Luận văn thạc sĩ: Nhận thức và hành vi người dân đô thị về an toàn thực phẩm - ĐH Công đoàn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG ĐOÀN DƯƠNG NGỌC HUYỀN NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA NGƯỜI DÂN ĐÔ THỊ HIỆN NAY VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM LUẬN VĂN THẠC SĨ XÃ HỘI HỌC Mã số: 8310301 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. HOÀNG THANH XUÂN HÀ NỘI, NĂM 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ “Nhận thức và hành vi của người dân đô thị hiện nay về an toàn thực phẩm” là công trình nghiên cứu độc lập do tác giả thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Hoàng Thanh Xuân. Luận văn chưa được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào.

Các số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, hợp lệ và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Tôi xin chịu trách nhiệm về toàn bộ nội dung của luận văn thạc sĩ. Tác giả luận văn Dương Ngọc Huyền LỜI CẢM ƠN Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn PGS. Hoàng Thanh Xuân đã tận tình hướng dẫn chỉ bảo cho tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này.

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo khoa Sau đại học và khoa Xã hội học Trường Đại học Công đoàn đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành chương trình nghiên cứu và học tập trong khóa học 2020-2022. Sau cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập. Dù có nhiều cố gắng song luận văn chắc chắn không tránh khỏi những hạn chế, khiếm khuyết. Rất mong nhận được sự thông cảm, góp ý của thầy cô và các bạn.

Xin chân thành cảm ơn! MỤC LỤC Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng, biểu, sơ đồ MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu.

Kết cấu đề tài nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA NGƯỜI DÂN ĐÔ THỊ VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM. Khái niệm nhận thức. Khái nhiệm hành vi và hành vi tiêu dùng.

Khái niệm thực phẩm. Khái niệm an toàn thực phẩm. Khái niệm Đô thị. Lý thuyết vận dụng.

Lý thuyết nhu cầu. Lý thuyết mạng lưới xã hội. Quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trước vấn đề an toàn thực phẩm .29 Tiểu kết chương 1. THỰC TRẠNG NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA NGƯỜI DÂN ĐÔ THỊ VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM HIỆN NAY.

Đặc điểm thành phố Ninh Bình và người dân. Đặc điểm thành phố Ninh Bình. Tình hình người dân thành phố Ninh Bình. Nhận thức của người dân đô thị về an toàn thực phẩm.

Mức độ quan tâm của người dân đô thị về an toàn thực phẩm. Sự hiểu biết của người dân về thông tin thực phẩm an toàn. Nhận thức về lựa chọn sản phẩm an toàn thực phẩm. Hành vi của người dân đô thị về an toàn thực phẩm.

Hành vi mua thực phẩm của người dân đô thị. Cách xử lý trước thực phẩm không đảm bảo an toàn .3 Sự hài lòng của người dân về sự an toàn của thực phẩm đang sử dụng. Một số đánh giá từ kết quả nghiên cứu về nhận thức và hành vi của người dân đô thị về an toàn thực phẩm .66 Tiểu kết chương 2. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NHẬN THỨC VÀ HÀNH VI CỦA NGƯỜI DÂN ĐÔ THỊ VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG THỜI GIAN TỚI.

Một số đặc điểm nhân tố nhân khẩu học của người dân. Yếu tố trình độ học vấn. Yếu tố thu nhập. Yếu tố truyền thông đại chúng.

Công tác tuyên truyền của chính quyền địa phương sản xuất và sử dụng thực phẩm vệ sinh, an toàn. Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức và hành người dân đô thị về vấn đề an toàn thực phẩm. Nâng cao vai trò, trách nhiệm của cấp quản lý. Nâng cao nhận thức của người dân đô thị về an toàn thực phẩm.

Nâng cao vai trò định hướng của các phương tiện truyền thông đại chúng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.86 Tiểu kết chương 3 .88 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .89 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.95 PHỤ LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa của từ ATTP An toàn thực phẩm VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm SL Số lượng DLXH Dư luận xã hội PVS Phỏng vấn sâu DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Nghề nghiệp của người dân tham gia khảo sát. Điều kiện kinh tế của hộ gia đình người dân tham gia khảo sát. Khái quát thông tin về tuổi, tình trạng hôn nhân của người dân tham gia khảo sát.

Nhận định của người dân tham gia khảo sát về vai trò của việc đảm bảo an toàn thực phẩm. Nhận định về thực phẩm an toàn của người dân tham gia khảo sát. Ý kiến của người dân tham gia khảo sát về giá của thực phẩm sạch, an toàn. Hiện tượng mất vệ sinh an toàn thực phẩm diễn ra ở tại địa phương cư trú.

Tỷ lệ người dân tham gia khảo sát cho rằng mất an toàn thực phẩm sẽ dẫn đến hậu quả. Lý do vi phạm an toàn thực phẩm. Hiểu biết của người dân tham gia khảo sát về mức xử phát khi buôn bán thực phẩm bẩn. Tần suất và địa điểm mua thực phẩm của người dân tham gia khảo sát.

