Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu độc tính và tác dụng điều trị nhồi máu não giai đoạn cấp của chế phẩm Trúng phong hoàn trên thực nghiệm và lâm sàng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN QUÂN ĐỘI NGUYỄN HÙNG SƠN NGHIÊN CỨU ĐỘC TÍNH, TÁC DỤNG ĐIỀU TRỊ NHỒI MÁU NÃO GIAI ĐOẠN CẤP TRÊN THỰC NGHIỆM VÀ LÂM SÀNG CỦA CHẾ PHẨM TRÚNG PHONG HOÀN LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC luan an HÀ NỘI - 2019 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN Y HỌC CỔ TRUYỀN QUÂN ĐỘI NGUYỄN HÙNG SƠN NGHIÊN CỨU ĐỘC TÍNH, TÁC DỤNG ĐIỀU TRỊ NHỒI MÁU NÃO GIAI ĐOẠN CẤP TRÊN THỰC NGHIỆM VÀ LÂM SÀNG CỦA CHẾ PHẨM TRÚNG PHONG HOÀN Chuyên ngành : Y học Cổ truyền Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN MINH HÀ 2. NGUYỄN MINH HIỆN luan an HÀ NỘI - 2019 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành đề tài này, tôi xin chân thành cảm ơn tới: - Đảng ủy Ban Giám đốc, Trung tâm Huấn luyện & Đào tạo, cùng toàn thể các phòng khoa ban - Viện Y học Cổ truyền Quân Đội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và làm luận án. - Đảng ủy Ban Giám đốc, Khoa Đột quỵ - Bệnh viện Quân y 103, Bộ môn Sinh lý bệnh - Học viện Quân y, đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình làm luận án.

- Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Minh Hà - Nguyên Giám đốc Viện Y học Cổ truyền Quân đội, người thầy đã tận tình chỉ bảo, trang bị kiến thức chuyên ngành, hướng dẫn và chỉnh sửa những thiếu sót cũng như động viên tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. - Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Minh Hiện - Nguyên Chủ nhiệm Khoa Đột quỵ - Bệnh viện Quân y 103, thầy đã tận tình chỉ bảo hướng dẫn và chỉnh sửa trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. - Các Thầy Cô trong Hội đồng chấm luận án đã đóng góp cho tôi những ý kiến quý báu để hoàn thành tốt luận án. - Tôi xin chân thành cảm ơn tới tất cả các bệnh nhân đã tình nguyện tham gia vào nghiên cứu này.

- Con xin bầy tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Bố, Mẹ - những người đã sinh thành và nuôi dưỡng con, và những người thân trong gia đình đã sẻ chia, bạn bè đã động viên, khích lệ tôi để hoàn thành luận án. - Luận án này không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các Thầy Cô và đồng nghiệp để bản luận án được hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cảm ơn ! Tác giả luan an Nguyễn Hùng Sơn LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Nguyễn Hùng Sơn, nghiên cứu sinh khóa 3 tại Viện Y học Cổ truyền Quân đội, chuyên ngành Y học Cổ truyền xin cam đoan: 1.

Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS.TS Nguyễn Minh Hà và PGS.TS Nguyễn Minh Hiện. Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã công bố tại Việt Nam. Các số liệu thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Người viết cam đoan Nguyễn Hùng Sơn luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ALT Alanin amino transferase AST Aspartat amino transferase CLVT Cắt lớp vi tính ĐC Đối chứng DĐVN IV Dược điển Việt Nam 4 ĐQN Đột quỵ não HAtb Huyết áp trung bình Hatt Huyết áp tâm thu HAttr Huyết áp tâm trương HSCC Hồi sức cấp cứu NC Nghiên cứu N0 Ngày bắt đầu tiến hành nghiên cứu N15 Sau 15 ngày điều trị N Số lượng bệnh nhân NMN Nhồi máu não TTC Triphenyl Tetrazolium Chloride TCCS Tiêu chuẩn cơ sở TPH Trúng phong hoàn BN Bệnh nhân WHO (World Health Organization) Tổ chức Y tế Thế giới YHCT Y học Cổ truyền YHHĐ Y học hiện đại X Giá trị trung bình SD Độ lệch chuẩn luan an MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. ĐỘT QUỴ NÃO THEO QUAN ĐIỂM CỦA Y HỌC HIỆN ĐẠI. Đặc điểm giải phẫu sinh lý tuần hoàn não 3 1. ĐỘT QUỴ NÃO THEO QUAN ĐIỂM CỦA Y HỌC CỔ TRUYỀN.

