Luận án: Nghiên cứu đặc điểm sinh học và kỹ thuật sản xuất giống cá chuối hoa Channa maculata

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ ---------------------------- TẠ THỊ BÌNH NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ XÂY DỰNG KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG CÁ CHUỐI HOA Channa maculata (Lacepède, 1801) LUẬN ÁN TIẾN SỸ SINH HỌC Chuyên ngành: Động vật học Mã số: 9 42 01 03 HÀ NỘI – 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ ---------------------------- TẠ THỊ BÌNH NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ XÂY DỰNG KỸ THUẬT SẢN XUẤT GIỐNG CÁ CHUỐI HOA Channa maculata (Lacepède, 1801) Chuyên ngành: Động vật học Mã số: 9.03 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Hữu Dực 2. Đỗ Văn Tứ Hà Nội – 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các kết quả thu đƣợc trong luận án này là thành quả nghiên cứu của Đề tài cấp Nhà nƣớc "Khai thác và phát triển nguồn gen cá chuối hoa, cá lóc đen, cá ngạnh ở khu vực Bắc trung Bộ" tôi là thành viên tham gia.

Tôi đƣợc sự đồng ý của ông Chủ nhiệm đề tài cho phép sử dụng tất cả các số liệu nghiên cứu đƣợc cho luận án tiến sĩ của mình. Tôi xin cam đoan các kết quả, số liệu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào. Tác giả luận án Tạ Thị Bình i luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành Ban giám hiệu Trƣờng Đại học Vinh, Ban lãnh đạo Học viện Khoa học và Công nghệ, Lãnh đạo Viện Nông nghiệp và Tài nguyên, Bộ môn Thủy sản và Chăn nuôi đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện hoàn thành chƣơng trình nghiên cứu sinh. Cảm ơn Chủ nhiệm đề tài "Khai thác và phát triển nguồn gen cá chuối hoa, cá lóc đen, cá ngạnh ở khu vực Bắc trung Bộ" Bộ Khoa học và Công nghệ đã tạo điều kiện hỗ trợ kinh phí thực hiện luận án của tôi.

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới hai thầy hƣớng dẫn là PGS. Nguyễn Hữu Dực, TS. Đỗ Văn Tứ, đã động viên tinh thần, hƣớng dẫn tận tâm để giúp tôi thực hiện luận án và hoàn thành khóa học. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp trong Viện Nông nghiệp và Tài nguyên, đặc biệt các thầy, cô trong bộ môn Thủy sản và Chăn nuôi, đã tạo điều kiện, động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận án.

Cuối cùng là lời cám ơn đến những ngƣời thân trong gia đình, đặc biệt là chồng và các con đã động viên, giúp đỡ, hy sinh nhiều thời gian cho tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn những tình cảm, lời động viên và những giúp đỡ quý báu đó. NGHIÊN CỨU SINH TẠ THỊ BÌNH ii luan an DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADG Tốc độ tăng trƣởng trung bình ngày BW Khối lƣợng cơ thể CF Yếu tố điều kiện CT Công thức CV Hệ số biến thiên DL Dƣơng lịch DLG Tốc độ tăng trƣởng chiều dài trung bình ngày DO Hàm lƣợng oxy hòa tan DOM Domperidone DWG Tốc độ tăng trƣởng khối lƣợng trung bình ngày ĐVPD Động vật phù du FCR Hệ số chuyển đổi thức ăn FSH Hormon kích thích nang trứng. GĐ Giai đoạn GnRH Gonadotropin releasing hormone GSI Hệ số thành thục HCG Human Chorionic Gonadotropin IU International Unit KDT Kích dục tố L Lít LH Luteinizing hormone LHRHa Luteotropin Hormone Releasing Hormone Analog nnk Những ngƣời khác NT Nghiệm thức NTTS Nuôi trồng thủy sản PMS Pregnant mare serum PTĐĐ Phân tích đặc điểm RLG Tỷ lệ chiều dài ruột/chiều dài thân SGR Tốc độ tăng trƣởng đặc trƣng TACB Thức ăn chế biến TACN Thức ăn công nghiệp TAVCN Thức ăn viên công nghiệp TSD Tuyến sinh dục iii luan an MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN .i DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.

