Luận án TS: Tái sinh tự nhiên Sến mủ (Shorea roxburghii) tại Đồng Nai

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP LÊ HỒNG VIỆT NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM TÁI SINH TỰ NHIÊN CỦA SẾN MỦ (Shorea roxburghii G. Don) DƯỚI TÁN RỪNG KÍN THƯỜNG XANH HƠI ẨM NHIỆT ĐỚI Ở KHU VỰC TÂN PHÚ, TỈNH ĐỒNG NAI LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÂM NGHIỆP HÀ NỘI, 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP LÊ HỒNG VIỆT NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM TÁI SINH TỰ NHIÊN CỦA SẾN MỦ (Shorea roxburghii G. Don) DƯỚI TÁN RỪNG KÍN THƯỜNG XANH HƠI ẨM NHIỆT ĐỚI Ở KHU VỰC TÂN PHÚ, TỈNH ĐỒNG NAI NGÀNH: LÂM SINH MÃ SỐ: 9 62 02 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LÂM NGHIỆP NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRẦN QUANG BẢO HÀ NỘI, 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi tên Lê Hồng Việt xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nghiên cứu sinh Lê Hồng Việt ii LỜI CẢM ƠN Luận án này được hoàn thành theo chương trình đào tạo Tiến sĩ chuyên ngành lâm sinh học, khóa 2016 - 2020 của Trường Đại học lâm nghiệp Việt Nam. Trong quá trình học tập và làm luận án, bản thân đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ và tạo những điều kiện thuận lợi từ Ban giám hiệu của Trường Đại học lâm nghiệp, Phân hiệu Trường Đại học lâm nghiệp tại tỉnh Đồng Nai và Phòng Đào tạo sau đại học. Xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước sự quan tâm và giúp đỡ qúy báu đó.

Luận án này được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Trần Quang Bảo – Trường Đại học lâm nghiệp. Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với quá trình hướng dẫn khoa học tận tình của thầy. Trong quá trình học tập và làm luận án, tôi còn nhận được sự giúp đỡ của Ban giám đốc và cán bộ của BQLR Phòng hộ Tân Phú, tỉnh Đồng Nai, Cán bộ giảng viên Khoa Tài nguyên và Môi trường thuộc Phân hiệu Trường Đại học lâm nghiệp tại tỉnh Đồng Nai, những người thân trong gia đình và đồng nghiệp trong cơ quan.

Tôi xin chân thành cảm ơn và ghi nhớ sự giúp đỡ đó. Đồng Nai, tháng 03 năm 2021 Nghiên cứu sinh Lê Hồng Việt iii MỤC LỤC Số Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT .vii DANH MỤC CÁC BẢNG. x DANH MỤC CÁC HÌNH.

xiv MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát.

Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài. Những đóng góp mới của Luận án:.

3 Chương 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Một số thông tin về rừng họ Dầu. Tình hình chung. Cây họ Dầu ở Việt Nam.

Giới thiệu về cây Sến mủ. Trên thế giới:. Nghiên cứu cấu trúc và đa dạng loài thực vật trong quần xã TVR. Nghiên cứu đặc điểm tái sinh tự nhiên của một số loài chiếm ưu thế trong quần xã thực vật rừng.

Nghiên cứu về những nhân tố ảnh hưởng tới tái sinh tự nhiên. Những nghiên cứu có liên quan tới loài Sến mủ. Nghiên cứu cấu trúc và đa dạng loài thực vật trong quần xã thực vật rừng. Nghiên cứu đặc điểm tái sinh tự nhiên của một số loài chiếm ưu thế trong quần xã thực vật rừng.

Nghiên cứu về những nhân tố ảnh hưởng tới tái sinh tự nhiên. Những nghiên cứu có liên quan tới loài Sến mủ. 33 Chương 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nội dung nghiên cứu.

