Nghiên cứu yếu tố tác động đến hiệu lực vacxin dịch tả heo trên heo con - Luận án TS Nguyễn Thị Thu Hồng - ĐH Nông Lâm TP.HCM

Nghiên cứu này được tiến hành nhằm phân tích các yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hiệu lực vacxin dịch tả heo trên heo con. Trọng tâm là xác định rõ tác động của sự khác biệt phân nhóm di truyền của virus dịch tả heo (DTH) đang lưu hành. Đồng thời, nghiên cứu sâu về đáp ứng miễn dịch của heo con khi áp dụng các lịch tiêm vacxin DTH đa dạng. Một mục tiêu quan trọng khác là đánh giá ảnh hưởng của tình trạng nhiễm virus gây hội chứng còi cọc sau cai sữa (PCV2) đến khả năng bảo hộ của vacxin DTH. Kết quả từ nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học vững chắc. Nó hỗ trợ việc xây dựng và cải tiến các chiến lược tiêm phòng dịch tả heo hiệu quả hơn. Mục tiêu cuối cùng là tối ưu hóa chương trình tiêm phòng. Nó giúp bảo vệ đàn heo con khỏi dịch bệnh nguy hiểm này.

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo hộ và hiệu lực vacxin dịch tả heo trên heo con. Kháng thể mẹ truyền là một yếu tố can thiệp quan trọng, đặc biệt trong giai đoạn đầu đời của heo con. Tình trạng miễn dịch heo con tại thời điểm tiêm vacxin cũng quyết định mức độ đáp ứng. Tuổi tiêm vacxin phù hợp là cần thiết để đạt hiệu quả tối ưu. Loại vacxin dịch tả heo được sử dụng, liều lượng vacxin, và đường cấp vacxin (ví dụ: tiêm bắp, tiêm dưới da) đều có thể tác động đến phản ứng miễn dịch. Bên cạnh đó, chất lượng vacxin từ nhà sản xuất và điều kiện bảo quản vacxin đúng cách trước khi sử dụng cũng là yếu tố tiên quyết. Cuối cùng, sự biến đổi của chủng virus dịch tả heo thực địa và độc lực virus cũng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bảo hộ của vacxin. Hiểu rõ và kiểm soát các yếu tố này giúp xây dựng chương trình tiêm phòng dịch tả heo hiệu quả và bền vững.

Nghiên cứu đã thực hiện một phân tích toàn diện trên 37 phân lập virus dịch tả heo (DTH). Các mẫu này được thu thập từ 14 tỉnh thành phía Nam Việt Nam, trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2009. Sử dụng phương pháp giải trình tự ba đoạn gien đặc trưng: 5’NTR, E1/E2 và NS5B, các nhà khoa học đã xác định phân nhóm di truyền của virus. Kết quả cho thấy tất cả 37 phân lập đều được xếp vào nhóm 2. Sự thống nhất về phân nhóm này mang ý nghĩa quan trọng. Nó chỉ ra sự phổ biến của chủng virus dịch tả heo nhóm 2 trong khu vực. Điều này là cơ sở để đánh giá khả năng tương thích và hiệu quả của các loại vacxin dịch tả heo hiện có. Nó đảm bảo vacxin có thể chống lại chủng virus thực địa này.

Thí nghiệm gây bệnh trên heo đã được tiến hành với hai phân lập virus DTH nhóm 2: chủng CanTho3/2009 và chủng DongNai4/2009. Heo được tiêm virus với liều 107,5TCID50/heo và 106,0TCID50/heo tương ứng. Các chủng này gây bệnh chậm. Chúng biểu hiện dấu hiệu lâm sàng và virut huyết đặc trưng của DTH. Tất cả heo bị chết trong vòng 20 ngày. Khi công cường độc trên heo đã được miễn dịch bằng vacxin DTH tế bào NAVETCO, kết quả rất tích cực. Heo được tiêm chủng vẫn khỏe mạnh. Không phát hiện virut huyết, mặc dù đã công độc với liều 107,3TCID50 của virus DTH thuộc nhóm 2. Điều này cho thấy vacxin DTH đang sử dụng tại Việt Nam vẫn hiệu quả. Nó không bị ảnh hưởng bởi chủng virus dịch tả heo thực địa thuộc nhóm 2. Loại vacxin dịch tả heo này cung cấp sự bảo hộ mạnh mẽ.

