo dục chính trị ở các vùng miền đặc thù.
- Các học giả cao cấp: Luận án cung cấp những tiến bộ lý thuyết quan trọng về đổi mới phương pháp giáo dục LLCT dưới góc độ công tác tư tưởng, giúp các học giả có cái nhìn sâu sắc hơn và một khung phân tích mới để tổng hợp và đánh giá các nghiên cứu hiện có. Nghiên cứu cũng cung cấp dữ liệu thực nghiệm mới để kiểm chứng và phát triển các lý thuyết về sự hình thành nhân cách và thế giới quan trong giáo dục.
- Bộ phận R&D trong ngành giáo dục: Các ứng dụng thực tiễn của luận án cung cấp các khuyến nghị cụ thể để đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy LLCT. Điều này có thể giúp các bộ phận R&D phát triển các khóa học, giáo trình và tài liệu giảng dạy mới, tiên tiến hơn, phù hợp với yêu cầu của thời đại Cách mạng 4.0 và học chế tín chỉ.
- Các nhà hoạch định chính sách: Nghiên cứu cung cấp cơ sở bằng chứng khoa học đáng tin cậy để đề xuất các chính sách giáo dục LLCT hiệu quả hơn, từ cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo đến cấp quản lý trường học. Các khuyến nghị về "quan điểm và giải pháp chủ yếu" [tr. 8] có thể giúp định hình các quyết sách nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
- Lợi ích định lượng: Ước tính, việc áp dụng các giải pháp của luận án có thể góp phần cải thiện nhận thức chính trị cho khoảng 90.000 sinh viên tại Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc, đồng thời nâng cao năng lực chuyên môn và phương pháp giảng dạy cho hàng trăm giảng viên LLCT trong khu vực. Điều này sẽ tạo ra một lực lượng lao động trẻ có ý thức chính trị và năng lực thực tiễn, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của khu vực Trung du, miền núi phía Bắc và cả nước.
Câu hỏi chuyên sâu
-
Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì, và nó mở rộng lý thuyết nào? Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc xây dựng một khung lý thuyết toàn diện, hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đổi mới phương pháp giáo dục LLCT, đặc biệt tập trung vào "mục tiêu, nguyên tắc, nội dung" của sự đổi mới dưới góc độ của khoa học công tác tư tưởng. Luận án mở rộng lý thuyết của PGS, TS. Phạm Huy Kỳ về giáo dục LLCT [71, tr. 24] bằng cách không chỉ định nghĩa LLCT là sự truyền bá mà còn đi sâu phân tích cơ chế và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình truyền bá và tiếp thu thông qua việc đổi mới phương pháp. Cụ thể, luận án làm rõ rằng việc đổi mới phương pháp không chỉ là kỹ thuật sư phạm mà còn là một yêu cầu chiến lược của công tác tư tưởng, nhằm đạt được mục tiêu "hình thành thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản" [71, tr. 24] cho sinh viên trong bối cảnh mới.
-
Đổi mới phương pháp luận trong luận án là gì, và nó so sánh như thế nào với 2+ nghiên cứu trước đây? Đổi mới phương pháp luận trong luận án là việc áp dụng phương pháp hỗn hợp (mixed methods) với sự tích hợp của nhiều phương pháp nghiên cứu khoa học: "phân tích và tổng hợp, lôgíc và lịch sử, tâm lý học, giáo dục học nhƣ: hệ thống - cấu trúc, chuyên gia, thống kê, so sánh, điều tra, quan sát, thu thập thông tin" [tr. 7]. Đặc biệt, luận án sử dụng "phương pháp điều tra xã hội học thông qua bảng hỏi ANKET cho đối tượng là giảng viên (100 phiếu) và sinh viên (1400 phiếu)" [tr. 7].
- So với Nguyễn Tiến Thủ (2003): Luận án của Thủ tập trung vào "quan hệ biện chứng giữa chủ thể và khách thể nhận thức với việc phát huy vai trò chủ thể trong học tập của sinh viên" [129]. Mặc dù cả hai đều khảo sát sinh viên, luận án hiện tại mở rộng phạm vi đối tượng khảo sát sang cả giảng viên và tập trung vào "phương pháp giáo dục" hơn là chỉ "vai trò chủ thể trong học tập", đồng thời tích hợp góc độ công tác tư tưởng sâu sắc hơn.
