Luận án tiến sĩ dạy học xác suất và thống kê cho học viên chuyên ngành trinh sát

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM ----------------------------------- NGUYỄN VĂN ĐẠI DẠY HỌC XÁC SUẤT VÀ THỐNG KÊ CHO HỌC VIÊN CHUYÊN NGÀNH TRINH SÁT KỸ THUẬT TẠI HỌC VIỆN KHOA HỌC QUÂN SỰ THEO HƢỚNG TÍCH HỢP VỚI LÝ THUYẾT THÔNG TIN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2020 1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM ----------------------------------- NGUYỄN VĂN ĐẠI DẠY HỌC XÁC SUẤT VÀ THỐNG KÊ CHO HỌC VIÊN CHUYÊN NGÀNH TRINH SÁT KỸ THUẬT TẠI HỌC VIỆN KHOA HỌC QUÂN SỰ THEO HƢỚNG TÍCH HỢP VỚI LÝ THUYẾT THÔNG TIN Chuyên ngành: Lý luận và Phƣơng pháp dạy học bộ môn Toán Mã số: 9 14 01 11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC 1.TS ĐỖ TIẾN ĐẠT 2. TS PHAN THỊ LUYẾN HÀ NỘI - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan luận án “Dạy học Xác suất và thống kê cho học viên chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật tại Học viện Khoa học Quân sự theo hướng tích hợp với Lý thuyết thông tin” là công trình nghiên cứu của riêng tác giả. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là mới, trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác trước đó. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Nguyễn Văn Đại LỜI CẢM ƠN Tác giả xin chân thành cảm ơn đến lãnh đạo Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Trung tâm đào tạo và bồi dưỡng cùng các phòng ban chức năng của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã hỗ trợ, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi trong thời gian tác giả làm nghiên cứu sinh.

Tác giả xin gửi lời cảm ơn các thầy cô thuộc chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn toán, các thầy cô ở hội đồng các cấp đã tận tình dạy dỗ, giúp đỡ tác giả hoàn thành luận án. Nhân dịp này, tác giả cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Đỗ Tiến Đạt, TS. Phan Thị Luyến, TS.

Đặng Chiểu, những thầy, cô đã tận tình hướng dẫn, dìu dắt tác giả trong suốt thời gian qua. Tác giả xin chân thành cảm ơn đến Ban Giám đốc, Ban Chủ nhiệm khoa Khoa học Cơ Bản của Học viện Khoa học Quân sự đã hết sức tạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả chuyên tâm vào làm luận án. Cuối cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình luôn động viên, giúp đỡ để tác giả hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả Nguyễn Văn Đại MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 1.

Lí do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu của luận án. Nhiệm vụ nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Các phƣơng pháp nghiên cứu. Dự kiến những đóng góp mới của luận án.

Các vấn đề đƣa ra bảo vệ. Cấu trúc luận án. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN. Tổng quan vấn đề nghiên cứu.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. Những nét chính về học viên chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật 13 1. Nhiệm vụ, mục tiêu đào tạo, định hướng đổi mới về nội dung và 13 phương pháp dạy học tại Học viện Khoa học Quân sự.

Đặc điểm tâm sinh lý của học viên chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật……. Đặc điểm về học tập của học viên chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật……. Đặc điểm nghề nghiệp của người lính Trinh sát Kỹ thuật………. Kỹ năng nghề nghiệp của người lính Trinh sát Kỹ thuật………….

Một số vấn đề cơ bản về Lý thuyết thông tin và vai trò của Lý 21 thuyết thông tin trong Trinh sát Kỹ thuật 1. Một số khái niệm. Mô hình thông tin liên lạc. Vai trò của Lý thuyết thông tin trong Trinh sát Kỹ thuật ………….

