Luận án tiến sĩ: Đánh giá tình hình chăn nuôi dê tại Lào và biện pháp nâng cao năng suất - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI BOUNMY PHIOVANKHAM Bounmy PHIOVANKHAM ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG SUẤT CHĂN NUÔI Dấ TẠI LÀO LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP 2 HÀ NỘI - 2011 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI BOUNMY PHIOVANKHAMBounmy PHIOVANKHAM ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG SUẤT CHĂN NUÔI Dấ TẠI LÀO LUẬN ÁN TIẾN SĨ NÔNG NGHIỆP Chuyên ngành: Chăn nuôi động vật Mã số : 62.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Xuân Trạch PGS. Đinh Văn Bình HÀ NỘI - 2011 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tụi. Cỏc nội dung nghiên cứu và kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố cho việc bảo vệ một học vị nào.

Tôi xin cam đoan những trích dẫn trong luận án đều được ghi rõ địa chỉ nguồn gốc và mọi sự giúp đỡ đều được cám ơn. Hà Nội, tháng 11 năm 2011 Tác giả luận án Bounmy PHIOVANKHAM ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các Thầy hướng dẫn: PGS. Nguyễn Xuân Trạch và PGS. Tôi xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình đó.

Ngô Thanh Vinh, TS. Ngô Hành Chớn – Trung tâm Nghiên cứu Dê và Thỏ Sơn Tây, TS. Phan Xuân Hảo, ThS. Đỗ Đức Lực - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội về các lời khuyên quý báu cho Luận án này.

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi cũng nhận được sự giúp đỡ tận tình về mọi mặt của Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội, Khoa Chăn nuôi và Nuôi trồng Thủy sản, Viện Đào tạo Sau đại học, Bộ môn Di truyền và Chọn giống vật nuôi, Chương trình hợp tác CUI-HUA 2008-2012; Bộ môn Chăn nuôi chuyên khoa, Bộ môn Sinh học động vật - Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội; Ngành Chăn nuôi, Sở Nông nghiệp và Dự án Nâng cấp cuộc sống hộ nông thôn (IFAD) tỉnh Attapeu, Viện Nghiên cứu Nông Lâm nghiệp Quấc gia (NAFRI), Trung tâm Nghiên cứu Chăn nuôi Nậm Xuụng (LRC). Tôi xin trân trọng cảm ơn các cơ quan đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận án. Nhân dịp này tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm và giúp đỡ quý báu của các đồng nghiệp đã dành cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Cuối cùng tôi dành lời cảm ơn vợ và các con tụi đó cổ vũ, động viên và tạo mọi điều kiện cho tôi trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu này.

Hà Nội, tháng 11 năm 2011 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Bounmy PHIOVANKHAM iii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii MỤC LỤC iii DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT vi DANH MỤC CÁC BẢNG vii DANH MỤC CÁC HÌNH i DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ i DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ i ĐẶT VẤN ĐỀ 1 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2 2. Mục tiêu tổng quát 2 2.

Mục đích cụ thể 2 3. Ý NGHĨA KHÓA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 2 3. Ý nghĩa khoa học 2 3. Ý nghĩa thực tiễn 3 CHƯƠNG 1.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4 1. ĐẶC ĐIỂM SINH TRƯỞNG VÀ SINH SẢN CỦA DÊ 4 1. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của dê 4 1. Đặc điểm về khả năng sinh sản của dê 5 1.

DÊ BÁCH THẢO VÀ DÊ LẠT 8 1. Dê Bách Thảo 8 1. SỰ DI TRUYỀN CÁC TÍNH TRẠNG SỐ LƯỢNG 12 1. Tính trạng số lượng 12 1.

Sự di truyền tính trạng số lượng 13 1. LAI GIỐNG 17 iv 1. Hiệu ứng của lai giống 17 1. Các công thức lai giống trong chăn nuôi dê 24 1.

