Luận án Tiến sĩ: Sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8-12 tuổi

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGÔ THỊ HOÀNG GIANG SỰ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG CỦA TRẺ EM TỪ 8 - 12 TUỔI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH TÂM LÝ HỌC Hà Nội - 2023 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGÔ THỊ HOÀNG GIANG SỰ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG CỦA TRẺ EM TỪ 8 - 12 TUỔI Chuyên ngành: Tâm lý học Mã số: 62 31 04 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS Trương Thị Khánh Hà 2.TS Trịnh Thị Linh XÁC NHẬN NCS ĐÃ CHỈNH SỬA THEO QUYẾT NGHỊ CỦA HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN ÁN Chủ tịch hội đồng đánh giá Người hướng dẫn khoa học Luận án Tiến sĩ GS. Nguyễn Hữu Thụ PGS. Trương Thị Khánh Hà Hà Nội – 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Trương Thị Khánh Hà, PGS.TS Trịnh Thị Linh - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội. Một số dữ liệu của luận án được thực hiện một phần trong khuôn khổ đề tài “Cảm nhận hạnh phúc của trẻ em Việt Nam” (Mã số 501.300) được tài trợ bởi Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED).

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác. Tác giả luận án Ngô Thị Hoàng Giang LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện đề tài: "Sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi", tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất tới PGS.TS Trương Thị Khánh Hà, PGS.TS Trịnh Thị Linh - người đã trực tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo tôi và là nguồn động lực to lớn giúp tôi có thể hoàn thành luận án này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới tập thể cán bộ, giảng viên của Khoa Tâm lý học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đối với tôi, các thầy cô trong Khoa và các thầy cô cộng tác giảng dạy tại Khoa luôn là tấm gương sáng về niềm đam mê khoa học, tận tâm hết lòng vì thế hệ học trò.

Những lời khuyên và chỉ dẫn của các thầy cô đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện luận án. Tôi cũng trân trọng gửi lời cảm ơn tới tập thể lãnh đạo, cán bộ, giảng viên Trường Đại học Mở Hà Nội đã tạo điều kiện tốt nhất cho tôi để tôi có thể hoàn thành luận án. Do điều kiện thời gian và năng lực của bản thân nên luận án của tôi chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, rất mong nhận được sự nhận xét, góp ý của thầy cô và các bạn để đề tài được hoàn thiện hơn. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.3 DANH MỤC CÁC BẢNG.4 DANH MỤC CÁC BIỂU.6 DANH MỤC CÁC HÌNH .8 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ SỰ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG CỦA TRẺ EM.

Nghiên cứu về các mặt biểu hiện sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em. Nghiên cứu về mức độ hài lòng với cuộc sống của trẻ em. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc sống. Nghiên cứu xây dựng thang đo đánh giá sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em 38 Tiểu kết chương 1.47 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG CỦA TRẺ EM TỪ 8 - 12 TUỔI.

Các khái niệm cơ bản. Sự hài lòng với cuộc sống. Sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi. Một số đặc điểm tâm lý của trẻ em từ 8 - 12 tuổi.

Biểu hiện của sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi. Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em từ 8 - 12 tuổi. Mô hình lý thuyết về sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em .73 Tiểu kết chương 2.77 Chương 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu.

Địa bàn nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu. Tổ chức nghiên cứu. Nghiên cứu thực tiễn.

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi. Phương pháp phỏng vấn sâu. Phương pháp nghiên cứu trường hợp.

Phương pháp phân tích định tính. Phương pháp phân tích thống kê .102 Tiểu kết chương 3.107 Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VỀ SỰ HÀI LÒNG VỚI CUỘC SỐNG CỦA TRẺ EM TỪ 8 - 12 TUỔI. Thực trạng sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em. Đánh giá của trẻ em về mức độ hài lòng với cuộc sống của bản thân trẻ.

Đánh giá của trẻ em về mức độ hài lòng với môi trường và mọi người xung quanh. Đánh giá của trẻ em về sự hài lòng với cuộc sống nói chung. Thực trạng một số yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em. Sự quan tâm, lắng nghe, hỗ trợ của cha mẹ và người thân.

Sự quan tâm, lắng nghe, tôn trọng của thầy cô và sự giúp đỡ của bạn bè. Sự quan tâm, giúp đỡ của mọi người trong khu vực sống. Bị bạn bè bắt nạt. Hoạt động vui chơi, giải trí, giúp đỡ gia đình và chơi thể thao.

