Luận án tiến sĩ: Các nhân tố ảnh hưởng đến ứng dụng công nghệ cao trong nuôi cá tra tại Cần Thơ - Nguyễn Thị Nghĩa (2023)

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ NGHĨA CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG NUÔI CÁ TRA Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ HÀ NỘI - 2023 HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ NGHĨA CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG NUÔI CÁ TRA Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ Mã số: 9340410 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS, TS ĐINH THỊ NGA HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án ―Các nhân tố ảnh hưởng đến ứng dụng công nghệ cao trong nuôi cá tra ở Thành phố Cần Thơ‖ là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, tư liệu trình bày trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Các tài liệu tham khảo sử dụng trong luận án có nguồn gốc và được trích dẫn đầy đủ theo quy định. Tác giả Nguyễn Thị Nghĩa MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các công trình liên quan đến đề tài luận án 10 1. Đánh giá những kết quả đạt được và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG NÔNG NGHIỆP.

Khái niệm, đặc điểm về ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp. Các lý thuyết sử dụng trong nghiên cứu để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến ứng dụng công nghệ cao của nông hộ. Kinh nghiệm quốc tế và trong nước về ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp và bài học cho thành phố Cần Thơ. Xây dựng mô hình và các giả thuyết nghiên cứu 58 Chương 3.

THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu định tính 63 3. Nghiên cứu định lượng 76 Chương 4. THỰC TR NG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG NUÔI CÁ TRA Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ.

Khái quát về thành phố Cần Thơ và tình hình ứng dụng công nghệ cao trong nuôi cá tra ở thành phố Cần Thơ. Phân tích thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến ứng dụng công nghệ cao trong nuôi cá tra ở thành phố Cần Thơ. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP KHU ẾN KHÍCH NÔNG HỘ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG NUÔI CÁ TRA Ở THÀNH PHỐ CẦN THƠ. Quan điểm và định hướng tăng cường ứng dụng công nghệ cao trong nuôi cá tra ở thành phố Cần Thơ.

Các nhóm giải pháp khuyến khích nông hộ ứng dụng công nghệ cao trong nuôi cá tra ở thành phố Cần Thơ đến năm 2030.127 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. i TÀI LIỆU THAM KHẢO. ii PHỤ LỤC. xxviii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 1.

Danh mục các chữ viết tắt tiếng Việt Cụm từ viết tắt Nguyên nghĩa BĐKH Biến đổi khí hậu CNC Công nghệ cao ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long FCR Hệ số tiêu tốn thức ăn GDP Tổng sản phẩm quốc nội GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn KHCN Khoa học công nghệ NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TPCT Thành phố Cần Thơ VASEP Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam 2. Danh mục các chữ viết tắt tiếng Anh Cụm từ Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng việt viết tắt BAP Best Aquaculture Practices Thực hành Nuôi Thủy sản tốt BMP Better Management Practices Thực hành quản lý tốt hơn FAO Food and Agriculture Tổ chức Lương Nông Liên Hợp quốc Organization FDI Foreign Direct Investment Vốn trực tiếp từ nước ngoài GAP Good Agricultural Practices Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ODA Official Development Assistance Hỗ trợ Phát triển Chính thức R&D Research and Development Nghiên cứu và phát triển TAM Technology Acceptance Model Mô hình chấp nhận công nghệ TPB Theory of Planned Behavior Lý thuyết hành vi có kế hoạch TRA Theory of Reasoned Action Lý thuyết hành động hợp lý UTAUT Unified Theory of Acceptance Lý thuyết hợp nhất về chấp nhận và sử and Use of Technology dụng công nghệ VietGAP Vietnamese Good Agricultural Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Practices Việt Nam DANH MỤC BẢNG Trang Bảng 2.1: Tổng hợp các giải thuyết nghiên cứu.1: Thành phần của thang đo và cơ sở đề xuất các biến nghiên cứu.2: Kết quả nghiên cứu định tính.3: Các biến số và thang đo chính thức.4: Cỡ mẫu điều tra theo địa bàn khảo sát.1: Diện tích và sản lượng nuôi thủy sản của thành phố Cần Thơ giai đoạn 2016-2020.2: Mô tả về đặc trưng của hộ nuôi cá tra qua khảo sát.3: Phân tích độ tin cậy Crobach‘s Alpha.4: Phân tích nhân tố EFA của các biến số độc lập.5: Kiểm định nhân tố EFA đối với biến số ý định ứng dụng công nghệ cao vào nuôi cá tra của nông hộ.6: Tương quan giữa các biến đối độc lập với ý định ứng dụng công nghệ vào nuôi cá tra.7: Mô hình hồi quy tuyến tính về các yếu tố tác động đến ý định ứng dụng CNC vào nuôi cá tra.8: Mối quan hệ giữa số năm nuôi cá, lao động chính và diện tích ao nuôi với ý định ứng dụng CNC vào nuôi cá tra.9: Mối quan hệ giữa trình độ học vấn với ý định ứng dụng CNC vào nuôi cá tra.10: Khẳng định các giả thuyết nghiên cứu.125 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Trang Biểu 4.1: Hệ thống giao thông đường bộ thành phố Cần Thơ.2: Phân loại đường trong hệ thống giao thông đường bộ TPCT.3: Diện tích nuôi cá tra ở TPCT qua các năm.4: Sản lượng nuôi cá tra ở TPCT qua các năm.6: Nhận thức về vốn con người tác động đến việc ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.7: Nhận thức về vốn tài chính tác động đến việc ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.8: Nhận thức về vốn xã hội tác động đến việc ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.9: Nhận thức về điều kiện ao nuôi tác động đến việc ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.10: Nhận thức về yếu tố chính sách tác động đến việc ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.11: Nhận thức về sự hữu ích của ứng dụng CNC tác động đến ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.12: Nhận thức về yếu tố thị trường tác động đến ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.13: Nhận thức về Phương thức sản xuất truyền thống tác động đến việc ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.14: Nhận thức về ý định ứng dụng CNC trong nuôi cá tra của nông hộ.14: Kiểm định Anona về mối quan hệ giữa tuổi tác với ý định ứng dụng CNC vào nuôi cá tra.15: Kiểm định Anona về mối quan hệ giữa trình độ học vấn với ý định ứng dụng CNC vào nuôi cá tra.124 DANH MỤC HÌNH Trang Hình 2.1: Mô hình TPB, Ajzen (1991).2: Mô hình chấp nhận công nghệ TAM.3: Mô hình nghiên cứu đề xuất.1: Khái quát dân số TPCT.2: Chỉ số phát triển GRDP của TPCT qua các năm theo giá so sánh năm 2010.3: Tổng sản phẩm và Tổng sản phẩm bình quân đầu người trên địa bàn TPCT theo giá hiện hành. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Những thành tựu của khoa học - công nghệ đã đóng một vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế toàn cầu nói chung và ngành nông nghiệp nói riêng. Về khoa học, đã có nhiều nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ cao (CNC) trong nông nghiệp sẽ góp phần phát triển nông nghiệp hàng hóa, giảm chi phí, tăng năng suất, sản lượng, cải thiện thu nhập cho các nông hộ; góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