Ứng dụng lai giống trong chăn nuôi dê27 1. MỘT SỐ CHỈ TIÊU NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG THỊT VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG 31 1. Một số chỉ tiêu năng suất và chất lượng thịt 31 1. Một số yếu tố chính ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thịt 33 1.

TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI DÊ TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở LÀO 35 1. Tình hình chăn nuôi dê trên thế giới 35 1. Tình hình chăn nuôi dê ở Lào 43 CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG - NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 45 2.

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 45 2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU 45 2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 46 2. Điều tra khảo sát tình hình chăn nuôi dê tại Lào 46 2.

Lai giống và đánh giá khả năng sinh trưởng và sinh sản của dê lai so với dê địa phương nuôi tại nông hộ 46 2. Đánh giá ảnh hưởng của chế độ nuôi dưỡng đến năng suất và phẩm chất thịt của dê lai F1 (BT x L) và dê Lạt 47 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 47 2. Điều tra khảo sát tình hình chăn nuôi dê tại Lào 47 2.

Lai giống và đánh giá khả năng sinh trưởng và sinh sản của dê cái F1 (BT x L) và dê Lạt nuôi tại nông hộ 48 2. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế 58 2. Xử lý số liệu59 CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 60 3.

TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI DÊ TẠI LÀO 60 v 3. Số lượng và phân bố đàn dê trong cả nước 60 3. Kết quả điều tra tình hình chăn nuôi dê tại một số tỉnh đại diện trong cả nước 62 3. KẾT QUẢ LAI GIỐNG VÀ THEO DÕI DÊ LAI F1 (BT x L) SO VỚI DÊ LẠT TRONG ĐIỀU KIỆN NUÔI TẠI NÔNG HỘ 68 3.

Kết quả phối giống dê đực Bách Thảo với dê cái Lạt 68 3. Đặc điểm ngoại hình của dê Lạt và dê lai F1 (BT x L) 69 3. Đặc điểm sinh trưởng và thể vóc của dê F1 (BT x L) và dê Lạt 71 3. Đặc điểm sinh sản của dê cái Lạt và dê cái lai F1(BT x L) 80 3.

ẢNH HƯỞNG CỦA CHẾ ĐỘ NUÔI DƯỠNG ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ PHẨM CHẤT THỊT CỦA DÊ LAI F1 (BT x L) VÀ DÊ LẠT 81 3. Thu nhận thức ăn 81 3. Thay đổi khối lượng cơ thể 83 3. Tỷ lệ thịt xẻ và các phần thân thịt 86 3.

Thành phần cơ thể và thân thịt 8990 3. Chất lượng thịt 9394 3. Hiệu quả kinh tế của phẩm giống dê và chế độ nuôi dưỡng 9798 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 101102 1. Hiện trạng chăn nuôi dê tại Lào 101102 1.

Khả năng sinh trưởng và sinh sản của dê cái F1 (BT x L) so với dê Lạt nuôi tại nông hộ101102 1. Ảnh hưởng của chế độ nuôi dưỡng đến năng suất và phẩm chất thịt của dê lai F1 (BT x L) và dê Lạt 102103 2. ĐỀ NGHỊ 102103 vi DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 103104 TÀI LIỆU THAM KHẢO 104105 vii DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT ANOVA Analysis of variance (Phân tích phương sai) BT Bách Thảo C Cỏ CK Chất khô CV Cao vây DTC Dài thõn chộo KL Khối lượng KST Ký sinh trùng L Lạt LM Lở mồm ME Metalolisable Energy (Năng lượng trao đổi) n Số lượng P Khối lượng PSE Pale, Soft, Exudative (thịt nhợt màu, nhiều nước, nhão) SE Standard Error (Sai số của số trung bình) SS Sơ sinh TA Thức ăn TTr Tăng trọng VN Vòng ngực viii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Một số đặc điểm sinh sản của dê lai F1 (Bách Thảo x Cỏ), Beetal và Jumapari.