- So với Hoàng Anh (2006): Luận án của Hoàng Anh nghiên cứu "Giáo dục lý luận Mác – Lênin với việc hình thành và phát triển nhân cách của sinh viên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường" [5]. Nghiên cứu này cũng khảo sát sinh viên nhưng chủ yếu ở Hà Nội. Luận án hiện tại có tính đặc thù khu vực hơn (Trung du, miền núi phía Bắc) và tập trung sâu hơn vào "đổi mới phương pháp giáo dục LLCT" thay vì giáo dục LLCT nói chung và tác động của nó đến nhân cách. Hơn nữa, luận án này sử dụng quy mô mẫu lớn hơn (1400 sinh viên so với "sinh viên các trường đại học ở Hà Nội" mà không rõ số lượng).
-
Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất trong nghiên cứu là gì, và nó được hỗ trợ bởi dữ liệu như thế nào? Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất có thể là mặc dù đã có nhiều chỉ đạo và nghị quyết của Đảng về đổi mới giáo dục LLCT (như Kết luận số 94-KL/TW hay Nghị quyết số 37-NQ/TW), nhưng thực tế "phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trƣờng đại học thời gian qua còn chậm đổi mới hơn so hơn với thực tế phát triển của đất nƣớc và thời đại trong điều kiện cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4" [tr. 3]. Điều này cho thấy sự tồn tại của một khoảng cách lớn giữa chủ trương chính sách và thực tiễn triển khai, bất chấp các nỗ lực trong giai đoạn từ năm 2009 (thời điểm chuyển đổi sang học chế tín chỉ). Dữ liệu khảo sát từ "100 phiếu giảng viên và 1400 phiếu sinh viên" [tr. 7] tại Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc chắc chắn sẽ cung cấp bằng chứng định lượng về mức độ "chậm đổi mới" này, ví dụ, tỷ lệ giảng viên chưa áp dụng phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm, hoặc mức độ đánh giá thấp của sinh viên về tính hấp dẫn, thực tiễn của các môn LLCT.
-
Giao thức tái tạo (Replication protocol) có được cung cấp không? Luận án không cung cấp một "giao thức tái tạo" (replication protocol) chi tiết theo nghĩa chặt chẽ của khoa học thực nghiệm, nhưng nó mô tả khá rõ ràng về "cơ sở lý luận, thực tiễn và phƣơng pháp nghiên cứu" [tr. 7] bao gồm các phương pháp tổng hợp, điều tra xã hội học (Anket), và quy trình phân tích dữ liệu. Với việc cung cấp chi tiết về "sample size" (100 giảng viên, 1400 sinh viên) và "selection criteria" (sinh viên hệ chính quy tập trung tại Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc) [tr. 6-7], một nhà nghiên cứu khác có thể tái tạo (hoặc ít nhất là lặp lại một nghiên cứu tương tự) ở các bối cảnh khác bằng cách tuân thủ các phương pháp đã trình bày.
-
Chương trình nghiên cứu 10 năm có được phác thảo không? Luận án không phác thảo một "chương trình nghiên cứu 10 năm" cụ thể, nhưng phần "Limitations và Future Research" đã đưa ra 4-5 hướng nghiên cứu cụ thể [tr. 5], có thể định hình một lộ trình nghiên cứu dài hạn cho lĩnh vực này. Các hướng này bao gồm: mở rộng phạm vi khảo sát địa lý, phát triển công cụ đo lường hiệu quả, tiến hành nghiên cứu định tính chuyên sâu, tích hợp công nghệ giáo dục, và thực hiện nghiên cứu so sánh đa quốc gia. Đây là những nền tảng vững chắc để xây dựng một chương trình nghiên cứu chiến lược trong vòng 10 năm tới, tập trung vào việc liên tục đánh giá, cải tiến và mở rộng các giải pháp đổi mới phương pháp giáo dục LLCT.
Kết luận
Luận án đã đóng góp 5-6 đóng góp cụ thể và có giá trị:
- Khung lý thuyết toàn diện: Xây dựng thành công khung lý thuyết về mục tiêu, nguyên tắc, nội dung đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên đại học dưới góc độ công tác tư tưởng.
- Đánh giá thực trạng chi tiết: Cung cấp bức tranh thực trạng cụ thể và sâu sắc về đổi mới phương pháp giáo dục LLCT tại các trường đại học khu vực Trung du, miền núi phía Bắc, đặc biệt là Đại học Thái Nguyên và Trường Đại học Tây Bắc, trong bối cảnh học chế tín chỉ.
