Luận án tiến sĩ: Công tác dân vận xây dựng nông thôn mới của chính quyền xã Hà Nội - Trần Trung Hiếu (2021)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN TRẦN TRUNG HIẾU CÔNG TÁC DÂN VẬN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƢỚC HÀ NỘI - 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN TRẦN TRUNG HIẾU CÔNG TÁC DÂN VẬN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƢỚC Mã số: 931.02 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. TS PHẠM MINH SƠN 2. TS DƢƠNG TRUNG Ý HÀ NỘI - 2021 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định.

Tác giả luận án Trần Trung Hiếu luan an MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 8 1. Các công trình nghiên cứu của nước ngoài 8 1. Các công trình nghiên cứu của Việt Nam 13 1. Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình có liên quan đến đề tài và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 24 Chƣơng 2: CÔNG TÁC DÂN VẬN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ THỰC TIỄN VÀ LÝ LUẬN 29 2.

Xã, chính quyền xã và nông thôn, xây dựng nông thôn mới ở thành phố Hà Nội hiện nay 29 2. Công tác dân vận trong xây dựng nông thôn mới của chính quyền xã ở thành phố Hà Nội hiện nay - khái niệm, nội dung, phương thức, vai trò 51 Chƣơng 3: XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI VÀ CÔNG TÁC DÂN VẬN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY - THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN, KINH NGHIỆM 68 3. Thực trạng xây dựng nông thôn mới tại các xã ở thành phố Hà Nội 68 hiện nay 3. Công tác dân vận trong xây dựng nông thôn mới của chính quyền xã 78 ởthôn mới thành của phố Hàchính quyền Nội hiện nay - thực trạng, nguyên nhân, kinh nghiệm Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC DÂN VẬN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA CHÍNH QUYỀN XÃ Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐẾN NĂM 2030 115 4.

Dự báo sự tác động và phương hướng công tác dân vận trong xây dựng nông thôn mới của chính quyền xã ở thành phố Hà Nội 115 4. Một số giải pháp chủ yếu tăng cường công tác dân vận trong xây dựng nông thôn mới của chính quyền xã ở thành phố Hà Nội đến năm 2030 127 KẾT LUẬN 170 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ 172 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 173 PHỤ LỤC 186 luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCH : Ban chấp hành BCĐ : Ban chỉ đạo CNXH : Chủ nghĩa xã hội CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CTDV : Công tác dân vận CSHT : Cơ sở hạ tầng CCHC : Cải cách hành chính CNTT : Công nghệ thông tin CTQG : Chính trị Quốc gia HĐND : Hội đồng nhân dân HTCT : Hệ thống chính trị KNTC : Khiếu nại tố cáo MTTQ : Mặt trận Tổ quốc NTM : Nông thôn mới Nxb : Nhà xuất bản QCDC : Quy chế dân chủ TTHC : Thủ tục hành chính UBND : Ủy ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa XDNTM : Xây dựng nông thôn mới luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2. Số xã nông thôn ở Hà Nội phân theo loại địa hình 32 Bảng 3. Huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới từ năm 2010 đến nay 70 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đổ 3.

Sự tham gia của người dân vào quá trình xây dựng, thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở địa phương 75 Biểu đồ 3. Nhận xét của cán bộ lãnh đạo, quản lý huyện về công tác tuyên truyền xây dựng nông mới của chính quyền xã 100 Biểu đồ 4. Mức độ tham gia vào quá trình xây dựng chính sách xây dựng nông thôn mới của người dân địa phương 136 luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nông nghiệp, nông thôn và nông dân có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước.

Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp truyền thống, dấu ấn của nông nghiệp thể hiện trên mọi mặt của đời sống xã hội. Trong cơ cấu nền kinh tế nước ta, nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 17%, nhưng do dân số đông 96,48 triệu người chiếm 65% sống ở nông thôn [125, tr.16], nên nông nghiệp có vị trí đặc biệt quan trọng trong xã hội. Sau 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới, nông nghiệp, nông thôn nước ta đã đạt nhiều thành tựu to lớn, bộ mặt nông thôn và đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. Đảng và Nhà nước đã có nhiều chỉ thị, nghị quyết về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới (XDNTM), nâng cao đời sống người nông dân.