Đại cương về Trúng phong 16 1. Điều trị trúng phong 21 1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU Y HỌC CỔ TRUYỀN ĐIỀU TRỊ TRÚNG PHONG. Nghiên cứu trên thế giới về Y học Cổ truyền điều trị nhồi máu não 27 1.

Nghiên cứu ở Việt Nam về Y học Cổ truyền điều trị nhồi máu não 28 1. TỔNG QUAN VỀ GÂY MÔ HÌNH TRÊN CHUỘT. CHẾ PHẨM “TRÚNG PHONG HOÀN”. Nguồn gốc xuất xứ chế phẩm “Trúng phong hoàn” 32 1.

Cơ sở lý luận chọn chế phẩm TPH điều trị chứng trúng phong 32 1. Các vị thuốc trong nghiên cứu 33 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thuốc nghiên cứu 40 2. Thuốc dùng cho phác đồ nền 40 2.

Phương tiện nghiên cứu 41 luan an 2. Dụng cụ hóa chất để cắt và nhuộm não chuột 41 2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu trên thực nghiệm 42 2.

Bệnh nhân nghiên cứu 42 2. Tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ bệnh nhân nghiên cứu 42 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu độc tính cấp, bán trường diễn và tác dụng của chế phẩm Trúng phong hoàn trên động vật thực nghiệm.

Đánh giá tác dụng của chế phẩm “Trúng phong hoàn” trên bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não giai đoạn cấp 53 2. XỬ LÝ SỐ LIỆU. VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC TRONG NGHIÊN CỨU. ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.57 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỘC TÍNH CẤP, BÁN TRƯỜNG DIỄN VÀ TÁC DỤNG TRÊN THỰC NGHIỆM CỦA CHẾ PHẨM TRÚNG PHONG HOÀN. Kết quả nghiên cứu độc tính cấp 59 3. Độc tính bán trường diễn 60 3. Kết quả đánh giá tác dụng chế phẩm Trúng phong hoàn trên mô hình thực nghiệm 65 3.

KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ TÁC DỤNG CỦA CHẾ PHẨM TPH TRÊN LÂM SÀNG. Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân nghiên cứu. Kết quả sau 15 ngày điều trị của bệnh nhân NMN giai đoạn cấp 87 Chương 4: 102BÀN LUẬN. BÀN VỀ ĐỘC TÍNH CẤP, BÁN TRƯỜNG DIỄN VÀ TÁC DỤNG CỦA CHẾ PHẨM TRÚNG PHONG HOÀN TRÊN THỰC NGHIỆM.

Độc tính cấp của Trúng phong hoàn 102 4. Độc tính bán trường diễn của chế phẩm Trúng phong hoàn 103 4. Về tác dụng của chế phẩm Trúng phong hoàn trên thực nghiệm 107 4. TÁC DỤNG TRÊN LÂM SÀNG.

Bàn về đặc điểm chung của bệnh nhân nghiên cứu 110 4. Bàn về tác dụng lâm sàng của chế phẩm Trúng phong hoàn 118 4. Tác dụng điều trị NMN của chế phẩm Trúng phong hoàn theo quan niệm của YHCT 131 KẾT LUẬN.136 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC luan an DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Thang điểm đánh giá mức độ suy giảm vận động 51 Bảng 2. Đánh giá kết quả theo thang điểm.

Kết quả nghiên cứu độc tính cấp. Ảnh hưởng của Trúng phong hoàn đến thể trọng chuột 60 Bảng 3. Ảnh hưởng của Trúng phong hoàn đến số lượng hồng cầu, hàm lượng huyết sắc tố, Hematocrit, thể tích trung bình hồng cầu, hemoglobin trung bình trong máu chuột 61 Bảng 3. Ảnh hưởng của Trúng phong hoàn đến số lượng bạch cầu, tiểu cầu trong máu chuột 62 Bảng 3.