36 (1) Điều kiện môi trường nơi mọc của quần thể Sến mủ.36 (2) Vai trò sinh thái của Sến mủ trong những quần xã thực vật rừng.36 (3) Cấu trúc quần thụ đối với ba trạng thái rừng khác nhau.36 (4) Đặc điểm tái sinh tự nhiên của Sến mủ và những yếu tố ảnh hưởng. Quan điểm, phương pháp luận và tiếp cận nghiên cứu. Quan điểm nghiên cứu. Phương pháp luận.

Cách tiếp cận nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu. Công cụ xử lý số liệu .58 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Điều kiện môi trường nơi mọc của quần thể Sến mủ. Điều kiện khí hậu – Thủy văn. Điều kiện địa hình và đất. Vai trò sinh thái của Sến mủ trong những quần xã thực vật rừng.

Vai trò của Sến mủ trong những QXTV thuộc trạng thái rừng giàu. Vai trò của Sến mủ trong QXTV thuộc trạng thái rừng trung bình. Vai trò của Sến mủ trong những QXTV thuộc trạng thái rừng nghèo. So sánh vai trò của Sến mủ trong những QXTV.

Vai trò của cây tái sinh Sến mủ trong những QXTV. Thảo luận chung về vai trò của Sến mủ trong kết cấu loài cây gỗ. Cấu trúc quần thụ của ba trạng thái rừng khác nhau. Đa dạng loài cây gỗ.

Phân bố số cây theo cấp đường kính. Phân bố số cây theo cấp chiều cao. Tính phức tạp về cấu trúc quần thụ. Cạnh tranh giữa các cây gỗ trong ba trạng thái rừng.

Thảo luận chung về vai trò của Sến mủ trong cấu trúc rừng. Đặc điểm tái sinh tự nhiên của Sến mủ và những yếu tố ảnh hưởng. Đặc điểm vật hậu và và những yếu tố ảnh hưởng. Đặc điểm vật hậu của Sến mủ.

Những yếu tố ảnh hưởng đến mùa vụ hạt giống của quần thể Sến mủ. Những yếu tố ảnh hưởng đến tái sinh tự nhiên của quần thể Sến mủ. Ảnh hưởng của trạng thái rừng. Ảnh hưởng của độ ưu thế Sến mủ trong quần thụ.

Ảnh hưởng của độ tàn che tán rừng. Ảnh hưởng của cây bụi. Ảnh hưởng của thảm tươi. Ảnh hưởng của lỗ trống (LT) trong tán rừng.

Ảnh hưởng của chỉ số phức tạp cấu trúc quần thụ. Ảnh hưởng của sự cạnh tranh giữa các cây gỗ trong quần thụ. Ảnh hưởng của một số đặc tính ở tầng đất mặt. Thảo luận chung về đặc điểm tái sinh tự nhiên của Sến mủ.

Vật hậu của quần thể Sến mủ. Những đặc tính tái sinh tự nhiên của quần thể Sến mủ. Đề xuất áp dụng kết quả nghiên cứu .133 KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ. 136 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ.

138 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vii DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên gọi đầy đủ (1) (2) β - Whittaker Chỉ số đa dạng beta của Whittaker. CV% Hệ số biến động. CCI Chỉ số cạnh tranh tán (Crown Competition Index). CS Hệ số tương đồng của Sorensen.

CCB Cấp độ tàn che của cây bụi. D (cm) Đường kính thân cây ngang ngực. Dmax – Dmin Biên độ biến động đường kính thân cây. DT (m) Đường kính tán cây gỗ.

DF Độ tự do. DT (m) Đường kính tán cây. DMargalef Chỉ số giàu có về loài của Margalef. FH Hàm xác suất tích lũy số cây theo cấp chiều cao.

G và G (m2/ha) Tiết diện ngang thân cây và quần thụ. H (m) Chiều cao thân cây vút ngọn. Hmax – Hmin Biên độ biến động chiều cao thân cây. HCB Cấp chiều cao của cây bụi.

H’ và H’max Chỉ số đa dạng Shannon-Weiner. HG Chỉ số hỗn giao. HDC (m) Chiều cao dưới cành lớn nhất còn sống. IVI% Chỉ số giá trị quan trọng hay độ ưu thế của loài.