Điều kiện kinh tế. Mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng và sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em. Nghiên cứu trường hợp .155 Tiểu kết chương 4.163 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.165 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .170 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .188 2 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Nội dung viết tắt 1 ĐLC Độ lệch chuẩn 2 ĐTB Điểm trung bình 3 NXB Nhà xuất bản 4 THCS Trung học cơ sở 5 UBND Ủy ban nhân dân 3 DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 1 Bảng 3.1: Đặc điểm mẫu khách thể nghiên cứu 84 2 Bảng 3.2: Đặc điểm mẫu khách thể nghiên cứu định tính 100 3 Bảng 3.3: Khung phân tích kết quả nghiên cứu định tính 101 4 Bảng 3.4: Độ tin cậy của các thang đo sử dụng trong nghiên cứu 104 5 Bảng 4.1: Đánh giá của trẻ về mức độ hài lòng với cuộc sống của 109 bản thân trẻ 6 Bảng 4.2: Phân bố điểm hài lòng với cuộc sống của bản thân trẻ 113 7 Bảng 4.3: Đánh giá sự hài lòng với cuộc sống bản thân trẻ theo 114 giới tính 8 Bảng 4.4: Đánh giá sự hài lòng với cuộc sống bản thân trẻ theo 115 khu vực sống 9 Bảng 4.5: Đánh giá của trẻ về mức độ hài lòng của trẻ với môi 117 trường và mọi người xung quanh 10 Bảng 4.6: Phân bố điểm hài lòng với môi trường và mọi người 122 xung quanh 11 Bảng 4.7: Đánh giá sự hài lòng với môi trường và mọi người 123 xung quanh trẻ theo giới tính 12 Bảng 4.8: Đánh giá sự hài lòng với môi trường và mọi người 124 xung quanh trẻ theo khu vực sống 13 Bảng 4.9: Phân bố điểm hài lòng với cuộc sống của trẻ em 127 14 Bảng 4.10: Đánh giá của trẻ em về mức độ hài lòng với yếu tố sự 130 quan tâm, lắng nghe, hỗ trợ của cha mẹ và người thân 4 STT Tên bảng Trang 15 Bảng 4.11: Đánh giá của trẻ em về mức độ hài lòng với yếu tố sự 134 quan tâm, lắng nghe, tôn trọng của thầy cô và sự giúp đỡ của bạn bè 16 Bảng 4.12: Đánh giá của trẻ em về mức độ hài lòng với yếu tố sự 137 quan tâm, giúp đỡ của mọi người trong khu vực sống 17 Bảng 4.13: Đánh giá của trẻ em về nhóm yếu tố bị bạn bè bắt nạt 140 18 Bảng 4.14: Đánh giá của trẻ em về mức độ hài lòng với nhóm yếu 142 tố hoạt động vui chơi, giải trí, giúp đỡ gia đình và chơi thể thao 19 Bảng 4.15: Đánh giá của trẻ em về ảnh hưởng của điều kiện kinh 145 tế đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ 8 tuổi 20 Bảng 4.16: Đánh giá của trẻ em về ảnh hưởng của điều kiện kinh 146 tế đến sự hài lòng với cuộc sống của trẻ 10-12 tuổi 21 Bảng 4.17: Các nhóm yếu tố ảnh hưởng đến sự hài long với cuộc 149 sống của trẻ em 22 Bảng 4.18: Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến với biến phụ 154 thuộc là sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em 5 DANH MỤC CÁC BIỂU STT Tên biểu đồ Trang 1 Biểu đồ 4.1: Mức độ hài lòng với cuộc sống của bản thân trẻ 112 2 Biểu đồ 4.2: Mức độ hài lòng với môi trường và mọi người 117 xung quanh 3 Biều đồ 4.3: Mức độ hài lòng với cuộc sống nói chung của trẻ 126 em 4 Biểu đồ 4.4: Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng với cuộc 153 sống của trẻ em 6 DANH MỤC CÁC HÌNH STT Tên hình Trang 1 Hình 2.1: Khung nghiên cứu sự hài lòng với cuộc sống của trẻ 76 em 2 Hình 4.1: Mối tương quan giữa các yếu tố ảnh hưởng với sự hài 148 lòng với cuộc sống của trẻ em 7 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trẻ em giữ một vị trí vô cùng quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc.

Một trong những dấu hiệu cho thấy một đất nước đạt tiêu chuẩn phát triển chính là việc đảm bảo hạnh phúc cũng như chất lượng cuộc sống cho tất cả các công dân mà trên hết là trẻ em (James và James, 2012). Có lẽ vì thế mà từ lâu các nhà nghiên cứu đã đi phân tích sự hài lòng với cuộc sống và ý nghĩa của nó với trẻ em trong độ tuổi đến trường (Gilman và Huebner, 2000; Ben-Arieh, 2010). Một số nghiên cứu cho thấy, sự hài lòng với cuộc sống của trẻ em có vai trò quan trọng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của trẻ (Proctor và đồng nghiệp, 2008). Nhờ có sự hài lòng với cuộc sống giúp cho trẻ chống lại các tác động căng thẳng và sự phát triển các hành vi tiêu cực ở trẻ (Suldo và Huebner, 2004a).