Luận án Tiến sĩ: Hoàn thiện thanh tra diện rộng của Thanh tra Chính phủ trong thực hiện chính sách xã hội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH NGUYỄN THANH HẢI HOÀN THIỆN THANH TRA DIỆN RỘNG CỦA THANH TRA CHÍNH PHỦ TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÃ HỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍ NH CÔNG HÀ NỘI- 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH NGUYỄN THANH HẢI HOÀN THIỆN THANH TRA DIỆN RỘNG CỦA THANH TRA CHÍNH PHỦ TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÃ HỘI Chuyên ngành: Quản lý Hành chính công Mã số: 62 34 82 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ HÀNH CHÍ NH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HO :̣ C GS. ĐINH VĂN MẬU HÀ NỘI- 2013 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân , được xuất phát từ yêu cầu phát sinh cấp thiết trong công việc để hình thành hướng nghiên cứu, các số liệu có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ đúng nguyên tắc và kết quả nghiên cứu của luận án được phản ánh trung thực, khách quan, chưa được công bố trước đây. Hà Nội, tháng 10 năm 2013 Tác giả Nguyễn Thanh Hải MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 1 2.

Mục đích và Nhiệm vụ nghiên cứu 3 3. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu 3 4. Phương pháp nghiên cứu 3 5. Đóng góp mới của luận án 4 6.

Kết cấu của tài nghiên cứu 6 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 7 I. Những công trình đã nghiên cứu liên quan đến đề tài 7 1. Những công trình trong nước 7 2. Những công trình nghiên cứu nước ngoài 12 II.

Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu 20 Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN THANH TRA DIỆN RỘNG CỦA THANH TRA CHÍNH PHỦ TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 22 1. Những khái niệm có liên quan đến đề tài 22 1. Thanh tra và thanh tra diện rộng 22 1.

Chính sách xã hội 29 1. Thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách xã hội 33 1. Khái niệm thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách xã hội 33 1. Vai trò của thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách xã hội 36 1.

Mối quan hệ giữa hoạt động thanh tra diện rộng với chính sách xã hội 38 1. So sánh cơ cấu tổ chức và hoạt động thanh tra của Việt Nam với một số nước trên thế giới 40 1. Cơ cấu tổ chức và hoạt động thanh tra của một số nước trên thế giới 40 1. So sánh cơ cấu tổ chức và hoạt động thanh tra của Việt Nam với một số nước trên thế giới 53 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 56 Chƣơng 2.

THỰC TRẠNG THANH TRA DIỆN RỘNG CỦA THANH TRA CHÍNH PHỦ TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 57 2. Thể chế hành chính về thanh tra diện rộng của Thanh tra Chính phủ trong thực hiện chính sách xã hội 57 2. Thực trạng thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách xã hội 61 2. Thực trạng thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách ưu đãi người có công 61 2.

Thực trạng thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách Bảo hiểm xã hội - Bảo hiểm y tế 65 2. Thực trạng thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách bảo vệ tài nguyên, môi trường, phủ xanh đất trống, đồi trọc gắn liền với chính sách xóa đói giảm nghèo 74 2. Thực trạng thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách Y tế 76 2. Thực trạng thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách Giáo dục và Đào tạo 81 2.

Thực trạng thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách Văn hóa - Thể thao - Du lịch 85 2. Những hạn chế, nguyên nhân và kinh nghiệm thanh tra diện rộng của Thanh tra Chính phủ trong thực hiện chính sách xã hội 88 2. Những hạn chế trong quá trình tổ chức thanh tra diện rộng 89 2. Những nguyên nhân hạn chế trong hoạt động thanh tra diện rộng 95 2.

Những kinh nghiệm rút ra qua thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách xã hội 98 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 105 Chƣơng 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THANH TRA DIỆN RỘNG CỦA THANH TRA CHÍNH PHỦ TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 107 3. Phương hướng 107 3. Thanh tra diện rộng góp phần xây dựng đường lối, chính sách xã hội định hướng xã hội chủ nghĩa 107 3.

Thanh tra diện rộng nhằm tăng cường quản lý nhà nước trong việc hoàn thiện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả các chính sách xã hội 109 3. Thanh tra diện rộng là cơ chế bảo đảm thực hiện các chính sách xã hội và góp phần phòng, chống bệnh quan liêu, tham nhũng 112 3. Các giải pháp hoàn thiện 113 3. Hoàn thiện thể chế hành chính về công tác thanh tra 113 3.

Hoàn thiện tổ chức nhân sự của Đoàn thanh tra diện rộng 123 3. Tăng cường phối , kết hợp củ a lãnh đạo các đị a phương, Bộ, ngành có liên quan và tuyên truyền, phổ biến pháp luật 127 3. Hợp tác quốc tế học tập kinh nghiệm 128 3. Hoàn thiện quy trình thanh tra diện rộng trong thực hiện chính sách xã hội 129 3.

