Luận án tiến sĩ nghệ thuật trưng bày tại triển lãm Vietnam Motor Show (2012-2017) - Nghiên cứu sinh Hồ Nam, ĐH Mỹ thuật TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH Hồ Nam NGHỆ THUẬT TRƯNG BÀY TẠI CÁC TRIỂN LÃM THƯƠNG MẠI “VIETNAM MOTOR SHOW” TỪ NĂM 2012 ĐẾN NĂM 2017 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHỆ THUẬT TP. Hồ Chí Minh - 2019 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỸ THUẬT TP. HỒ CHÍ MINH Hồ Nam NGHỆ THUẬT TRƯNG BÀY TẠI CÁC TRIỂN LÃM THƯƠNG MẠI “VIETNAM MOTOR SHOW” TỪ NĂM 2012 ĐẾN NĂM 2017 LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGHỆ THUẬT Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Mỹ thuật Mã số: 9210101 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.

Hoàng Minh Phúc TP. Hồ Chí Minh - 2019 luan an i LỜI CAM ĐOAN Nghiên cứu sinh xin cam đoan luận án tiến sĩ Nghệ thuật trưng bày tại các triển lãm thương mại “Vietnam Motor Show” từ năm 2012 đến năm 2017 là công trình nghiên cứu của tôi viết. Các kết quả nghiên cứu và kết luận trong luận án này là trung thực, khách quan và chƣa từng bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Việc tham khảo các tài liệu đƣợc trích dẫn và ghi nguồn đúng quy định.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 9 năm 2019 Nghiên cứu sinh Hồ Nam luan an ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN ……………………………….……… i BẢNG QUY ƢỚC VIẾT TẮT …………………. iv MỞ ĐẦU …. 9 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN, KHÁI QUÁT VỀ NGHỆ THUẬT TRƢNG BÀY TẠI CÁC TRIỂN LÃM THƢƠNG MẠI “MOTOR SHOW” TẠI VIỆT NAM VÀ THẾ GIỚI ….

Tổng quan tình hình nghiên cứu …………………………………. Cơ sở lý luận để nghiên cứu đề tài luận án ……………. Khái quát về nghệ thuật trƣng bày tại các triển lãm thƣơng mại “Motor Show” tại Việt Nam và thế giới …………………………………………………….………… 49 Chƣơng 2: HÌNH THỨC BIỂU HIỆN CỦA NGHỆ THUẬT TRƢNG BÀY TẠI CÁC TRIỂN LÃM THƢƠNG MẠI “VIETNAM MOTOR SHOW” TỪ NĂM 2012 ĐẾN NĂM 2017 …………………………………. Bố cục không gian …………………………………………….

Các nghệ thuật trình diễn và âm thanh .………………… 96 Chƣơng 3: GIÁ TRỊ THẨM MỸ VÀ XU HƢỚNG PHÁT TRIỂN THẨM MỸ CỦA NGHỆ THUẬT TRƢNG BÀY TẠI CÁC TRIỂN LÃM THƢƠNG MẠI “VIETNAM MOTOR SHOW” …………. Giá trị thẩm mỹ của nghệ thuật trƣng bày tại các triển lãm thƣơng mại “Vietnam Motor Show” ……………………. Xu hƣớng phát triển thẩm mỹ của nghệ thuật trƣng bày tại các triển lãm thƣơng mại “Vietnam Motor Show” ………. 125 luan an iii Tiểu kết ……………………………………………….

148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ………………………………. 153 TÀI LIỆU THAM KHẢO ……………….……… 166 luan an iv BẢNG QUY ƯỚC VIẾT TẮT h. hình HN Hà Nội NCS Nghiên cứu sinh Ng: Nguồn trích dẫn NTTB Nghệ thuật trƣng bày Nxb Nhà xuất bản TLTM Triển lãm thƣơng mại Tp. HCM Thành phố Hồ Chí Minh tr.

