Luận án đánh giá khả năng sản xuất tinh của bò đực giống Brahman và Holstein Friesian nhập từ Australia nuôi tại Việt Nam

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án này là trung thực, chính xác và chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ thực hiện luận án này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án này đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 04 tháng 10 năm 2013 Nghiên cứu sinh Phùng Thế Hải LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô.

Đặc biệt sự giúp đỡ, động viên của vợ con, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. Nhân dịp hoàn thành luận án này. Với tất cả tắm lòng mình cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Văn Thanh và TS.

Lê Văn Thông đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện dé tài và hoàn thiện luận án. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các thầy cô giáo trong Ban Giám hiệu, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Ngoại Sản, Khoa Thú y-Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện dé tai và hoàn thành luận án. Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn tới lãnh đạo, cán bộ công nhân viên Viện Chăn nuôi, Trung tâm giống gia súc lớn Trung ương, Trạm nghiên cứu và sản xuất tỉnh đông lạnh Moncada đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn tới vợ con, toàn thé gia đình, bạn bè, anh em, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án này! Hà Nội, ngày 04 tháng 10 năm 2013 Nghiên cứu sinh Phùng Thế Hải il MỤC LỤC Nội dung Trang LO1 CaM GOAN.

iii Danh mục bảng. - c1 E910 211 911 119 1 1 1 HT nh nh nh nh HH HH ghế vii Danh muc hinh. viii Dam muc Viét tat. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.

2 - ¿+22+E+2E+EE£EE+EEEEEEEEEEEEEEEEErrkrrkrri 3 "ải. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIÊN. Ý nghĩa khoa hỌc.Ý nghĩa thực tiễn. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.Đối tượng nghiên cứu.-- ¿2222 +52+E+SE2E2£Et2EEEEE2EE21217111 11222 xe, 4 Vu 0/01) 200.

NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐÈ TÀI .----¿-cccc+ccvecrrresrrreee 5 Churong 1. TONG QUAN TAI LIỆU. Sinh lý sinh dục bò đực .-- - - + 1 SH nh TH Hư 6 1. Sự thành thục về tính.--- - c kSxSkE SE kEEE 1112111111111 111L.

Cấu tạo bộ máy sinh dục của bò ẨỰC. Thành phần hoá học của tỉnh dịch bò. Dac diém ctia tinh tring BO. Dac diém lý hoá học của tĩnh thanh.

Một số yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sản xuất tinh. Chế độ dinh dưỡng .---2- 2: 2552 22E‡ExE2EE2EEtEEEEkerkrsrkerkrsree 19 1. Khoảng cách lấy tỉnh. Chăm sóc — Nuôi dưỡng.

Tay nghề của kỹ thuật viên khai thác tinh dịch. Một số nguyên lý cơ bản về đông lạnh tinh trùng. Hiện tượng đông băng chất lỏng. Ảnh hưởng của hiện tượng đông băng lên tế bào tỉnh trùng.

Một số yếu tố làm tăng sức kháng đông của tinh trùng. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài NƯỚC. Lượng xuất tỉnh .----¿- ++5s+S++EE+EE+EEEEE2112112112112171. Hoạt lực tính trùng.

Nồng độ tinh trùng. Màu sac tinh dịch. pH tỉnh dịch. Tỷ lệ tỉnh trùng kỳ hình.

Tỷ lệ tỉnh trùng sống.-----2- 52 +22 +2E£ExE2EE2EEEEEEExerkrerkerkrrree 37 1. Tổng số tỉnh trùng sống tiến thẳng. Số lượng tinh cọng rạ sản xuất trong một lần khai thác. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Địa điểm nghiên cứu.------ 2 sSz+EE2EE2E12E2E12212121722121E 21. Thời gian nghiên CỨU. --- «<< k2 111 TH TH TT ng Hit 40 2. Nội dung nghiên CỨU.-- 5 (<< E2 E1 1 TH ng ngư 40 2.

Nghiên cứu một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tỉnh dịch của bò đực giống Brahman và Holstein Friesian nhập từ Australia theo giống, mùa vụ và giai đoạn tuổi. Nghiên cứu số lượng, chất lượng tinh đông lạnh của bò đực giống Brahman va Holstein Friesian nhập từ Australia theo giống, mùa vụ và giai đoạn tuÔi. Nghiên cứu tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu của bò đực giống Brahman va Holstein Friesian nhap tt Australia theo co so chan nuôi và lứa đẻ của đàn bò cái.---- «¿+ 5+ se St eex 41 2. Phương pháp nghiên CỨU.