Ảnh hưởng của Trúng phong hoàn đến công thức bạch cầu trong máu chuột 62 Bảng 3. Ảnh hưởng của Trúng phong hoàn đến hoạt độ AST , ALT, Ure, Creatinin trong máu chuột 63 Bảng 3.7: Tỉ lệ thành công của phương pháp gây đột quỵ bằng phương pháp quang hóa 69 Bảng 3. Bảng điểm đánh giá suy giảm vận động (Trung bình  SEM) 72 Bảng 3. Quãng đường và vận tốc của các nhóm chuột 75 Bảng 3.

Thể tích ổ nhồi máu của các nhóm chuột; Trung bình  SEM 78 Bảng 3. Tuổi của các đối tượng nghiên cứu. Phân bố bệnh nhân theo giới 80 Bảng 3. Đặc điểm về thời điểm bị bệnh ở hai nhóm 80 Bảng 3.

Thời gian từ khi khởi phát đến khi dùng thuốc nghiên cứu 81 Bảng 3. Các yếu tố nguy cơ ở bệnh nhân nghiên cứu81 Bảng 3. Đặc điểm tổn thương thần kinh khu trú của các bệnh nhân trước điều trị 82 luan an Bảng 3.17: Đặc điểm ổ nhồi máu trước điều trị trên phim CT sọ não 83 Bảng 3. Đặc điểm mức độ rối loạn ý thức theo điểm Glasgow trước điều trị.

Sức cơ theo thang điểm MRC của các bệnh nhân trước điều trị 84 Bảng 3. Mức độ liệt theo thang điểm NIHSS của bệnh nhân trước điều trị 84 Bảng 3. Đặc điểm chất lưỡi ở BN trước khi dùng thuốc nghiên cứu 85 Bảng 3. Đặc điểm rêu lưỡi ở BN trước khi dùng thuốc nghiên cứu 85 Bảng 3.

Đặc điểm mạch theo YHCT ở BN trước khi dùng thuốc nghiên cứu 86 Bảng 3. Sự thay đổi huyết áp, mạch, nhiệt độ của các bệnh nhân NMN sau 15 ngày điều trị 87 Bảng 3. Mức độ phục hồi ý thức theo điểm Glasgow. Đánh giá mức độ chuyển dịch Glasgow sau 15 ngày điều trị 89 Bảng 3.

Kết quả sức cơ theo MRC sau 15 ngày điều trị 90 Bảng 3.28: Đánh giá mức độ chuyển dịch thang điểm MRC sau 15 ngày điều trị 91 Bảng 3. Kết quả điều trị theo thang điểm NIHSS trước và sau 15 ngày điều trị 92 Bảng 3. Đánh giá sự chuyển dịch thang điểm NIHSS sau 15 ngày điều trị 94 Bảng 3. Kết quả điều trị chung 95 Bảng 3.

Đặc điểm chất lưỡi ở BN trước và sau khi dùng thuốc nghiên cứu 96 Bảng 3. Đặc điểm rêu lưỡi ở BN trước khi dùng thuốc nghiên cứu 97 luan an Bảng 3. Đặc điểm mạch theo YHCT ở BN trước và sau khi dùng thuốc nghiên cứu 98 Bảng 3. Tác dụng không mong muốn của Trúng phong hoàn 99 Bảng 3.

Số lượng hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, hàm lượng hemoglobin trước và sau điều trị 99 Bảng 3. Hàm lượng cholesterol, triglycerid, glucoza, HDL-C, LDL-C trước và sau nghiên cứu 100 Bảng 3. Hàm lượng AST, ALT, ure, creatinin trước và sau nghiên cứu 101 luan an DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Thể tích ổ nhồi máu được đo tại hai khoảng thời gian 4 phút và 6 phút chiếu tia Krypton laser.2: Thể tích ổ nhồi máu đo tại các thời điểm 3, 7 và 14 ngày sau đột quỵ.3: Điểm đánh giá mức độ suy giảm vận động ở thời điểm ngày 1 (a), 3 (b), 7 (c), 14 (d) sau đột quỵ của các nhóm chuột.4: Điểm đánh giá suy giảm vận động theo thời gian sau đột quỵ của từng nhóm.5: Quãng đường di chuyển được ở thời điểm ngày 1 (a), 3 (b), 7 (c), 14 (d) sau đột quỵ của các nhóm chuột:.