Đảm bảo kinh phí 143 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 145 KẾT LUẬN 147 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 150 TÀI LIỆU THAM KHẢO 151 PHỤ LỤC 162 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ATVSTP: An toàn vệ sinh thực phẩm BHXH: Bảo hiểm xã hội BHYT: Bảo hiểm y tế CSXH: Chính sách xã hội GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo LĐTB&XH: Lao động Thương binh và Xã hội NSNN: Ngân sách nhà nước QLNN: Quản lý nhà nước QLHCNN: Quản lý hành chính nhà nước TBDH: Thiết bị dạy học TTCP: Thanh tra Chính phủ TTNN: Thanh tra Nhà nước UBND: Ủy ban nhân dân VH-TT-DL: Văn hóa - Thể thao - Du lịch XHCN: Xã hội chủ nghĩa DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Biểu đồ 2. Kết quả thanh tra thực hiện chính sách ưu đãi người có công tại 59/61 tỉnh, thành phố và 02 Bộ 62 Biểu đồ 2. Kết quả thanh tra việc thực hiện chính sách ưu đãi người có công tại các tỉnh, thành phố 64 Biểu đồ 2. Kết quả thanh tra diện rộng BHXH-BHYT 2005 - 2009 66 Biểu đồ 2.

Một số dạng sai phạm trong thực hiện BHXH-BHYT 67 Biểu đồ 2. Sai phạm chi phí khám chữa bệnh tại 47 tỉnh, thành phố và Bộ Quốc phòng (giá trị tuyệt đối: triệu đồng) 68 Biểu đồ 2. Nợ BHXH-BHYT các địa phương (tính đến 10/2010) 69 Biểu đồ 2. Tình trạng sử dụng vốn chương trình, dự án 327 và quyết định 120/HĐBT 76 Biểu đồ 2.

Kết quả thanh tra chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm 80 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài “Hoàn thiện thanh tra diện rộng của Thanh tra Chính phủ trong thực hiện Chính sách Xã hội” là một đề tài mới, hấp dẫn, chưa được tác giả nào nghiên cứu, nên hầu hết cán bộ, thanh tra viên của TTCP và toàn ngành thanh tra rất quan tâm. Thực tế hoạt động thanh tra diện rộng của TTCP trong thực hiện chính sách xã hội đã và đang được thực hiện từ năm 1990 và trong suốt thời gian đó đến nay TTCP đã tiến hành gần 20 cuộc thanh tra diện rộng trong cả nước, nhưng hầu như toàn bộ các công trình nghiên cứu khoa học tại TTCP và các thanh tra tại các bộ ngành, địa phương chưa được tác giả nào nghiên cứu, đề cập một cách đầy đủ về nội dung này mà mới dừng ở mức độ có báo cáo kết quả của TTCP gửi Thủ tướng Chính phủ về các cuộc thanh tra diện rộng sau khi kết thúc; trong khi vai trò, giá trị, kết quả và hiệu lực về lý luận, thực tiễn của các đoàn thanh tra diện rộng của TTCP trong thực hiện CSXH rất lớn. Thanh tra diện rộng trong thực hiện CSXH là một hoạt động thanh tra có tính đặc thù xuất phát từ vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của TTCP trong phạm vi hoạt động thanh tra trong cả nước; về nghiệp vụ thì hoạt động thanh tra diện rộng có tính kế thừa, lồng ghép một cách khoa học của phương pháp, quy trình tiến hành một cuộc thanh tra hành chính với thanh tra chuyên đề của các bộ, ngành và có sự bổ sung, đổi mới, sáng tạo trong việc vận dụng các phương pháp, quy trình để áp dụng theo một qui trình riêng cho việc tiến hành một cuộc thanh tra diện rộng trong cả nước.

Hoạt động thanh tra diện rộng của TTCP trong thực hiện CSXH được tổ chức với quy mô rộng lớn, thời gian dài, được phối kết hợp giữa đoàn thanh tra của TTCP với nhiều đoàn thanh tra tại các bộ, ngành và các địa phương và được ví như một dàn nhạc hợp xướng mà TTCP đóng vai trò là nhạc trưởng. Qua 1 thực tế cho thấy để giúp chính phủ đánh giá một cách toàn diện, tổng thể hiệu quả của việc thực thi một CSXH nào đó có phù hợp với thực tế hay không cũng như để đánh giá được chất lượng thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ công chức và hiệu quả của đối tượng được thụ hưởng chính sách của Nhà nước thì phải thông qua một kênh kiểm tra, đánh giá, đề xuất quan trọng đủ cơ sở lý luận, thực tiễn tính pháp lý cao đó là xuất phát từ kết quả hoạt động thanh tra diện rộng của TTCP. Trong thời gian qua việc tiến hành hoạt động thanh tra diện rộng của TTCP chưa được thực hiện theo một quy trình chuẩn; phương pháp tiến hành và trình tự thủ tục còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố chủ quan chỉ đạo của lãnh đạo các cấp và kế hoạch từng trưởng đoàn thanh tra; do vậy việc áp dụng các quy trình nghiệp vụ thanh tra cho hoạt động thanh tra diện rộng của Trưởng đoàn cũng như của các đoàn viên còn nhiều bất cập, không đồng bộ nhất quán từ khâu triễn khai ban đầu đến khi kết thúc gây hạn chế ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng, hiệu quả, hiệu lực cũng như việc thực thi các kiến nghị, kết luận của các đoàn thanh tra diện rộng. Chính vì vậy, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện thanh tra diện rộng của Thanh tra Chính phủ trong thực hiện chính sách xã hội” là rất cần thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn rất lớn đang là nhu cầu đòi hỏi cấp bách hiện nay của TTCP và toàn ngành thanh tra.