Sự phân chia năng suất của dê lai do sai lệch trung bình của dê địa phương (ĐP). Số lượng dê trên thế giới và các khu vực. Sản lượng thịt, sữa dê trên thế giới và các khu. Số lượng và tỷ lệ tăng đàn dê của một số nước châu Á.

Số lượng dê và tỷ lệ tăng trưởng ở một số nước Đông Nam Á. Số lượng dê và phân bố dê tại các vùng ở Việt Nam. Số lượng dê trong những năm gần đây. Thí nghiệm nuôi dê sinh trưởng.

Số lượng dê và sản lượng thịt dê qua các năm. Tỷ lệ số hộ nuôi dê trong các làng điều tra. Số hộ chăn nuôi dê ở các quy mô khác nhau. Các loại thức ăn được bổ sung cho dê tại chuồng (n= 50 hộ).

Các kiểu chuồng nuôi dê nông hộ. Số lượng dê bán hàng năm của hộ chăn nuôi (năm 2009). Kết quả phối giống giữa dê đực Bách Thảo và dê đực Lạt với dê cái Lạt. Mầu sắc lông của dê lai F1(BT x L) và dê Lạt.

Khối lượng của dê Lạt và dê lai F1 (BT x L) ở các độ tuổi khác nhau (kg). Kích thước một số chiều đo của dê đực Lạt và dê đực lai F1(BT x L) ở các độ tuổi (Mean ± SE, cm). Kích thước một số chiều đo của dê cái Lạt và dê cái lai F1(BT x L) ở các độ tuổi (Mean ± SE, cm). Hàm Gompertz mô tả động thái sinh trưởng của dê lai F1(BTL) và dê Lạt.

Một số chỉ tiêu sinh sản của dê cái Lạt và dê cái lai F1(BT x L). Lượng các chất dinh dưỡng thu nhận từ thức ăn bổ sung. Thay đổi khối lượng của đàn dê thí nghiệm. Khối lượng và khả năng tăng khối lượng của dê theo phẩm giống và chế độ nuôi dưỡng.

Ảnh hưởng của phẩm giống và chế độ nuôi dưỡng đến tỷ lệ thịt xẻ và các phần trong thân thịt (%). Tỷ lệ thịt xẻ và các phần trong thân thịt của dê theo phẩm giống và chế độ nuôi dưỡng (%). Ảnh hưởng của phẩm giống và chế độ nuôi dưỡng đến tỷ lệ các cơ quan, bộ phận trong cơ thể. Tỷ lệ các cơ quan, bộ phận trong cơ thể của dê theo phẩm giống và chế độ nuôi khác nhau (% so với khối lượng trước khi giết thịt).

Ảnh hưởng của phẩm giống và chế độ nuôi dưỡng đến tỷ lệ thịt và xương trong thân thịt dê (%). Tỷ lệ thịt và xương trong thân thịt của dê theo phẩm giống và chế độ nuôi khác nhau. Ảnh hưởng của phẩm giống và chế độ nuôi đến chất lượng thịt cơ thăn và cơ bán nguyệt của dê. Chất lượng thịt cơ thăn và cơ bán nguyệt của dê theo phẩm giống và chế độ nuôi khác nhau.

Tổng hợp chi phí và lợi nhuận sơ bộ theo phẩm giống. Tổng hợp chi phí và lợi nhuận sơ bộ theo chế độ nuôi dưỡng .99100 x i DANH MỤC CÁC HèNH Trang Hình 2. Chế độ truyền thống. Chế độ cải tiến.

Các phần thân thịt của dê. Mổ khảo sát đánh giá năng suất thân thịt. Xác định chất lượng thịt. Chế độ truyền thống.

Chế độ cải tiến. Các phần thân thịt của dê. Xác định chất lượng thịt.70 DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ Trang Đồ thị 3. Đường cong Gompertz biểu diễn động thái sinh trưởng của dê Lạt và dê lai F1(BT x L).

Tăng khối lượng của dê lai F1(BT  L) và dê Lạt (g/con/ngày).