iii MỤC LỤC .iv DANH MỤC CÁC BẢNG .vi DANH MỤC CÁC HÌNH. viii MỞ ĐẦU. Vị trí phân loại cá Chuối hoa. Tình hình nghiên cứu về cá chuối hoa trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu cá chuối hoa trên thế giới. Tình hình nghiên cứu cá chuối hoa ở Việt Nam. Một số kết quả nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh thái họ cá quả. Nghiên cứu về đặc điểm môi trƣờng sống họ cá quả.

Nghiên cứu về đặc điểm dinh dƣỡng họ cá quả. Nghiên cứu về đặc điểm sinh sản họ cá quả. Một số nghiên cứu sử dụng kích thích tố sử dụng trong sản xuất giống các loài họ cá lóc. Một số nghiên cứu về dinh dƣỡng và thức ăn của cá bố mẹ, cá con trong sản xuất giống họ cá quả.

Dinh dƣỡng và thức ăn cho cá bố mẹ trong sản xuất giống họ cá quả. Dinh dƣỡng và thức ăn cho cá con trong sản xuất giống họ cá quả. Một số nghiên cứu về mật độ ƣơng nuôi cá con trong sản xuất giống họ cá quả. VẬT LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Hóa chất, dụng cụ, vật tƣ. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Sơ đồ khối nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu một số đặc điểm sinh học cá chuối hoa ngoài tự nhiên. 30 iv luan an 2. Phƣơng pháp nghiên cứu xây dựng kỹ thuật sản xuất giống cá chuối hoa trong điều kiện nhân tạo.

Phƣơng pháp xử lý và phân tích số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả nghiên cứu đặc điểm sinh học cá chuối hoa ngoài tự nhiên. Đặc điểm dinh dƣỡng.

Đặc điểm sinh sản của cá chuối hoa. Kết quả xây dựng kỹ thuật sản xuất giống cá chuối hoa. Nuôi vỗ cá bố mẹ. Kích thích cá chuối hoa sinh sản.

Ƣơng cá chuối hoa giai đoạn cá bột lên cá hƣơng. Ƣơng cá chuối hoa giai đoạn cá hƣơng lên cá giống .117 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .136 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ .138 TÀI LIỆU THAM KHẢO. v luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Các loài cá thuộc giống Channa ở Việt Nam.

Một số nghiên cứu về đặc điểm sinh sản họ cá quả. Một số nghiên cứu sử dụng kích thích tố sử dụng trong sản xuất giống các loài họ cá lóc. Số lƣợng mẫu thu tại các địa điểm và dùng trong nghiên cứu. Thành phần dinh dƣỡng của thức ăn.

Thời gian và liều lƣợng tiêm não thùy cho cá bố mẹ. Các nghiệm thức thí nghiệm. Loại thức ăn và thời điểm thay thế TACB và phƣơng thức thay thế trong ƣơng cá chuối hoa bột. Chỉ tiêu đánh giá các môi trƣờng theo dõi.

Giá trị RLG theo nhóm kích cỡ. Tỷ lệ giới tính của cá chuối hoa. Biến động hệ số thành thục của cá chuối hoa. Sức sinh sản của cá chuối hoa theo nhóm khối lƣợng.

Biến động của đƣờng kính trứng theo kích cỡ của cá chuối hoa cái. Đƣờng kính trứng cá chuối hoa so với một số loài cá trong họ cá lóc. Tỷ lệ thành thục, sức sinh sản, kích thƣớc trứng, ấu trùng của cá chuối hoa bố mẹ cho ăn thức ăn khác nhau. Khối lƣợng cá bố mẹ, tỷ lệ thành thục, sức sinh sản, kích thƣớc trứng, kích thƣớc cá bột của cá chuối hoa bố mẹ cho ăn với khẩu phần thức ăn khác nhau.