Một nghiên cứu đã đánh giá đáp ứng miễn dịch trên heo con tiêm vacxin DTH NAVETCO trước khi bú sữa đầu. Kết quả cho thấy kháng thể đo được trên heo (cả đã tiêm và chưa tiêm vacxin) đến 30 ngày tuổi chủ yếu là kháng thể thụ động (KTTĐ). Đây là KTTĐ do mẹ truyền qua sữa đầu. Điều đáng chú ý là tất cả heo đã tiêm vacxin đều được bảo hộ hoàn toàn. Điều này xảy ra bất kể hiệu giá kháng thể trung hòa của chúng (< 3log2 hoặc ≥ 3log2) tại thời điểm công cường độc (30 ngày tuổi). Ngược lại, các heo đối chứng có cùng hiệu giá kháng thể lại mắc bệnh và chết sau công cường độc. Kết quả này chứng minh mũi tiêm vacxin dịch tả heo trước khi bú sữa đầu có khả năng bảo hộ heo con. Nó tạo miễn dịch sớm, vượt qua ảnh hưởng của kháng thể mẹ truyền.

Một lịch tiêm vacxin khác đã được đánh giá, trong đó vacxin được tiêm lần thứ hai vào lúc 21 ngày tuổi. Trung bình hiệu giá kháng thể (HGKT) của heo vào lúc 180 ngày tuổi gần như tương đương giữa hai lô heo vacxin. Các giá trị lần lượt là 4,3 ± 2,2log2 và 4,8 ± 2,3log2. Điều này cho thấy sự ổn định của đáp ứng miễn dịch. Tất cả năm heo từ hai lô vacxin đều được bảo hộ hoàn toàn khi công cường độc vào lúc 120 ngày tuổi. Trong khi đó, ba heo đối chứng lại có dấu hiệu điển hình của dịch tả heo và chết trong vòng 7 ngày sau công cường độc. Kết quả này khẳng định lịch tiêm vacxin này có hiệu quả miễn dịch. Hiệu quả không phụ thuộc vào lượng KTTĐ hiện diện khi tiêm vacxin lần hai lúc 21 ngày tuổi. Tình trạng miễn dịch heo con được cải thiện rõ rệt.

Một quy trình tiêm vacxin khác cũng được nghiên cứu. Heo được tiêm vacxin DTH NAVETCO hai lần: một lần trước khi bú sữa đầu và một lần nữa vào 30 ngày tuổi. Diễn biến kháng thể trong lịch tiêm này tương tự như lịch tiêm trước khi bú sữa đầu và 21 ngày. Trung bình hiệu giá kháng thể lúc 110 ngày và 170 ngày tuổi gần như tương đương giữa hai lô vacxin (P>0,05). Điều này cho thấy cả hai lịch tiêm đều tạo ra đáp ứng miễn dịch bền vững. Tất cả tám heo tiêm vacxin trong quy trình này cũng được bảo hộ hoàn toàn khi công cường độc. Các lịch tiêm này cung cấp sự bảo vệ hiệu quả, góp phần nâng cao hiệu lực vacxin dịch tả heo, đặc biệt đối với tình trạng miễn dịch heo con.

Việc lựa chọn lịch tiêm vacxin dịch tả heo phù hợp rất quan trọng để đảm bảo bảo hộ lâu dài. Nghiên cứu cho thấy mũi tiêm sớm, thậm chí trước khi bú sữa đầu, có thể tạo miễn dịch nền tảng. Điều này giúp vượt qua sự can thiệp của kháng thể mẹ truyền. Các mũi tiêm nhắc lại vào 21 hoặc 30 ngày tuổi củng cố đáp ứng miễn dịch. Chúng đảm bảo hiệu giá kháng thể duy trì ở mức bảo hộ trong thời gian dài. Một chiến lược tiêm chủng được thiết kế kỹ lưỡng sẽ đảm bảo tình trạng miễn dịch heo con luôn ở mức tối ưu. Điều này giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh, đồng thời kéo dài hiệu lực vacxin dịch tả heo, mang lại lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi.

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, cần xem xét điều chỉnh chương trình tiêm phòng hiện tại để tối ưu hóa hiệu lực vacxin dịch tả heo. Vacxin dịch tả heo tế bào NAVETCO đã chứng tỏ hiệu quả cao. Nó chống lại các chủng virus dịch tả heo nhóm 2 phổ biến. Việc tích hợp các lịch tiêm vacxin sớm (trước khi bú sữa đầu) và các mũi nhắc lại phù hợp là cần thiết. Cần đảm bảo chất lượng vacxin và quy trình bảo quản vacxin nghiêm ngặt từ khâu vận chuyển đến khi sử dụng. Điều này giúp tối ưu hóa hiệu lực vacxin. Liều lượng vacxin và đường cấp vacxin cần tuân thủ đúng hướng dẫn. Điều này mang lại sự bảo hộ tốt nhất cho đàn heo con, giảm thiểu thiệt hại kinh tế do dịch tả heo và cải thiện tình trạng miễn dịch heo con.