Luận án tiến sĩ: Thiết kế đồ họa tại TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 1986-2019 - Đỗ Văn Dũng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH --------------------------------------------------------------------- ĐỖ VĂN DŨNG THIẾT KẾ ĐỒ HỌA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 1986 ĐẾN 2019 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHỆ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH - 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH Đỗ Văn Dũng THIẾT KẾ ĐỒ HỌA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 1986 ĐẾN 2019 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHỆ THUẬT Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử mỹ thuật Mã số: 9210101 Người hướng dẫn khoa học: GS.

Nguyễn Xuân Tiên PGS. Cung Dương Hằng Thành phố Hồ Chí Minh - 2020 luan an 1 LỜI CAM ĐOAN NCS cam đoan đây là công trình nghiên cứu do NCS viết. Toàn bộ những phân tích và kết luận trong luận án này là trung thực, khách quan. Việc tham khảo các nguồn tài liệu đã được thực hiện trích dẫn và ghi nguồn tài liệu đúng quy định.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 11 năm 2020 Nghiên cứu sinh Đỗ Văn Dũng luan an 2 MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .2 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.4 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN. Khái lược về Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn sau năm 1986. Khái quát sự phát triển Thiết kế đồ họa tại Thành phố Hồ Chí Minh .57 Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THIẾT KẾ ĐỒ HỌA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 1986 ĐẾN 2019. Hoạt động Thiết kế đồ họa tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 1986 đến 1997.

Hoạt động Thiết kế đồ họa tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 1998 đến 2009. Hoạt động Thiết kế đồ họa tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2010 đến 2019 .123 Chương 3: ĐẶC TRƯNG, XU HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THIẾT KẾ ĐỒ HỌA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Đặc trưng của Thiết kế đồ họa tại Thành phố Hồ Chí Minh. Xu hướng phát triển Thiết kế đồ họa tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Giải pháp phát triển Thiết kế đồ họa tại Thành phố Hồ Chí Minh .167 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ .173 TÀI LIỆU THAM KHẢO .174 PHỤ LỤC VÀ HÌNH ẢNH MINH HỌA. 183 luan an 3 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1. Nhà xuất bản: Nxb 3. Nghiên cứu sinh: NCS 4.

Thành phố Hồ Chí Minh: TP. Thiết kế đồ họa: TKĐH 6. Tuổi Trẻ Chủ Nhật: TTCN 7. Mỹ thuật ứng dụng: MTUD 8.

Sinh viên: SV 9. Mỹ thuật công nghiệp: MTCN 10. UX: User Interface (Giao diện người dùng) 11.UI: User Experience (Trải nghiệm người dùng) 12. WTO: World Trade Organization 15.

KH: Khách hàng 16. TVC: Television Commercial (Phim quảng cáo) 17. Unesco: United Nations Educational Scientific and Cultural Organization (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc) 18. HIV: Human Immunodeficiency Virus 19.

ADSL: Asymmetric Digital Subscriber Line (đường dây thuê bao số bất đối xứng) 20. VR: Virtual Reality (Thực tế ảo) 21 AR: Augmented Reality (Thực tế tăng cường) 21. LED: Light Emitting Diode (Đi-ốt phát quang) 23. UBND: Ủy ban nhân dân luan an 4 MỞ ĐẦU 1.

Lý do nghiên cứu đề tài TKĐH có lịch sử lâu đời, đó là sự kết hợp của hai lĩnh vực công nghệ kỹ thuật và mỹ thuật. Sản phẩm của TKĐH là tác phẩm mỹ thuật mang thông tin đại chúng, là “ngôn ngữ của thị giác” tạo hình về màu sắc, hình ảnh, bố cục, nghệ thuật chữ, chất liệu được thể hiện ngày càng đa dạng hình thức thông qua các công nghệ kỹ thuật hiện đại theo dòng chảy thời gian và tiến trình phát triển của khoa học thế giới, là sự tổng hợp từ những công việc sáng tạo của nhà thiết kế và thể hiện qua các công nghệ hiện đại trên những nền tảng đa dạng, phục vụ phong phú các lĩnh vực dịch vụ về truyền thông quảng cáo, nghệ thuật, giáo dục, giải trí, in ấn xuất bản trong thời đại ngày nay, đồng thời đáp ứng yêu cầu của thời đại về nội dung, tâm lý KH, doanh số đầu tư. TKĐH là một lĩnh vực có mối liên hệ mật thiết với văn minh vật chất và tinh thần của xã hội, là một phần của MTUD. Bắt đầu có sự phát triển mạnh và định hình rõ rệt từ giai đoạn cách mạng công nghiệp ra đời với việc sản xuất hàng hóa theo dây chuyền, hình thành mối quan hệ với ngành khoa học quảng cáo tiếp thị, trở thành một bộ môn được giảng dạy và đào tạo dựa trên nền tảng khoa học ở các trường thiết kế trên thế giới.

Bất kỳ sản phẩm nghệ thuật nào mang tính thẩm mỹ cũng được hình thành dựa trên nội dung biểu đạt và chi phối bởi yếu tố văn hóa. TKĐH có sức sống mạnh mẽ, đặc biệt vươn cao và xa trong thời đại kinh tế toàn cầu hóa, mở ra những thị trường mới với những chuyển biến, định hướng về văn hóa, thúc đẩy TKĐH phát triển tạo sự hòa hợp các thương hiệu từ các môi trường khác nhau. Vì vậy, TKĐH cần có những chuẩn mực đạt được về nội dung và hình thức: đáp ứng được yêu cầu nội dung truyền thông, quảng bá, nhận diện đến người tiêu dùng, hình thức phù hợp với thị hiếu thẩm mỹ đương thời, có vai trò định hướng thẩm mỹ đúng đắn cho cộng đồng, ngoài ra, còn đáp ứng tiêu chí thương mại, tính khả thi. Đại hội đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam lần VI vào năm 1986 đã chính thức thực hiện chính sách Đổi mới, TP.HCM cùng đất nước đã có một bước ngoặt lớn đối với sự phát triển nền kinh tế thị trường, đề ra chương trình cải cách toàn diện, đặc luan an 5 biệt trong lĩnh vực kinh tế, song hành cùng đó là văn hóa, chính trị, xã hội, đã dẫn đến những sự thay đổi trong phát triển đất nước, tạo điều kiện cho sự phát triển các ngành nghề, trong đó có TKĐH.