Tỷ lệ đẻ, sức sinh sản và thời gian hiệu ứng của cá bố mẹ khi kích thích sinh sản bằng não thùy. Thời gian nở, chất lƣợng trứng và chất lƣợng cá bột khi kích thích. 87 sinh sản bằng não thùy. Tỷ lệ thành thục, thời gian tái phát dục và sức sinh sản của cá bố mẹ khi kích thích sinh sản bằng các loại hormone khác nhau.

Ảnh hƣởng của loại hormone lên thời gian hiệu ứng thuốc và các chỉ tiêu chất lƣợng trứng của cá chuối hoa. Môi trƣờng ƣơng cá bột lên hƣơng. Sinh trƣởng của cá chuối hoa khi ƣơng bằng các loại thức ăn khác nhau. Môi trƣờng ƣơng cá bột lên hƣơng.100 vi luan an Bảng 3.

Tăng trƣởng (theo khối lƣợng, g) của cá chuối hoa ở các chế độ tập chuyển đổi TACB cho cá ở các thời điểm khác nhau. Tăng trƣởng (theo chiều dài, cm) của cá chuối hoa ở các chế độ tập chuyển đổi TACB cho cá ở các thời điểm khác nhau. Diễn biến các yếu tố môi trƣờng trong quá trình ƣơng. Tăng trƣởng (theo khối lƣợng, g) của cá cá chuối hoa ở các mật độ ƣơng khác nhau.

Tăng trƣởng (theo chiều dài, g) của cá cá chuối hoa ở các mật độ ƣơng khác nhau. Diễn biến các yếu tố môi trƣờng trong quá trình ƣơng. Tăng trƣởng (theo khối lƣợng, g) của cá chuối hoa ở các khẩu phần ăn khác nhau. Tăng trƣởng (theo chiều dài, cm) của cá cá chuối hoa ở các khẩu phần ăn khác nhau .129 vii luan an DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.

Địa điểm thu mẫu cá chuối hoa. Sơ đồ nghiên cứu của đề tài. Cá chuối hoa dùng thí nghiệm. Vị trí tiêm kích dục tố cho cá.

Cá bột cá chuối hoa dùng thí nghiệm. Hệ thống bể thí nghiệm cá bột lên cá hƣơng bằng các loại thức ăn khác nhau. Cá hƣơng cá chuối hoa dùng thí nghiệm. Hệ thống bể thí nghiệm mật độ cho cá hƣơng lên cá giống.

Ổ trứng cá trong giá thể. Hình dạng miệng và răng cá. Hình dạng lƣợc mang. Thực quản cá chuối hoa.

Lát cắt ngang thực quản cá chuối hoa. Dạ dày cá chuối hoa. Cấu trúc dạ dày cá chuối hoa. Hình dạng ống tiêu hóa của cá chuối hoa.

Lát cắt ngang ruột của cá chuối hoa. Cấu trúc thành ruột cá. Tần xuất xuất hiện thức ăn của cá chuối hoa nhỏ hơn 100 g (n=120) và lớn hơn 100 g (n=148). Thức ăn cá chuối hoa cỡ 1000g.

Phổ thức ăn của cá chuối hoa. Cá chuối hoa đực. Buồng trứng cá chuối hoa. Buồng trứng cá giai đoạn I.

Mô học tế bào buồng trứng giai đoạn I (40X). Buồng trứng cá giai đoạn II. Mô học tế bào buồng trứng giai đoạn II (40X). 60 viii luan an Hình 3.

Buồng trứng cá giai đoạn III. Mô học tế bào buồng trứng giai đoạn III(10X). Buồng trứng cá giai đoạn IV. Mô học tế bào buồng trứng giai đoạn IV(4X).

Buồng trứng cá giai đoạn V. Mô học tế bào buồng trứng giai đoạn V (4X) .