trang VAMA Hiệp hội các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (Vietnam Automobile Manufacturers’ Aossication, tên viết tắt giao dịch VAMA) VMS Vietnam Motor Show (Tạm dịch: Trƣng bày Ô tô Việt Nam) luan an 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hoạt động triển lãm thương mại Việt Nam xuất hiện từ thời kỳ Pháp thuộc. Trải qua một chặng đường dài song hành cùng lịch sử đấu tranh dân tộc, phải đến thời điểm đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, diện mạo mỹ thuật trong vấn đề trưng bày tại các triển lãm thương mại (TLTM) mới có sự biến chuyển rõ nét và trở nên đa dạng trong những năm đầu thế kỷ 21 nhờ sự tiến bộ của khoa học và công nghệ. “Vietnam Motor Show” (tạm dịch: Trưng bày Ô tô Việt Nam - VMS) là sự kiện TLTM mang tầm quốc gia và quốc tế được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2002 tại Hà Nội.

Các kỳ TLTM VMS đều tăng nhanh số lượng khách tham quan, đối tác và ký kết thành công nhiều hợp đồng thương mại giá trị. Việc tổ chức được thường niên sự kiện này tại Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh khẳng định vị thế và sự ảnh hưởng của nó trong đời sống xã hội. Năm 2012 với chiến lược “Hướng tới người tiêu dùng” và để đảm bảo cho sự kiện lần thứ 8 diễn ra một cách chuyên nghiệp, Hiệp hội các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA) đã đưa ra những lựa chọn khắt khe với đối tác tổ chức và truyền thông dựa theo tiêu chuẩn quốc tế, góp phần tạo nên diện mạo mới trong nghệ thuật trưng bày (NTTB) tại các TLTM VMS.

Kể từ sự kiện này những hình thức biểu hiện của tạo hình không gian có sự biến chuyển rõ nét, có giá trị lan tỏa và ảnh hưởng tới NTTB tại các TLTM Việt Nam nói chung. Trong NTTB tại các TLTM VMS có thể thấy: Thứ nhất, tư duy mỹ thuật trong vấn đề bố cục không gian, tạo hình, nhịp điệu, đường nét, màu sắc, chất liệu và chiếu sáng được chú trọng, đáp ứng quy luật vốn có của thẩm mỹ học và nghệ thuật học; Thứ hai, là loại hình nghệ thuật có tính chiếm lĩnh không gian thuộc lĩnh vực Mỹ thuật ứng dụng, luan an 2 đã có sự vận dụng linh hoạt các xu hướng mỹ thuật Hiện đại và tiếp thu xu hướng mỹ thuật Hậu hiện đại thông qua các kỳ TLTM VMS những năm gần đây; Thứ ba, giá trị tạo sự khác biệt độc đáo tạo hình mang bản sắc Việt được đề cập và khai thác ngày càng sâu sắc khi hội nhập và tiếp biến với NTTB tại các TLTM “Motor Show” có nguồn gốc phương Tây. NTTB tại các TLTM VMS là một trong những thành tố quan trọng góp phần tôn vinh và nâng cao giá trị các sản phẩm hàng hóa, tăng cường xúc tiến thương mại, trực tiếp tạo đà phát triển kinh tế xã hội. Từ trước tới nay, ở Việt Nam chưa có hệ thống nghiên cứu một cách toàn diện về vấn đề này.

Trên thực tế công tác lý luận phê bình mỹ thuật lĩnh vực NTTB tại các TLTM nói chung và NTTB tại các TLTM VMS nói riêng gần như chưa được đề cập. Nhiệm vụ đặt ra với công tác lý luận phê bình là cần phải hướng tới những tiếp cận lý thuyết khoa học, áp dụng các thành tựu mới của xã hội hiện đại để nâng tầm chất lượng thẩm mỹ cho NTTB tại các TLTM VMS. Với những vấn đề đặt ra trên, nhằm hệ thống một cách nghiêm túc và sâu sắc các khía cạnh của mỹ thuật tạo hình không gian trong NTTB tại các TLTM VMS thời gian qua, nghiên cứu sinh (NCS) mong muốn phát triển nền tảng nghiên cứu về Nghệ thuật trưng bày tại các triển lãm thương mại “Vietnam Motor Show” từ năm 2012 đến năm 2017. Mục đích nghiên cứu 2.