Những nỗ lực hội nhập quốc tế đã khuyến khích phát triển mô hình kinh tế thị trường, cạnh tranh lành mạnh thúc đẩy nguồn hàng hóa được sản xuất mạnh mẽ và đa dạng, tạo thêm cơ hội cho hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam phát triển, đồng thời là các hoạt động của ngành dịch vụ quảng cáo dần bắt đầu định hình và phát triển. Những năm cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, TKĐH kết hợp cùng thời đại công nghệ thông tin bùng nổ đã tác động một cách mạnh mẽ lên nền văn hóa toàn cầu, trong đó, với đặc tính truyền thông, TKĐH quảng cáo đã trở thành công cụ chuyên chở hữu dụng nhất. Tư duy sáng tạo của TKĐH trong thông tin tuyên truyền tạo nên sự thay đổi trong nhận thức xã hội, hình thành văn hóa trong lối sống, cảm thụ thẩm mỹ, từ đó tìm được tiếng nói chung tạo nên bản sắc mỗi địa phương, mỗi dân tộc. Ngược lại, cũng chính từ truyền thống lịch sử văn hóa, ảnh hưởng đến quá trình hình thành nội dung và hình thức sản phẩm cuối cùng.

Vì vậy việc tìm hiểu vào quá trình hình thành và phát triển TKĐH TP.HCM để định ra xu hướng trong tương lai dựa trên lịch sử phát triển TKĐH của Thành phố là một nghiên cứu có ý nghĩa về mặt khoa học và thực tiễn về mặt khách quan theo đòi hỏi khoa học. Đặc biệt trong giai đoạn đất nước đang chuyển giao trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, dễ dẫn tới những sự lu mờ các giá trị về lịch sử theo thời gian, cũng như những sự chuyển biến trong thị trường thương mại theo guồng quay của thế giới về cảm quan và thụ hưởng thẩm mỹ. TKĐH, đặc biệt là TP.HCM đã được ghi nhận qua nhiều công trình nghiên cứu từ các tác giả trong ngoài nước với những cách đặt vấn đề cùng những phạm vi, cách tiếp cận, giải quyết đề tài khác nhau, từ lý luận cho đến thực hành. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trình khoa học chuyên biệt nào đi sâu vào nghiên cứu về TKĐH TP.HCM giai đoạn 1986 đến 2019.

Về mặt chủ quan, là một người làm TKĐH, một họa sĩ, NCS tiếp cận các sản phẩm TKĐH dưới đánh giá chuyên môn đối chiếu với tình hình xã hội thực tế về đào tạo của TP.HCM, mong muốn nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ TKĐH TP.HCM tuy còn non trẻ nhưng luan an 6 đầy sức sống, những năng lực còn tiềm tàng chưa được khai phá, từ đó nhìn nhận những yếu tố đặc trưng, những thành tựu và hạn chế phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể của xã hội. Đây cũng là cơ sở hình thành đề tài về TKĐH dưới góc độ lý thuyết, từ đó, vận dụng vào thực tế sáng tác và giảng dạy một cách khoa học, hiệu quả hơn. Từ những lý do trên, NCS đi sâu vào nghiên cứu sự hình thành và phát triển TKĐH đối chiếu với tình hình xã hội thực tế của TP.HCM, từ đó nhìn nhận những yếu tố mang tính cốt lõi trong nghiên cứu. Thứ nhất, TKĐH thuộc lĩnh vực MTUD, cần xác định nghiên cứu dựa trên tính thẩm mỹ mà không thể thiếu sự chi phối của yếu tố lịch sử, văn hóa xã hội và kinh tế thương mại.

Thứ hai, với những giá trị về thẩm mỹ, lịch sử, xã hội, văn hóa trong một tác phẩm, sản phẩm TKĐH với những biểu hiện có thể phản ánh được sự phồn vinh hay suy tàn của một nền kinh tế, thể hiện được sự phát triển tư tưởng thẩm mỹ trong từng thời kỳ. Thứ ba, để luận ra được những đặc trưng của TKĐH TP.HCM thì việc xác định những yếu tố mang tính quyết định trực tiếp bao gồm giá trị về nội dung, hình thức thẩm mỹ so với các giá trị mang yếu tố gián tiếp về xã hội, văn hóa, kinh tế thương mại cần được làm rõ vai trò với nhau để có thể hình thành suy luận khoa học chuẩn xác. Với những vấn đề đặt ra trên, NCS thực hiện luận án tiến sĩ Thiết kế đồ họa tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn từ năm 1986 đến 2019. Mục đích nghiên cứu Luận án nghiên cứu TKĐH TP.HCM giai đoạn 1986 đến 2019 nhằm trình bày và ghi nhận một giai đoạn lịch sử quan trọng của chuyên ngành, trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển hiện nay, xác định đặc trưng và xu hướng phát triển của lĩnh vực TKĐH TP.HCM giai đoạn 1986 – 2019.

Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động và đặc trưng của TKĐH tại TP.