Cách xử lý thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ. Tương quan giữa trình độ học vấn và mức độ quan tâm đến vệ sinh an toàn thực phẩm. Tương quan giữa thu nhập và tần suất đi mua thực phẩm. Kênh thông tin giúp người dân có kiến thức về an toàn vệ sinh thực phẩm.

Nội dung an toàn thực phẩm của chính quyền địa phương với người dân. Thông tin tuyên truyền về an toàn thực phẩm của chính quyền địa phương với người dân. 82 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Trình độ học vấn của người dân tham gia khảo sát.

Mức độ quan tâm về vấn đề an toàn thực phẩm. Mức độ hiểu biết về nguồn gốc thực phẩm sử dụng hàng ngày của người dân. Tình trạng ngộ độc thực phẩm tại địa phương. Tiêu chí quan trọng nhất khi lựa chọn mua thực phẩm của người dân.

Tần suất đi mua thực phẩm/ tuần của người dân. Cách xử lí của người dân khi bị ngộ độc thực phẩm. Mức độ hài lòng về sự an toàn của các loại thực phẩm đang sử dụng trong gia đình. Mức chi tiêu cho việc mua thực phẩm/ tháng.

Tần suất thanh kiểm tra của các cơ quan chức năng địa phương thông qua phản ánh của người dân. Tính cấp thiết của đề tài An toàn thực phẩm (ATTP) là vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt, được tiếp cận với thực phẩm an toàn đang trở thành quyền cơ bản đối với mỗi con người. Việt Nam cũng không phải ngoại lệ, đặc biệt là trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, việc sản xuất, chế biến và cung cấp các loại thực phẩm an toàn chất lượng cao nhưng đồng thời vẫn đáp ứng đầy đủ sở thích của người tiêu dùng là một yêu cầu sống còn của sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của nước ta hiện nay. Chính vì vậy, trong những năm gần đây, công tác quản lý vệ sinh ATTP đã được Đảng, Nhà nước quan tâm chỉ đạo sát sao thông qua việc ban hành và bổ sung kịp thời các chính sách, pháp luật về ATTP: Luật an thực phẩm, Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; các nghị quyết, nghị dịnh chỉ đạo và hướng dẫn thi hành luật, các quy định về xử phạt đối với các vi phạm ATTP, quy định về quy chuẩn kỹ thuật cho thực phẩm, chiến lược quốc gia về ATTP.

Bên cạnh đó, công tác thông tin, giáo dục, truyền thông nâng cao nhận thức về ATTP đã được đẩy mạnh… Do vậy, nhận thức, thái dộ và hành vi của người dân đối với vấn đề ATTP đã có những chuyển biến đáng kể [27]. Thế nhưng, thực phẩm cũng là nguồn truyền bệnh nguy hiểm, nếu như không bảo đảm được vệ sinh và an toàn. Thực tế Người dân Việt Nam đang ngày càng phải đối mặt với nguy cơ không ATTP. Nhiều vụ việc vi phạm ATTP vẫn điễn ra hàng ngày, hàng giờ trên tất cả các khâu sản xuất, nuôi trồng, chế biến, kinh doanh, vận chuyển, tiêu dùng thực phẩm… Chẳng vậy mà số lượng các vụ ngộ độc thực phẩm hay số người bị nhiễm độc thực phẩm còn khá cao; Các vụ ngộ độc thực phẩm đang diễn biến phức tạp và có nhiều người tử vong vì ăn phải các loại thực phẩm không đảm bảo an toàn.

Và Việt Nam đang là một trong những nước có tỷ lệ ung thư tăng cao nhất trên thế giới và thực phẩm bẩn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư. 2 Mặc dù các cấp chính quyền không ngừng gia tăng công tác kiểm tra giám sát, tuyên truyền xong vấn nạn mất ATTP vẫn chưa được đẩy lùi triệt để. Theo thống kê của sở y tế tỉnh Ninh Bình, trong năm 2021, toàn tỉnh Ninh Bình đã thành lập 332 đoàn thanh, kiểm tra về ATTP (24 đoàn tuyến tỉnh, 22 đoàn tuyến huyện và 286 đoàn tuyến xã) tổ chức thanh, kiểm tra tại các cơ sở thực phẩm trong dịp tết Nguyên đán, mùa Lễ hội và Tháng hành động vì ATTP năm 2021 và kiểm tra đột xuất, cụ thể: Tổng số lượt cơ sở được kiểm tra 4.758 lượt cơ sở (thấp so với cùng kỳ năm 2020 là 7.020 lượt cơ sở) trong đó nhưng trong đó số cơ sở có hành vi vi phạm là 440 cơ sở, chiếm 9,2% (so với cùng kỳ năm 2020 là 745 lượt cơ sở, chiếm 13,0%); Số sơ sở vi phạm bị phạt tiền là 243 cơ sở, chiếm 56,9% số cơ sở vi phạm (so với cùng kỳ năm 2020 là 391 lượt cơ sở) [8]. Mặt khác, thay đổi nhận thức của người tiêu dùng từ đó thay đổi hành vi là một quá trình không dễ, xuất phát từ thói quen cũng như những yếu tố liên quan đến kinh tế, văn hóa, tâm lý người tiêu dùng.