Trực tiếp và toàn diện nhất là Nghị quyết số 26-NQ/TW, Hội nghị Trung ương 7, khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. XDNTM trở thành mục tiêu, yêu cầu của sự phát triển bền vững, vừa là nhiệm vụ cấp bách đồng thời là chủ trương có tầm chiến lược đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp cách mạng mang tính nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước ta. Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, trong những năm qua, chương trình mục tiêu Quốc gia về XDNTM đã diễn ra sôi nổi ở khắp các địa phương trên cả nước, quá trình XDNTM đã đạt được thành tựu khá toàn diện, trở thành phong trào thu hút sự tham gia tích cực của cả cộng đồng, phát huy được sức mạnh của toàn xã hội, có tác động sâu sắc đến đời sống, kinh tế, xã hội của các vùng nông thôn nước ta. Trong quá trình thực hiện các mục tiêu XDNTM, Đảng ta luôn xác định Dân vận và công tác dân vận (CTDV) là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng nước ta nói chung và phong trào XDNTM nói riêng.

Thực tế đã chứng minh, từ sau đổi mới đến nay, Đảng ta đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết về CTDV, tư tưởng chỉ đạo đặt nền tảng cơ sở của Đảng ta về CTDV chính là Nghị quyết 8B- NQ/TW ngày 27-3-1990 “Về đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng và nhân dân” của BCH Trung ương khóa VI. Mỗi thời kỳ cách mạng, Đảng ta luôn khẳng định công tác quần chúng là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể, điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, củng cố và tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân trong đó CTDV chính quyền có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng bởi chính quyền là cầu nối đưa các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước, các chương trình, dự án của địa phương lan tỏa sâu rộng tới nhân dân đồng thời cũng chính là chủ thể tổ chức vận động, tạo sự đồng thuận, 1 luan an phát huy sức mạnh của nhân dân cùng tham gia vào việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, chương trình phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội, an ninh - quốc phòng, xây dựng HTCT các cấp vững mạnh. Để đạt được mục tiêu, Nghị quyết Trung ương 7 (khóa XI) về “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với CTDV trong tình hình mới” một lần nữa xác định rõ “CTDV là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng của đất nước; là điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, củng cố và tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân” [43]. Hà Nội là "Thành phố vì hoà bình", "Thủ đô anh hùng", trung tâm chính trị - hành chính Quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước.

Sau mở rộng địa giới hành chính theo Nghị quyết 15/2008/QH12 của Quốc hội, Hà Nội có 584 đơn vị hành chính cấp xã thuộc 12 quận, 17 huyện, 01 thị xã với 386 xã, 177 phường, 21 thị trấn. Trong quá trình xây dựng và phát triển Thủ đô, Thành ủy Hà Nội luôn xác định XDNTM có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, phát triển nông thôn. Tại Hà Nội, phong trào thi đua “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” đã có sức lôi cuốn mạnh mẽ, huy động được sự chung tay hưởng ứng tích cực từ phía người dân. Bên cạnh sự chỉ đạo mạnh mẽ của cấp ủy, chính quyền các cấp, cùng nguồn lực hỗ trợ của Trung ương và Thành phố, một trong những yếu tố quan trọng góp phần mang tính quyết định trong phong trào XDNTM là Hà Nội đã phát huy cao độ tính hiệu quả, tích cực từ việc thực hiện CTDV trong XDNTM của các cấp chính quyền đặc biệt là chính quyền xã.

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “ Dễ mười lần không dân cũng chịu, khó trăm lần dân liệu cũng xong”, “Dân vận kém thì việc gì cũng kém. Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” [52, tr. Trong những năm qua, CTDV nói chung và CTDV của chính quyền xã ở thành phố Hà Nội nói riêng đã có nhiều chuyển biến tích cực góp phần làm thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội Thủ đô. Dưới sự lãnh đạo của Thành ủy, việc đổi mới phương thức CTDV chính quyền đã được các cấp chính quyền từ Thành phố đến các huyện, xã ngày càng quan tâm lãnh đạo thực hiện.

Chính quyền Thành phố đã chỉ đạo chính quyền cấp dưới đặc biệt là chính quyền xã tăng cường thực hiện CTDV chính quyền, phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân, tạo điều kiện để nhân dân được tham gia tích cực vào mọi công việc của địa phương đặc biệt trong phong trào XDNTM. Vai trò hiện thực hóa của chính quyền xã trong vận động nhân dân tham gia XDNTM ở Thành phố Hà Nội có thể khẳng định là một trong những yếu tố thiết thực góp phần đưa mọi mặt đời sống xã hội ở nông thôn Hà Nội có những thay đổi hết sức 2 luan an sâu sắc, căn bản và toàn diện.