Điều kién nghin COU. Phương pháp nghiên cứu một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch của bò đực giống Brahman va Holstein Friesian nhap tit Australia theo giống, mùa vụ và giai đoạn tuổi. Phương pháp nghiên cứu số lượng, chất lượng tinh đông lạnh của bò đực giống Brahman và Holstein Friesian nhập từ Australia theo giống, mùa vụ và giai đoạn tuổi. Phương pháp nghiên cứu tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu của bò đực giống Brahman và Holstein Friesian nhập từ Australia theo cơ sở chăn nuôi và lứa đẻ của đàn bò cái.

Xử lý số liệu. KÉT QUÁ VÀ THẢO LUẬN. Một số chỉ tiêu số lượng, chất lượng tinh dịch của bò đực giống Brahman va Holstein Friesian nhập từ Australia theo giống, mùa vụ và giai đoạn tuôi. Lượng xuất tỉnh.

Hoạt lực tỉnh trùng.- - -c + s1 ng ng ng tr 56 3. Nồng độ trinh trùng .--¿- --©2¿©2+£ St +2x2EE2EEEEEtEExerkrrkkerkrrrrses 61 3. Tổng số tinh trùng sống tiến thẳng. Màu sắc tỉnh dịch.

pH tinh dich. Tỷ lệ tính trùng kỳ hình. Tỷ lệ tỉnh trùng sống.---¿- 2: ©5222+£ St 2x2EE2EEEEEEEEEEErrkrrrkrrrrses 83 3. Số lượng, chất lượng tỉnh đông lạnh của bò đực giống Brahman và Holstein Friesian nhập từ Australia theo giống, mùa vụ và giai đoạn tuôi.

Số lượng tinh cọng rạ sản XUẤT. Hoạt lực tính trùng sau giải đông. Số lượng tinh cong ra sản xuất trong năm. Tý lệ thụ thai ở lần phối đầu của bò đực giống Brahman và Holstein Friesian theo cơ sở chăn nuôi và lứa đẻ của đàn bò cát.

Tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu của bò đực giống Brahman theo cơ sở chăn nuôi và lứa đẻ của đàn bò cái lai Brahman. Tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu của bò đực giống Holstein Friesian theo cơ sở chăn nuôi và lứa đẻ của đàn bò cái Holstein Friesian. 99 KẾT LUẬN VÀ ĐÈ NGHỊ KẾT LUẬN .--- S1 21321 EE11212112111112112112112111171111111012111111 111011 Xe 104 CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BÓ CÓ LIÊN QUAN ĐÉN LUẬN ÁN. 105 TÀI LIỆU THAM KHẢO.- 2-5-2 ssesseE+seEvseerseerseerssersssrs 106 vi STT 1.

DANH MUC BANG TEN BANG TRANG Thanh phan hoá học của tỉnh dịch bò.-- ¿22 525252 +2ssse+ecexzxzxs+ 11 Lượng xuất tỉnh. re 50 Lượng xuất tỉnh ở những lần đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ. 56 Hoạt lực tính trùng ở những lần đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ. 59 Ning 6 timh trang .ccccscssssesssssssessssssseessssssessssssisecsssssseesssssessesssneseesssvesss 62 Nông độ tinh trùng ở những lần đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ.

64 Tổng số tinh trùng sống tiến thẳng.------:¿©22+2¿+222+zeserzsecceee 67 Tổng số tỉnh trùng sống tiến thắng ở những lần đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ.69 Màu sắc tỉnh địch. 72 Mau sac tinh dich ở những lần đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ pH tinh dịch pH tỉnh dịch đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ .-- -22+22:sz+cvxescrecee T1 Tỷ lệ tỉnh trùng kỳ hình (KK). -- 5+ St tt rkEekekerkrkekererkrkerree 79 Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình ở những lần đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ. 80 Tỷ lệ tinh tring S6ng .cccesccsscesssssssssssosssesscssssssessssissesssssseesssseessesssneseessseesss 84 Tỷ lệ tinh trùng sống ở những lần đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ.