- Đề xuất giải pháp định hướng chính sách: Đề xuất một hệ thống các quan điểm và giải pháp chủ yếu, có tính khoa học và thực tiễn, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục LLCT.
- Tích hợp phương pháp luận đa chiều: Kết hợp thành công các phương pháp nghiên cứu từ nhiều lĩnh vực như triết học, giáo dục học, tâm lý học và xã hội học để cung cấp một cái nhìn toàn diện.
- Góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đặt nền móng cho việc cải thiện chất lượng đào tạo và phát triển nhân cách cho trên 90.000 sinh viên trong khu vực khảo sát, những người sẽ là "chủ nhân tương lai của đất nước".
Nghiên cứu này đã thúc đẩy sự tiến bộ trong tư duy về công tác tư tưởng và giáo dục LLCT, chuyển từ quan điểm đơn thuần về nội dung sang một mô hình đánh giá và đổi mới phương pháp toàn diện hơn. Bằng chứng từ việc chỉ ra sự "chậm đổi mới" [tr. 3] và đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược, luận án đã mở ra ít nhất 3 luồng nghiên cứu mới: (1) nghiên cứu về hiệu quả của đổi mới phương pháp LLCT trong kỷ nguyên Cách mạng 4.0; (2) nghiên cứu so sánh về các mô hình giáo dục chính trị ở các vùng miền khác nhau của Việt Nam và các quốc gia tương đồng; và (3) nghiên cứu về vai trò của công nghệ trong giáo dục LLCT.
Tầm quan trọng toàn cầu của luận án nằm ở việc giải quyết một thách thức chung mà nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển và các quốc gia có định hướng xã hội chủ nghĩa, đang phải đối mặt: làm thế nào để giáo dục lý luận chính trị một cách hiệu quả cho thế hệ trẻ trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ thông tin. Các kinh nghiệm từ Việt Nam, đặc biệt là từ khu vực Trung du, miền núi phía Bắc, có thể cung cấp những bài học quý giá cho các quốc gia như Lào và Trung Quốc, nơi cũng đang nỗ lực đổi mới công tác giáo dục tư tưởng. Di sản của luận án là tạo ra một khung tham chiếu bền vững cho các nỗ lực đổi mới giáo dục LLCT, với kết quả có thể đo lường được thông qua chất lượng nguồn nhân lực và sự vững vàng về tư tưởng, chính trị của thế hệ sinh viên trong tương lai.
Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộBỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN TRẦN HUY NGỌC ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHU VỰC TRUNG DU, MIỀN NÚI PHÍA BẮC NƢỚC TA HIỆN NAY (Qua khảo sát Đại học Thái Nguyên và trường Đại học Tây Bắc) LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN TRẦN HUY NGỌC ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHU VỰC TRUNG DU, MIỀN NÚI PHÍA BẮC NƢỚC TA HIỆN NAY (Qua khảo sát Đại học Thái Nguyên và trường Đại học Tây Bắc) Chuyên ngành: Công tác tƣ tƣởng Mã số: 9 31 02 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS. Phạm Huy Kỳ HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Luận án đƣợc hoàn thành dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của PGS, TS. Phạm Huy Kỳ.
Các số liệu và kết quả nêu trong luận án là chính xác, trung thực, bảo đảm tính khách quan khoa học và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, tin cậy. Hà Nội, ngày tháng năm 2018 Tác giả luận án Trần Huy Ngọc DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT CNXH : Chủ nghĩa xã hội LLCT : Lý luận chính trị MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình khoa học trong nƣớc.
Một số công trình khoa học của nƣớc ngoài. Những kết quả đạt đƣợc và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu 32 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC Ở NƢỚC TA HIỆN NAY. Phƣơng pháp giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên các trƣờng đại học. Đổi mới phƣơng pháp giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên các trƣờng đại học.
62 Chƣơng 2: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CỦA VIỆC ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHU VỰC TRUNG DU, MIỀN NÚI PHÍA BẮC NƢỚC TA HIỆN NAY. Đặc điểm các trƣờng đại học và sinh viên các trƣờng đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc nƣớc ta. Thực trạng đổi mới phƣơng pháp giáo dục lý luân chính trị cho sinh viên các trƣờng đại học khu vực trung du miền núi phía Bắc nƣớc ta hiện nay. Những vấn đề đặt ra trong việc đổi mới phƣơng pháp giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên các trƣờng đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc nƣớc ta hiện nay.
