Luận án TS: Đặc điểm bệnh lý dịch tiêu chảy cấp (PED) trên lợn tại Thanh Hóa - Hoàng Văn Sơn

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG VĂN SƠN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA DỊCH TIÊU CHẢY CẤP TRÊN LỢN (PORCINE EPIDEMIC DIARRHEA - PED) TẠI TỈNH THANH HÓA VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG TRỊ LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2021 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG VĂN SƠN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦADỊCH TIÊU CHẢY CẤP TRÊN LỢN (PORCINE EPIDEMIC DIARRHEA - PED) TẠI TỈNH THANH HÓA VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG TRỊ Ngành : Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi Mã số : 9 64 01 02 Người hướng dẫn khoa học : 1. Phạm Ngọc Thạch 2. Nguyễn Thị Lan HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Hoàng Văn Sơn i LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ của các tổ chức, cơ quan, các nhà khoa học, thầy hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và những người thân trong gia đình. Trước hết, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc sự hướng dẫn, giúp đỡ chân tình đầy trách nhiệm và hết lòng vì khoa học của PGS. Phạm Ngọc Thạch và GS. Nguyễn Thị Lan.

Nhân dịp này, tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ sinh học Thú y và Bộ môn Nội - Chẩn - Dược - Độc chất, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập và hoàn thành luận án tại Học viện. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới Quí thầy cô, các cơ quan, các nhà khoa học, bạn bè đồng nghiệp công tác tại khoa Nông Lâm Ngư nghiệp, Trường Đại học Hồng Đức đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới tập thể Lãnh đạo và nhân viên các Công ty RTD, Công ty CP Nông sản thực phẩm Việt Hưng, Công ty CP đầu tư phát triển chăn nuôi Hoằng Hóa, Công ty CP chăn nuôi và chuyển giao công nghệ Yên Định và các trang trại lợn trong tỉnh Thanh Hoá. Xin chân thành cảm ơn người thân trong gia đình, luôn quan tâm đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án.

Hà Nội, ngày. năm 2021 Nghiên cứu sinh Hoàng Văn Sơn ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vii Danh mục bảng. viii Danh mục hình. ix Danh mục ảnh .x Trích yếu luận án. xi Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Đối tượng và địa điểm nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án. Ý nghĩa khoa học của luận án. Ý nghĩa thực tiễn của luận án. Tổng quan tài liệu.

Sơ lược về địa bàn nghiên cứu. Vị trí địa lý. Đặc điểm địa hình. Đặc điểm khí hậu.

Tình hình phát triển chăn nuôi lợn. Những nghiên cứu về hội chứng tiêu chảy. Khái niệm về tiêu chảy. Nguyên nhân gây Hội chứng tiêu chảy ở gia súc.

Cơ chế và hậu quả của tiêu chảy. Bệnh lý lâm sàng của hội chứng tiêu chảy. Tình hình nghiên cứu về dịch tiêu chảy cấp trên lợn (Porcine epidemic diarrhea - PED). Lịch sử bệnh.

Tình hình nghiên cứu dịch tiêu chảy cấp ở lợn (PED) trên thế giới. Tình hình nghiên cứu dịch tiêu chảy cấp ở lợn (PED) tại Việt Nam. Một số đặc điểm của virus PED. Hình thái cấu trúc.

Đặc tính sinh học PEDV. Tính chất nuôi cấy. Hiểu biết về dịch tiêu chảy cấp ở lợn (PED). Dịch tễ học.

Cơ chế sinh bệnh. Hậu quả của dịch tiêu chảy cấp ở lợn. Phòng và điều trị. Cơ sở khoa học của các thuốc dùng trong điều trị.

Máu và chức năng của máu. Thành phần có hình trong máu. Nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Trang thiết bị, dụng cụ và vật liệu nghiên cứu. Trang thiết bị và dụng cụ nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Tình hình dịch tiêu chảy cấp ở lợn (PED) tại Thanh Hoá. Một số đặc điểm bệnh lý ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp tại Thanh Hoá.

Thử nghiệm biện pháp phòngtrị dịch tiêu chảy cấp ở lợn(PED). Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp xác định tình hình dịch tiêu chảy cấp ở lợn (PED). Phương pháp mổ khám bệnh tích đại thể.

Phương pháp làm tiêu bản vi thể. Phương pháp xác định các chỉ tiêu huyết học. Phương pháp kiểm tra tính mẫn cảm của E. coli phân lập từ phân lợn mắc bệnh tiêu chảy với một số thuốc kháng sinh.

Phương pháp chế chế phẩm ―Gut feedback‖. Quy trình sử dụng chế phẩm ―Gut feedback‖ phòng dịch tiêu chảy cấp. Xác định kháng thể PED trong huyết thanh sau khi sử dụng chế phẩm ―Gut feedback‖. Điều trị thử nghiệm lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED).

Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Tình hình dịch tiêu chảy cấp ở lợn (PED) tại Thanh Hoá. Tình hình chăn nuôi lợn tại Thanh Hoá giai đoạn từ năm 2016 đến 2019.