J’ Chỉ số đồng đều của Pielou. K Số cụm ô dạng bản bắt gặp và không bắt gặp cây tái sinh Sến mủ. viii M (m3/ha) Trữ lượng quần thụ. MAE Sai lệch tuyệt đối trung bình.

MAPE Sai lệch tuyệt đối trung bình theo phần trăm. Me Trung vị. Mo Giá trị xuất hiện nhiều nhất trong chuỗi phân bố số cây theo cấp đường kính và cấp chiều cao. ni (cây) Số cá thể của loài trên ô mẫu.

N (cây) Tổng số cây trên ô mẫu hoặc trên 1 ha. N% Tỷ lệ số cây. N/D Phân bố số cây theo cấp đường kính thân cây. N/H Phân bố số cây theo cấp chiều cao thân cây.

Nbq (cây) Số cây bình quân theo các cấp đường kính và cấp chiều cao. NTN (cây) Số cây thực tế theo các cấp đường kính và cấp chiều cao. NUL (cây) Số cây ước lượng theo các cấp đường kính và cấp chiều cao. NTL (cây) Số cây tích lũy theo các cấp đường kính và cấp chiều cao.

NTL% Tỷ lệ số cây tích lũy theo các cấp đường kính và cấp chiều cao. N(Giàu) (cây) Số cây ước lượng theo cấp đường kính ở trạng thái rừng giàu. N(Trung bình) (cây) Số cây ước lượng theo cấp đường kính ở trạng thái rừng trung bình. N(Nghèo) (cây) Số cây ước lượng theo cấp đường kính ở trạng thái rừng nghèo.

ODB Ô dạng bản. ix OTC Ô tiêu chuẩn. Pi = (Ni/N)2 Tỷ lệ độ phong phú hay độ ưu thế của loài. Pα Mức ý nghĩa thống kê.

QXTV Quần xã thực vật. r và R Hệ số tương quan. r2 và R2 Hệ số xác định. Rh(%) Độ ẩm không khí.

Rkx Rừng kín thường xanh hơi ẩm nhiệt đới. S Số loài cây gỗ bắt gặp trong ô tiêu chuẩn. SCI Chỉ số phức tạp về cấu trúc (Structure Complixity Index). Sd, Sh Sai lệch của ước lượng đường kính và chiều cao.

Sk Độ lệch ST Diện tích tán cây gỗ. ∑ST Tổng diện tích tán cây gỗ. T0C Nhiệt độ không khí. V (m3/ha) Thể tích thân cây.

1 – λ’ Chỉ số đa dạng Gini-Simpson. TVR Thực vật rừng x DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Đặc điểm khí hậu - Thủy văn ở khu vực Tân Phú và một số khu vực khác thuộc tỉnh Đồng Nai. Số liệu thống kê 8 năm từ 2010 – 2018.

Một số tính chất của đất dưới tán rừng có quần thể Sến mủ thuộc Rkx tại khu vực Tân Phú thuộc tỉnh Đồng Nai. Kết cấu loài cây gỗ của trạng thái rừng giàu. Hệ số tương đồng về loài cây gỗ giữa những QXTV trong những QXTV thuộc trạng thái rừng giàu. Kết cấu loài cây gỗ của trạng thái rừng trung bình.

Hệ số tương đồng về loài cây gỗ giữa những QXTV trong những QXTV thuộc trạng thái rừng trung bình. Kết cấu loài cây gỗ đối với trạng thái rừng nghèo. Hệ số tương đồng về loài cây gỗ giữa những QXTV trong những QXTV thuộc trạng thái rừng nghèo. So sánh kết cấu họ và loài cây gỗ của ba trạng thái rừng thuộc Rkx tại khu vực nghiên cứu.

Hệ số tương đồng về họ cây gỗ giữa ba trạng thái rừng. Hệ số tương đồng về loài cây gỗ giữa ba trạng thái rừng.