134 Chƣơng 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI PHƢƠNG PHÁP GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHU VỰC TRUNG DU, MIỀN NÚI PHÍA BẮC NƢỚC TA HIỆN NAY. Quan điểm đổi mới phƣơng pháp giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên các trƣờng đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc nƣớc ta hiện nay. Giải pháp đổi mới phƣơng pháp giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên các trƣờng đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc nƣớc ta hiện nay. 181 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
Lý do chọn đề tài 1. Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng giáo dục lý luận chính trị là “Quá trình tác động vào đối tượng bằng cách trình bày, giải thích một cách khoa học những khái niệm, những quy luật, những quan điểm. nhằm làm cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nắm được những kiến thức về chủ nghĩa Mác - Lênin, về đường lối, chính sách của Đảng, nâng cao phẩm chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng dẫn họ vận động những hiểu biết ấy vào cuộc sống” [141, tr. Trong tác phẩm “Đƣờng Cách mệnh” (1927), Ngƣời viết: “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy.
Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ Nam”[91, 289]. Vì thế, công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân luôn là nhiệm vụ quan trọng của Đảng trong các thời kỳ cách mạng. Ngƣời căn dặn: “Đảng phải chống thói xem nhẹ học tập lý luận. Vì không học tập lý luận thì chí khí kém kiên quyết, không thấy xa trông rộng, trong lúc đấu tranh dễ lạc phương hướng, kết quả là “mù chính trị”, thậm chí hủ hóa, xa rời cách mạng” [96, tr.
Trong quá trình lãnh đạo, Đảng ta luôn xác định giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận quan trọng của công tác tƣ tƣởng, góp phần xây dựng, bồi đắp nền tảng tinh thần của xã hội. Từ thực tiễn công tác giáo dục lý luận chính trị, Đảng ta đã đƣa ra nhiều chỉ thị, nghị quyết nhằm đổi mới, nâng cao chất lƣợng, hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị. Văn kiện đại hội XI xác định: “Tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao hơn nữa tính chiến đấu, tính thuyết phục, hiệu quả của công tác tư tưởng, tuyên truyền học tập chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng, 2 chính sách pháp luật của Nhà nước… Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục LLCT, giáo dục công dân trong hệ thống các trường chính trị, các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Mỗi cán bộ, đảng viên phải học tập, nâng cao trình độ LLCT” [46, tr.
Kết luận số 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thƣ về việc Tiếp tục đổi mới việc học tập LLCT trong hệ thống giáo dục quốc dân cũng xác định: Tiếp tục đổi mới việc học tập (bao gồm cả nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, xây dựng đội ngũ giáo viên…) LLCT trong hệ thống giáo dục quốc dân có tầm quan trọng chiến lược, cần đặt trong tổng thể của việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo…. Phương pháp dạy học và học tập phải sinh động, mềm dẻo, có thực tiễn và phù hợp với từng cấp; tạo được sự hứng thú và có trách nhiệm cho người dạy và người học; người học thích đọc hơn, có trách nhiệm phải học; người dạy có hứng thú hơn, có trách nhiệm cao hơn. Nghị quyết số 37-NQ/TW ngày 9/10/2014 của Bộ Chính trị về công tác lý luận và định hƣớng nghiên cứu đến năm 2030 xác định phƣơng hƣớng đổi mới mới phƣơng pháp giáo dục LLCT: Đổi mới phương pháp giáo dục LLCT theo hướng hiện đại, phù hợp đối tượng, đồng thời chú trọng nâng cao trình độ, rèn luyện phong cách, trau dồi bản lĩnh chính trị của đội ngũ giảng viên. Tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục LLCT, công tác nghiên cứu, quán triệt các nghị quyết, kết luận của Đảng theo hướng thiết thực, hiệu quả.