85 Số lượng tĩnh cọng rạ sản XUẤT. c2 TT HH1 ye 88 Số lượng tinh cọng rạ đạt tiêu chuẩn theo mùa vụ.--------s- 89 Hoạt lực tĩnh trùng sau giải đông .------ + cctteeeeeeeeee 93 Hoạt lực tỉnh trùng sau giải đông ở những lần khai thác đạt tiêu chuân theo mùa vụ Tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu theo cơ sở nuôi bò cái lai Brahman Tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu theo lứa đẻ của bò cái lai Brahman. 98 Tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu theo cơ sở nuôi bò cái Holstein Friesian. 100 Tỷ lệ thụ thai ở lần phối đầu theo lứa đẻ của bò cái Holstein Friesian.

DANH MUC HINH TEN BANG TRANG Giải phẫu định vị các cơ quan sinh dục của bò đực .------- 7 Giải phẫu định vị dịch hoàn của bò đực .-----2+©225scscxszssecrs 7 Mặt cắt dịch hoàn và phụ dịch hoàn bò đực.- --- -----cc+-c+sxx+rs+ 8 Sơ đồ hình thành tinh trùng .--2-©22- 5c 55222+2cxvzxerxecseee 12 Quá trình tạo hình tĩnh trùng.-- 5 S5 £+vsseeesersreee 12 Vi cấu trúc của tỉnh trùng bò.--2¿75c55+2cxccxz+zxvrxrsrxerxerreee 15 Cau tao va co ché hoat dong cia tay Dyneit .ceseccscsseesesstesseestesseessees 16 Quá trình đông lạnh dung dịch. - -- 55+ *£++v+seeeeeeeeeee 22 Đông lạnh nước muối sinh lý .----- ¿©5222 x+2£++zx++x+ezxezsesrx 22 Ảnh hưởng của glycerol trong dung dịch NaCl so với nồng độ NaCl trong dung dịch còn lại khi dung dịch NaC] (0,154M) được đông lạnh .26 Biến đổi vật lý trong tế bào khi đông lạnh .---:-+--+ 28 Các dạng kỳ hình phổ biến của tỉnh trùng .------- 36 Quy trình đông lạnh của Nhật Bản. 5 51s ssssersrree 44 Lượng xuất tinh theo giai đoạn tuôi.-----¿- 2c 55c25+2cxt2xeczxezsrsrx 54 Hoạt lực tĩnh trùng theo giai đoạn tUỔI. G2522 2222 2Ecrrrrrerrrei 60 Nông độ tinh trùng theo giai đoạn tuổi.-----5¿©22ccxccscccxecresrx 65 Tổng số tinh trùng sống tiến thang theo giai đoạn tuổi.

70 Mau sac tinh dịch theo giai đoạn tuổi .----- 222252 +cczcxzxezxerxee 74 pH tinh dich theo giai đoạn tuổi. 2 222 Snnnnn nay 71 Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình theo giai đoạn tuôi.----: 2-52 5+c+ 82 Tỷ lệ tinh trùng sống theo giai đoạn tuổi .---2-5¿©5scszcs+czx 86 Số lượng tĩnh cọng rạ sản xuất theo giai đoạn tuổi. sec, 91 Số lượng tinh cọng rạ sản xuất trong năm .:------¿©cxc5+©5s+¿ 95 Vill DANH MỤC CÁC CHU VIET TAT Chữ viết tắt Ý nghĩa của chữ viết tắt A Activity: Hoat luc tinh trung Br Gidng bd Brahman C Concentration: Nông độ tính trùng CK Chu kỳ " cS Cộng sự " " " Tử " ĐVT” Đơnvitính ` 7 7 — FSH Follicle Stimulating Hormone HF Giống bò Holstein Friesian K Tỷ lệ tinh trùng kỳ hình LH Luteinizing Hormone " LSM ” ”Teast Square ‘Mean: Trung binh binh phương nhỏ nhất ˆ PTNT Phát triên Nông thôn SE Standard Error: Sai số chuẩn SLS San lượng sữa CCS ˆ Tiêu chuẩn cơ sở " TỒN Tiêuchunngành ” 7 — TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNHH Trach nhiém hitu han TNS Tiêm năng sữa TTNT Thụ tinh nhân tạo Vv Volum: Luong xuat tinh " VAC Tong so tỉnh trùng sống tiền thăng 7 — " WB ” WoldBank:Ngânhàngthgớ 7 — ix MO DAU 1.