Nội dung, chƣơng trình giảng dạy Xác suất và thống kê cho học viên 31 chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật tại Học viện Khoa học Quân sự và vai trò của Xác suất và thống kê với lý thuyết thông tin 1. Nghiên cứu nội dung, chương trình giảng dạy Xác suất và 31 Thống kê ở một số Học viện đào tạo nghề nghiệp có Lý thuyết thông tin 1. Nội dung, chương trình giảng dạy Xác suất và thống kê cho học viên 32 chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật tại Học viện Khoa học Quân sự 1. Vai trò của Xác suất và thống kê trong Lý thuyết thông tin và trong 35 việc rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp cho người lính Trinh sát Kỹ thuật 1.

Vấn đề dạy học tích hợp trong đào tạo nghề nghiệp cho học viên 43 chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật 1. Dạy học tích hợp. Căn cứ lựa chọn dạy học Xác suất và thống kê theo hướng tích hợp 47 với Lý thuyết thông tin cho học viên chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật 1. Quan niệm và cách thức dạy học Xác suất và thống kê theo hướng 50 tích hợp với Lý thuyết thông tin cho học viên chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật 1.

Quy trình thiết kế và tổ chức dạy học tích hợp Xác suất và thống kê 51 với Lý thuyết thông tin theo chủ đề 1. Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của quá trình dạy học tich hợp 53 liên môn Xác suất và thống kê với Lý thuyết thông tin 1. Đề xuất các kỹ năng nghề nghiệp cần rèn luyện cho học viên 53 chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật thông qua dạy học Xác suất và thống kê theo hướng tích hợp với Lý thuyết thông tin 1. Thực trạng dạy học Xác suất và Thống kê cho học viên chuyên 58 ngành Trinh sát Kỹ thuật tại Học viện Khoa học Quân sự theo hƣớng tích hợp với Lý thuyết thông tin 1.

Mục đích, nội dung, đối tượng và phương pháp khảo sát………… 58 1. Kết quả khảo sát và phân tích……………………………………. Thực trạng về việc dạy học Xác suất và Thống kê theo hướng tích 59 hợp với Lý thuyết thông tin của giảng viên 1. Thực trạng vấn đề lĩnh hội kiến thức Xác suất và Thống kê, nhận 60 thức của học viên về vai trò của Xác suất và Thống kê đối với các môn học về Lý thuyết thông tin và thực tiễn công việc 1.

Đánh giá của giảng viên chuyên ngành về mức độ và hiệu quả sử 62 dụng Xác suất và Thống kê trong học tập các môn học về Lý thuyết thông tin của học viên 1. Thực trạng việc rèn luyện các kỹ năng nghề nghiệp của học viên 63 thông qua dạy học Xác suất và Thống kê KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. BIỆN PHÁP DẠY HỌC XÁC SUẤT VÀ THỐNG KÊ CHO HỌC 67 VIÊN CHUYÊN NGÀNH TRINH SÁT KỸ THUẬT TẠI HỌC VIỆN KHOA HỌC QUÂN SỰ THEO HƢỚNG TÍCH HỢP VỚI LÝ THUYẾT THÔNG TIN 2. Định hƣớng xây dựng các biện pháp.

Một số biện pháp dạy học Xác suất và Thống kê cho học viên 68 chuyên ngành Trinh sát Kỹ thuật tại Học viện Khoa học Quân sự theo hƣớng tích hợp với Lý thuyết thông tin 2. Biện pháp 1: Trang bị cho HV vốn tri thức cơ bản về XSTK theo 69 hướng gắn với LTTT 2. Biện pháp 2: Tổ chức dạy học XSTK trên cơ sở TH với LTTT 83 theo định hướng rèn luyện KNNN cho HV CN TSKT 2. Biện pháp 3: Tổ chức cho HV các hoạt động luyện tập, thực hành tại 98 các đơn vị quân đội gắn với CN đào tạo thông qua dự án học tập môn XSTK 2.