Về thực tiễn, trên thế giới, từ nhiều thập kỷ trước các quốc gia đã tăng cường thúc đẩy ứng dụng CNC trong nông nghiệp, cụ thể là các khu nông nghiệp CNC ở các quốc gia như Mỹ, Anh, Nhật Bản, Hà Lan, Israel, Trung Quốc. đã được hình thành và tạo sự bứt phá kỷ lục về năng suất, chất lượng của nông sản: Ở Israel năng suất cà chua đạt 300 tấn/ha, so với mức trung bình 50 tấn/ha trên toàn thế giới; trái cây có múi mỗi ha đạt 262 tấn, so với 243 tấn ở Bắc Mỹ và 211 tấn ở châu Âu; năng suất sữa bò cao nhất trên thế giới với 13.000 lít/con so với 10.000 lít ở Bắc Mỹ và 6. Việc ứng dụng những công nghệ mới, CNC đã và đang đem lại những lợi ích to lớn trong hoạt động sản xuất của ngành nông nghiệp như giảm chi phí, tăng năng suất, sản lượng, bảo vệ môi trường và hướng đến nền nông nghiệp xanh, nông nghiệp bền vững. Chính vì vậy, sản xuất nông nghiệp theo hướng ứng dụng CNC đã và đang trở thành hình mẫu cho nền nông nghiệp tri thức của thế kỷ XXI.

Đây được xem là xu hướng chủ đạo, là chìa khóa thành công của các nước có nền nông nghiệp phát triển và cũng là xu hướng tất yếu cho nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ hội nhập [70]. Ở Việt Nam, việc ứng dụng CNC vào sản xuất nông nghiệp là đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn sản xuất và được xem là một trong những giải pháp quan trọng để thực hiện thành công quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn cũng như quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu và tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp. Xác định tầm quan trọng đó, thời gian qua Đảng và 2 Nhà nước ta đã quan tâm chỉ đạo đẩy mạnh việc ứng dụng CNC trong nông nghiệp trên phạm vi cả nước thông qua hàng loạt các chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp ứng dụng CNC ở các vùng kinh tế trọng điểm, các địa phương có nhiều lợi thế về điều kiện tự nhiên và xã hội. Đánh dấu rõ nhất sự quyết tâm, quan tâm đến nội dung này là quyết định số 176/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 29/01/2010 về việc phê duyệt Đề án phát triển nông nghiệp ứng dụng CNC đến năm 2020 với mục tiêu: Xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh cao, đạt mức tăng trưởng 3,5 /năm.; và nhiều văn bản khác nhằm bổ sung, cụ thể hóa những giải pháp thúc đẩy ứng dụng CNC trong sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, cho đến nay ứng dụng CNC trong nông nghiệp của cả nước nói chung và từng địa phương nói riêng vẫn chưa như kỳ vọng, đặc biệt là những sản phẩm nông sản chủ lực của nhiều địa phương, việc khuyến khích nông hộ ứng dụng CNC vẫn còn gặp nhiều khó khăn.