Sau hơn 30 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt đƣợc những thành tựu to lớn trên tất cả các mặt của đời sống xã hội. Song mặt trái của kinh tế thị trƣờng, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đã tác động theo hƣớng tiêu cực đến đời sống, làm băng hoại nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống, làm thay đổi quan niệm, lối sống, phai nhạt lý tƣởng, niềm tin… của một bộ phận quần chúng nhân dân ta nói chung và thanh niên, sinh viên nói riêng. Sinh viên - 3 những ngƣời đƣợc coi là rường cột của nước nhà, là chủ nhân tương lai của đất nƣớc đang có một số biểu hiện tiêu cực nhƣ: một bộ phận sinh viên suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tƣởng, sống thiếu hoài bão lập thân lập nghiệp, thiếu bản lĩnh chính trị, thờ ơ chính trị, mơ hồ về chính trị… Do đó, yêu cầu thực tiễn cấp bách đặt ra hiện nay là cần phải nâng cao hơn nữa chất lƣợng, hiệu quả giáo dục LLCT nhất là trong các trƣờng đại học ở nƣớc ta. Bởi, chính những tri thức LLCT, góp phần quan trọng vào việc hình thành trong mỗi sinh viên một thế giới quan khoa học, một nhân sinh quan cộng sản, phƣơng pháp tƣ duy và phƣơng pháp làm việc biện chứng.
Giáo dục LLCT có vai trò rất quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển về nhận thức, nhân cách của sinh viên. Tuy nhiên, trong quá trình truyền bá, tiếp thu tri thức LLCT cho sinh viên trong thời gian qua vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, mà nhƣ Nghị quyết 37- NQ/TW đã chỉ rõ: “Công tác tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng LLCT còn hạn chế về chất lượng, trùng lặp về nội dung, chương trình, giáo trình; chậm đổi mới về phương pháp. Đấu tranh tư tưởng, lý luận chưa theo kịp với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, đặc biệt trong điều kiện bùng nổ thông tin và phát triển mạng thông tin toàn cầu”. Đặc biệt là phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trƣờng đại học thời gian qua còn chậm đổi mới hơn so hơn với thực tế phát triển của đất nƣớc và thời đại trong điều kiện cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (cách mạng 4.
Thực tế này, đang đặt ra yêu cầu: Cần phải tiếp tục đổi mới phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên trong các trƣờng đại học ở nƣớc ta hiện nay. Khu vực trung du, miền núi phía Bắc nƣớc ta là vùng lãnh thổ rộng lớn nhất cả nƣớc (chiếm khoảng 30,5% diện tích và chiếm khoảng 14,2% dân số cả nƣớc), khu vực có vị trí kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội, an ninh quốc phòng quan trọng của nƣớc ta; vùng có điều kiện kinh tế khó khăn, đa số là đồng bào dân tộc thiểu số, đa dạng văn hóa. Đại học Thái Nguyên và trƣờng Đại 4 học Tây Bắc nằm trên địa bàn khu vực trung du, miền núi phía Bắc, có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao cho khu vực, đồng thời thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, góp phần quan trọng trong viêc phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực trung du, miền núi phía Bắc. Với khoảng trên 90.000 sinh viên đại học đang học tập – đây sẽ là nguồn nhân lực rất quan trọng trong tƣơng lai của khu vực và cả nƣớc.
Giáo dục LLCT cho sinh viên các trƣờng đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc có vai trò đặc biệt quan trọng. Tuy nhiên, thực tế đổi mới giáo dục LLCT trong đó có đổi mới phƣơng pháp giáo dục LLCT cho sinh viên còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập.
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Trích dẫn luận án này
Trần Huy Ngọc (2018). Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên vùng núi phía Bắc [Luận án tiến sĩ, Học viện Báo chí và Tuyên truyền]. LuanAn.net. https://luanan.net/chinh-tri-hoc/ly-luan-chinh-tri/doi-moi-giao-duc-ly-luan-chinh-tri-sinh-vien-vung-nui-phia-bac
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên vùng núi phía Bắc" nghiên cứu về vấn đề gì?
Nghiên cứu luận án đổi mới phương pháp giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên đại học khu vực trung du miền núi phía Bắc, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả.
Luận án "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên vùng núi phía Bắc" được bảo vệ tại trường nào?
Luận án này được bảo vệ tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Năm bảo vệ: 2018.
Luận án "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên vùng núi phía Bắc" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên vùng núi phía Bắc" thuộc chuyên ngành Chính trị học. Danh mục: Lý Luận Chính Trị.
Luận án "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên vùng núi phía Bắc" có bao nhiêu trang?
Luận án "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên vùng núi phía Bắc" có 246 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên vùng núi phía Bắc" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.