Mục đích tổng quát Nghiên cứu các biểu hiện nghệ thuật thị giác của NTTB tại các TLTM VMS để từ đó làm rõ giá trị thẩm mỹ và xu hướng phát triển. Mục đích cụ thể - Nhận diện về NTTB. luan an 3 - Xác định cơ sở lý luận liên quan đến nghiên cứu NTTB tại các TLTM VMS. - Làm rõ hình thức biểu hiện nghệ thuật thị giác của NTTB tại các TLTM VMS thông qua: bố cục không gian, tạo hình, ánh sáng, các nghệ thuật trình diễn và âm thanh.

- Làm rõ sự hội nhập và tiếp biến của NTTB tại các TLTM VMS thông qua các hình thức biểu hiện nghệ thuật. - Làm rõ giá trị thẩm mỹ, hạn chế, xu hướng phát triển của NTTB tại các TLTM VMS. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu NTTB thông qua các hình thức biểu hiện nghệ thuật tạo hình không gian tại các TLTM VMS.

Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: Nghiên cứu NTTB của các nhà sản xuất lớn trong nước là thành viên trực thuộc VAMA, tham dự thường niên các sự kiện TLTM VMS như: Mercedes-Benz, Toyota, Lexus, Honda và Ford. Như vậy phạm vi không gian được chọn đồng thời là các nhà sản xuất có lịch sử kinh nghiệm về NTTB tại châu Âu, Bắc Mỹ, châu Á và có vị thế thương hiệu trên thế giới. Phạm vi thời gian: Nghiên cứu các đối tượng trên từ năm 2012 đến năm 2017. Cụ thể là NTTB của các nhà sản xuất: Toyota năm 2012 tại Hà Nội, Honda năm 2013 tại Tp.

Hồ Chí Minh, Ford năm 2014 tại Tp. Hồ Chí Minh, Lexus năm 2016 tại Hà Nội, Mercedes-Benz năm 2017 tại Hà Nội. Năm 2012 là thời điểm NTTB tại các TLTM VMS đi vào chuyên nghiệp hóa theo tiêu chuẩn quốc tế về tổ chức sự kiện triển lãm. NCS nhận thấy khoảng thời gian này là điều kiện cần và đủ để đánh giá một cách khách luan an 4 quan, toàn diện về hình thức biểu hiện của đối tượng để rút ra những bài học hữu ích cho công tác lý luận và lịch sử mỹ thuật về NTTB tại các TLTM VMS hiện tại và tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý thuyết Các công trình nghiên cứu về NTTB tại các TLTM VMS dựa trên cơ sở lý luận mỹ thuật học, thẩm mỹ học đối với loại hình nghệ thuật có tính chiếm lĩnh không gian thuộc lĩnh vực Mỹ thuật ứng dụng. Căn cứ mục đích nghiên cứu cụ thể của luận án, sẽ liên quan chủ yếu đến lý thuyết Hình thái học của nghệ thuật của M.Cagan, lý thuyết chủ nghĩa Hậu hiện đại với đại diện tiêu biểu là Jean F. Lyotard và Jacques Derrida trong lĩnh vực nghệ thuật học, lý thuyết lan tỏa các nền văn hóa của Franz Boas và Ruth Benedict thông qua tiến trình: di chuyển, hội nhập, tiếp biến và lý thuyết giá trị được khởi nguồn từ Karl Marx để vận dụng đánh giá các tiêu chí thẩm mỹ.

Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu thứ cấp: Phân tích, tổng hợp các tài liệu thứ cấp là các công trình khoa học liên quan đến nội dung đề tài luận án, các hình ảnh thực tế và bản vẽ miêu tả không gian TLTM VMS bao gồm: mặt bằng, mặt đứng, phối cảnh, ảnh chụp thực tế. Phương pháp này giúp NCS tiếp cận đối tượng nghiên cứu trong sự vận động và phát triển. Bên cạnh đó nhận diện các hình thức biểu hiện nghệ thuật, chỉ ra hạn chế và rút ra các bài học kinh nghiệm. - Phương pháp thống kê, phân loại: Áp dụng phương pháp thống kê, phân loại trong quá trình nghiên cứu đề tài luận án để xác định các không gian trưng bày tiêu biểu từ năm 2012 đến năm 2017 để đánh giá về NTTB tại các TLTM VMS, bên cạnh đó kết hợp với một số phương pháp cụ thể như: mô tả, diễn giải, chứng thực.