Luận án ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông có kiểu nhân cách khác nhau - Tâm lý học, Hà Nội - 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI --------------- LÊ THỊ PHƢƠNG NGA ỨNG PHÓ VỚI STRESS CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÓ KIỂU NHÂN CÁCH KHÁC NHAU LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI – 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI --------------- LÊ THỊ PHƢƠNG NGA ỨNG PHÓ VỚI STRESS CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÓ KIỂU NHÂN CÁCH KHÁC NHAU Chuyên ngành: Tâm lí học Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học : PGS.TS NGUYỄN ĐỨC SƠN TS. GIÁP BÌNH NGA HÀ NỘI - 2021 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là hoàn toàn trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án luan an ii LỜI CẢM ƠN Sau 3 năm học tập và nghiên cứu tại Khoa Tâm lý – Giáo dục, Trƣờng Đại học Sƣ phạm Hà Nội, tôi đã hoàn thành xong luận án tiến sĩ với đề tài ―Ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông có kiểu nhân cách khác nhau‖.

Bằng tất cả tấm lòng chân thành, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới: * PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, TS. Giáp Bình Nga - là những người Thầy đã tận tình hướng dẫn tôi về học thuật và động viên mỗi khi tôi gặp khó khăn trong công việc, trong cuộc sống. Sự chân thành và sâu sắc của các Thầy đã giúp tôi trưởng thành không chỉ về chuyên môn mà còn giúp tôi hiểu hơn về ý nghĩa của cuộc sống. * Ban Giám hiệu nhà trường, Phòng Sau Đại học, Ban chủ nhiệm Khoa Tâm lí - Giáo dục, Hội đồng khoa học Khoa và quý Thầy Cô Khoa Tâm lí - Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã nhiệt tình hướng dẫn tôi về thủ tục hành chính và tận tình chia sẻ cùng tôi về kiến thức chuyên môn trong suốt quá trình thực hiện luận án.

* Các em học sinh trường THPT L.B, trường THPT H.H2 (huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa) và các em học sinh trường THPT Đ.M, trường THPT T.V (Quận Nam Từ Liêm, TP. Hà Nội) và cùng Ban giám hiệu nhà trường, quý Thầy Cô chủ nhiệm đã tạo điều kiện hỗ trợ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu của mình. * Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm Khoa Tâm lí - Giáo dục cùng các anh chị em đồng nghiệp của tôi tại Khoa Tâm lí - Giáo dục, Trường Đại học Hồng Đức, Tỉnh Thanh Hóa đã tạo điều kiện về thời gian và hỗ trợ tôi cả về vật chất lẫn tinh thần, giúp tôi có đủ điều kiện học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận án tiến sĩ của mình. * Gia đình tôi, bạn bè tôi đã luôn ở bên quan tâm, động viên, ủng hộ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án.

Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn những tình cảm yêu thƣơng mà tất cả mọi ngƣời đã dành cho tôi, tôi thật sự trân quý! Hà Nội, ngày tháng năm 2021 TÁC GIẢ LUẬN ÁN luan an iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG.

vii DANH MỤC SƠ ĐỒ. viii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. viii MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu. Giả thuyết khoa học. Nhiệm vụ nghiên cứu.

Giới hạn phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án .7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ỨNG PHÓ VỚI STRESS CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÓ KIỂU NHÂN CÁCH KHÁC NHAU.

Tổng quan các công trình nghiên cứu. Tổng quan nghiên cứu về ứng phó với stress. Tổng quan nghiên cứu về kiểu nhân cách. Tổng quan nghiên cứu về mối liên hệ giữa kiểu nhân cách và cách ứng phó với stress.

Lý luận về ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông có kiểu nhân cách khác nhau .40 luan an iv 1. Ứng phó với stress. Học sinh trung học phổ thông. Kiểu nhân cách.

Ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông có kiểu nhân cách khác nhau. Các yếu tố ảnh hưởng đến ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông có kiểu nhân cách khác nhau.71 Tiểu kết chƣơng 1.76 CHƢƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổ chức nghiên cứu. Các giai đoạn nghiên cứu.

Địa bàn và khách thể nghiên cứu. Các phƣơng pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu tài liệu. Phương pháp chuyên gia.

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi. Phương pháp phỏng vấn sâu. Phương pháp quan sát. Phương pháp nghiên cứu trường hợp.

Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học .94 Tiểu kết chƣơng 2.97 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ ỨNG PHÓ VỚI STRESS CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÓ KIỂU NHÂN CÁCH KHÁC NHAU. Thực trạng về kiểu nhân cách của học sinh trung học phổ thông. Kiểu nhân cách của học sinh trung học phổ thông nói chung. Sự khác biệt về kiểu nhân cách của học sinh trung học phổ thông.

Thực trạng về cách ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông. Đánh giá chung về cách ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông. Sự khác biệt về cách ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông. Thực trạng cách ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông có kiểu nhân cách khác nhau.