Tình hình mắc PED trên đàn lợn tại 6 huyện của tỉnh Thanh Hoá. Tình hình dịch tiêu chảy cấp theo đối tượng lợn nuôi tại Thanh Hoá. Tình hình lợn mắc dịch tiêu chảy cấp theo mùa trong năm tại Thanh Hoá. Tình hình lợn mắc dịch tiêu chảy cấp theo quy mô đàn tại Thanh Hoá.

Đặc điểm bệnh lý ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) tại Thanh Hoá. Triệu chứng lâm sàng ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). Chỉ tiêu lâm sàng ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). Bệnh tích ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED).

Các chỉ tiêu sinh lý máu của lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). Các chỉ tiêu sinh hoá máu của lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). Thử nghiệm biện pháp phòng trị dịch tiêu chảy cấp ở lợn (PED). Phòng dịch tiêu chảy cấp ở lợn (PED) bằng phương pháp ―Gut feedback‖.

Điều trị thử nghiệm lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED). Kết luận và kiến nghị .108 Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến luận án .109 Tài liệu tham khảo .126 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Viết đầy đủ CFR Case Fatality Rate EDTA Ethylenediaminetetraacetic acid ELISA Enzyme-linked immunosorbent assay EM Electron microscope EVD Epidemic viral diarhea IgA Immunoglobulin A IgG Immunoglobulin G IgM Immunoglobulin M IgY Yolk Immunoglobulin ISH In situ hybridization MR Mortality Rate PED Porcine epidemic diarrhea PEDV Porcine epidemic diarrhea virus RNA Axit ribonucleic RT-PCR Reverse transcription polymerase chain reaction TGE Transmissible gastroenteritis TGEV Transmissible gastroenteritis virus UTR Untranslated region vii DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2. Các loại vacxin PED được cấp phép thương mại. Hệ thống máy chuyển đúc mẫu tự động gồm 12 bình.

Đánh giá đường kính vòng vô khuẩn theo hãng Oxiod. Tình hình chăn nuôi lợn tại Thanh Hoá giai đoạn 2016 - 2019. Tình hình mắc dịch tiêu chảy cấp ở các đối tượng lợn tại Thanh Hoá. Tình hình lợn mắc dịch tiêu chảy cấp theo quy mô đàn tại Thanh Hoá.

Thân nhiệt, tần số hô hấp và tim đập ở lợn khoẻ và lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn thuộc tỉnh Thanh Hoá. Bệnh tích đại thể của lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) nuôi tại Thanh Hoá. Kết quả nghiên cứu bệnh tích vi thể ở ruột của lợn mắc tiêu chảy cấp (PED) trên đàn lợn ở tỉnh Thanh Hoá. Số lượng, tỷ khối và thể tích bình quân của hồng cầu ở lợn khoẻ và lợn mắc PED nuôi tại tỉnh Thanh Hoá.

Sức kháng hồng cầu ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) tại tỉnh Thanh Hoá. Hàm lượng huyết sắc tố, nồng độ huyết sắc tố trung bình, lượng huyết sắc tố trung bình của hồng cầu ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) nuôi tại Thanh Hoá. Số lượng bạch cầu, công thức bạch cầu của lợn khoẻ và lợn mắc PED nuôi tại tỉnh Thanh Hoá. Hàm lượng protein tổng số và các tiểu phần protein trong huyết thanh lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) nuôi tại Thanh Hoá.

Phản ứng Gros và hàm lượng đường huyết ở lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) tại tỉnh Thanh Hoá. Độ dự trữ kiềm trong máu và hàm lượng Natri, Kali trong huyết thanh lợn mắc dịch tiêu chảy cấp (PED) tại tỉnh Thanh Hoá. Thời gian sử dụng ―gut feedback‖ trên lợn nái mang thai tuần thứ 13 (n=60). Hàm lượng kháng thể PED trong huyết thanh lợn nái thí nghiệm.

Kết quả kiểm tra tính mẫn cảm của các chủng E. coli phân lập từ phân lợn mắc bệnh tiêu chảy với một số loại kháng sinh (n=27). Kết quả điều trị thử nghiệm lợn mắc PED trên đàn lợn ở tỉnh Thanh Hoá. Một số chỉ tiêu hiệu quả điều trị .106 viii DANH MỤC HÌNH TT Tên hình Trang 2.

Sơ đồ cơ chế và hậu quả của viêm ruột tiêu chảy. Virus PED chủng KPEDV-9 phân lập tại Hàn Quốc nhuộm với urany acetat 2%. Chiều dài thanh nằm ngang tương đương 100nm. Hạt virus PED trong mẫu phân lợn nhiễm PED tại trang trại ở Ohio Hoa Kỳ quan sát qua kính hiển vi điện tử.

Cấu trúc phân tử virus PED. Test kit PED Ag. Các bước tiến hành kiểm tra mẫu bệnh bằng Test kit PED Ag. Kết quả chẩn đoán bằng Test kit PED Ag.

Các bước chế và sử dụng chế phẩm ―Gut feedback‖. Các bước tiến hành xác định kháng thể bằng test ELISA. Thực trạngcác phương thức chăn nuôi lợn ở Thanh Hoá. Thực trạng mắc PED trên lợn nuôi tại các huyện của tỉnh Thanh Hoá.

Trình trạng mắc PED theo mùa tại Thanh Hoá .