Biện pháp 4: Điều chỉnh nội dung và cách thức kiểm tra, đánh giá 104 kết quả học tập theo hướng rèn luyện KNNN cho HV CN TSKT 2. Biện pháp 5: Đổi mới sinh hoạt chuyên môn để bồi dưỡng cho GV 113 Toán những hiểu biết và KN cần thiết để dạy học XSTK gắn với LTTT KẾT LUẬN CHƢƠNG 2……………………………………………………… 122 Chƣơng 3. THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM. Mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ, nguyên tắc tổ chức thực nghiệm 123 3.

Mục đích thực nghiệm……………………………………………. Yêu cầu thực nghiệm………………………………………………. Nhiệm vụ thực nghiệm……………………………………………. Các nguyên tắc tổ chức thực nghiệm 123 3.

Thời gian, địa điểm và đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm…………. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm………………………………. Phương pháp điều tra……………………………………………… 124 3. Phương pháp quan sát…………………………………………….

Phương pháp thống kê Toán học. Phương pháp nghiên cứu trường hợp. Xây dựng phương thức và tiêu chí đánh giá. Nội dung thực nghiệm.

Tài liệu thực nghiệm sư phạm. Tập huấn cho giảng viên Toán tại Học viện Khoa học Quân sự về 135 dạy học Xác suất và Thống kê theo hướng tích hợp với Lý thuyết thông tin (thực nghiệm biện pháp 5) 3. Cách thức tiến hành thực nghiệm sư phạm. Kết quả thực nghiệm sƣ phạm.

Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 1. Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 2. Đánh giá sự tiến bộ về nhận thức, khả năng vận dụng kiến thức 146 Xác suất và Thống kê vào trong chuyên ngành học và mức độ thành thạo các kỹ năng nghề nghiệp của học viên thông qua một số trường hợp điển hình. KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.

152 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 153 MỘT SỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN 155 ĐỀ TÀI ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO. 160 DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ BPSP Biện pháp sư phạm CN Chuyên ngành DHTH Dạy học tích hợp GQVĐ Giải quyết vấn đề GV Giảng viên HV Học viên HVKHQS Học viện Khoa học Quân sự KNNN Kỹ năng nghề nghiệp LTM Lý thuyết mã LTTT Lý thuyết thông tin NL Năng lực NN Nghề nghiệp PPDH Phương pháp dạy học TNSP Thực nghiệm sư phạm TH Tích hợp TSKT Trinh sát kỹ thuật XSTK Xác suất và thống kê DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1. Hệ thống các KNNN (cốt lõi) của người lính TSKT 18 Bảng 1.

Quan hệ giữa độ bất định và xác suất 22 Bảng 1. Bảng thống kê tần số 24 Bảng 1. Kết quả khảo sát về số lượng ví dụ và bài tập XSTK có liên 32 quan với LTTT tại HVKTMM, HVKTQS, HVBCVT Bảng 1. Bảng phân phối tần suất xuất hiện các ký tự trong tiếng Anh 36 Bảng 1.

Bảng phân phối tần suất xuất hiện các ký tự trong tiếng Việt 36 dạng Telex Bảng 1. Bảng phân phối tần suất xuất hiện các ký chữ cái trong bản mã 37 Bảng 1. Bảng phân phối tần suất xuất hiện các ký chữ cái trong bản mã 39 Bảng 1. Đầu các bức điện chiến dịch tháng 4 năm 1951 mạng Uni 41 Bảng 1.

Mối quan hệ kiến thức liên môn XSTK – LTTT và những vấn đề 47 TH trong giảng dạy XSTK TH với LTTT. Các KNNN cần rèn luyện cho HV CN TSKT thông qua dạy học 54 XSTK theo hướng TH với LTTT Bảng 1. Kết quả điều tra nhận thức của GV dạy XSTK về vai trò của 59 XSTK trong LTTT và thực trạng về việc dạy học môn XSTK theo hướng TH với LTTT.