Thực trạng chung về cách ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông có kiểu nhân cách khác nhau. Thực trạng về mối quan hệ giữa kiểu nhân cách và cách ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông. Các yếu tố ảnh hƣởng đến cách ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thôngcó kiểu nhân cách khác nhau. Mối quan hệ giữa cách ứng phó với stress và một số yếu tố liên quan.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cách ứng phó với stress của học sinh trung học phổ thông có kiểu nhân cách khác nhau. Nghiên cứu trƣờng hợp điển hình. Trường hợp thứ nhất: N. Trường hợp thứ hai: L.

Các biện pháp góp phần nâng cao khả năng ứng phó với stress của học sinh THPT có kiểu nhân cách khác nhau .144 Tiểu kết chƣơng 3.150 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .152 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO, CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.157 TÀI LIỆU THAM KHẢO .158 PHỤ LỤC luan an vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ NXB Nhà xuất bản ĐHSP Đại học sƣ phạm ĐHQG Đại học quốc gia KHXH Khoa học xã hội ĐTB/M Điểm trung bình ĐLC/SD Độ lệch chuẩn KMO Kaiser-Meyer-Olkin THPT Trung học phổ thông TP Thành phố VTN Vị thành niên luan an vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Một số đặc điểm của mẫu khách thể nghiên cứu. Thực trạng kiểu nhân cách của học sinh THPT. Sự khác biệt kiểu nhân cách của học sinh THPT theo giới tính.

Sự khác biệt kiểu nhân cách của học sinh THPT theo khối lớp. Cách ứng phó với stress của học sinh THPT. Cách ứng phó với stress của học sinh THPT dƣới góc độ giới tính. Cách ứng phó với stress của học sinh THPT dƣới góc độ khối lớp.

Cách ứng phó với stress của học sinh THPT có kiểu nhân cách khác nhau. Mối quan hệ giữa kiểu nhân cách và cách ứng phó với stress của học sinh THPT. Các chỗ dựa xã hội. Hệ số tƣơng quan giữa chỗ dựa xã hội và các cách ứng phó với stress của học sinh THPT.

Điểm tinh thần lạc quan của học sinh THPT. Hệ số tƣơng quan giữa tinh thần lạc quan và các cách ứng phó với stress của học sinh THPT. Mức độ stress của học sinh THPT. Hệ số tƣơng quan giữa mức độ stress và các cách ứng phó với stress của học sinh THPT.

Phân tích hồi quy ảnh hƣởng của chỗ dựa xã hội đến cách ứng phó với stress của học sinh THPT. Phân tích hồi quy ảnh hƣởng của các thành phần trong chỗ dựa xã hội đến cách ứng phó với stress của học sinh THPT. Phân tích hồi quy ảnh hƣởng của tinh thần lạc quan – bi quan đến cách ứng phó với stress của học sinh THPT. Phân tích hồi quy ảnh hƣởng của mức độ stress đến cách ứng phó với stress của học sinh THPT .136 luan an viii DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Phân loại ứng phó theo quan điểm của Ayers, Sandler, West và Roosa (1996) .2: Phân loại ứng phó theo quan điểm của Walker, Smith, Garber và Van Slyke (1997).3: Phân loại ứng phó theo quan điểm của Connor-Smith và các cộng sự (2000) .4: Các biểu hiện và cách ứng phó với stress của học sinh THPT có kiểu nhân cách khác nhau .5: Các yếu tố ảnh hƣởng đến ứng phó với stress của học sinh THPT có kiểu nhân cách khác nhau .73 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Thực trạng kiểu nhân cách của học sinh THPT. Sự khác biệt kiểu nhân cách của học sinh THPT theo giới tính. Sự khác biệt kiểu nhân cách của học sinh THPT theo khối lớp. Cách ứng phó với stress của học sinh THPT.

Cách ứng phó với stress của học sinh THPT có kiểu nhân cách khác nhau .117 luan an 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Xã hội ngày càng phát triển thì đời sống của con ngƣời ngày càng đƣợc nâng cao, nhu cầu vật chất ngày càng đƣợc đáp ứng đầy đủ. Bên cạnh đó, con ngƣời cũng phải đối mặt với mọi khó khăn của cuộc sống luôn luôn thay đổi. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến các rối loạn về mặt tâm thể nhƣ: rối loạn lo âu, trầm cảm, stress… Những rối loạn này ngày càng phổ biến và ảnh hƣởng tới chất lƣợng công việc, cuộc sống.

Mỗi ngƣời có thể sử dụng những cách ứng phó khác nhau và mỗi cách ứng phó đó đem lại hiệu quả khác nhau về mặt cảm xúc đối với việc giải quyết những vấn đề khó khăn. Ứng phó của cá nhân là một trong những hƣớng nghiên cứu nhận đƣợc sự quan tâm của nhiều nhà khoa học trên thế giới.