Luận án tiến sĩ: Mối quan hệ căng thẳng công việc, chất lượng sống với kết quả công việc - Trường ĐH Kinh tế TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Nguyễn Trần Sỹ MỐI QUAN HỆ GIỮA CĂNG THẲNG TRONG CÔNG VIỆC, CHẤT LƯỢNG SỐNG TRONG CÔNG VIỆC VỚI KẾT QUẢ CÔNG VIỆC VÀ Ý ĐỊNH NGHỈ VIỆC: VAI TRÒ TRUNG GIAN CỦA THÁI ĐỘ TRONG CÔNG VIỆC VÀ NỖ LỰC LÀM VIỆC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp.Hồ Chí Minh – Năm 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Nguyễn Trần Sỹ MỐI QUAN HỆ GIỮA CĂNG THẲNG TRONG CÔNG VIỆC, CHẤT LƯỢNG SỐNG TRONG CÔNG VIỆC VỚI KẾT QUẢ CÔNG VIỆC VÀ Ý ĐỊNH NGHỈ VIỆC: VAI TRÒ TRUNG GIAN CỦA THÁI ĐỘ TRONG CÔNG VIỆC VÀ NỖ LỰC LÀM VIỆC Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh Mã số: 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS TRẦN THỊ KIM DUNG 2. NGUYỄN THỊ BÍCH CHÂM Tp.Hồ Chí Minh – Năm 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Mối quan hệ giữa căng thẳng trong công việc, chất lượng sống trong công việc với kết quả công việc và ý định nghỉ việc: vai trò trung gian của thái độ trong công việc và nỗ lực làm việc” là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học. Tất cả những thông tin tham khảo đều được trích dẫn và ghi nguồn cụ thể trong danh mục tài liệu tham khảo Nghiên cứu sinh ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Thị Kim Dung và TS.

Nguyễn Thị Bích Châm đã tận tình hướng dẫn và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo và các anh chị nhân viên tại Khoa Quản trị, Viện Đào tạo sau đại học của trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện để tôi học tập, nghiên cứu trong suốt thời gian vừa qua. Xin trân trọng cảm ơn! iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ TÓM TẮT CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU.1 Sự cần thiết của nghiên cứu.2 Tổng quan các nghiên cứu về mối quan hệ giữa Căng thẳng trong công việc, Chất lượng sống trong công việc, Thái độ trong công việc, Nỗ lực làm việc, Kết quả công việc và Ý định nghỉ việc.3 Lý do nghiên cứu vai trò trung gian của thái độ trong công việc và nỗ lực làm việc trong mối quan hệ giữa giữa căng thẳng trong công việc, chất lượng sống trong công việc với kết quả công việc và ý định nghỉ việc.2 Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.4 Phương pháp nghiên cứu.5 Kết cấu của luận án.

21 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.1 Lý thuyết thỏa mãn nhu cầu.2 Lý thuyết hành vi dự định.3 Lý thuyết xử lý thông tin xã hội.4 Lý thuyết sự kiện cảm xúc.2 Tổng quan các khái niệm nghiên cứu.1 Căng thẳng trong công việc.2 Chất lượng sống trong công việc.3 Thái độ trong công việc.4 Nỗ lực làm việc.5 Kết quả công việc.6 Ý định nghỉ việc.3 Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết.1 Phát triển các giả thuyết.2 Mô hình nghiên cứu đề xuất.60 CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU.1 Quy trình nghiên cứu.2 Nghiên cứu định tính điều chỉnh thang đo.1 Thang đo từ các nghiên cứu trước.2 Phỏng vấn nhóm lần 1.3 Phỏng vấn chuyên gia lần 1.3 Nghiên cứu định lượng sơ bộ.1 Mẫu điều tra trong nghiên cứu sơ bộ.2 Đánh giá độ tin cậy của thang đo.3 Đánh giá giá trị của thang đo – phân tích nhân tố khám phá.4 Nghiên cứu định lượng chính thức.1 Mẫu điều tra trong nghiên cứu chính thức.2 Kỹ thuật xử lý dữ liệu.5 Nghiên cứu định tính giải thích kết quả nghiên cứu định lượng.1 Phỏng vấn nhóm lần 2….2 Phỏng vấn chuyên gia lần 2.94 CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 Thống kê mô tả mẫu.2 Đánh giá độ tin cậy và giá trị của thang đo.1 Đánh giá độ tin cậy của thang đo.2 Đánh giá giá trị - phân tích nhân tố khám phá (EFA).3 Đánh giá giá trị - phân tích nhân tố khẳng định (CFA).1 Mô hình CFA tới hạn.2 Kết quả đánh giá độ tin cậy tổng hợp (CR), độ tin cậy Cronbach's alpha và tổng phương sai trích (AVE).3 Giá trị hội tụ.4 Giá trị phân biệt.3 Kiểm định mô hình nghiên cứu.4 Kiểm định giả thuyết nghiên cứu.5 Ước lượng mô hình nghiên cứu bằng bootstrap.6 Kết quả kiểm định các giả thuyết.7 Phân tích đa nhóm.1 Mối quan hệ giữa các khái niệm phân theo tài xế taxi và tài xế trong ngành Logistics.2 Ảnh hưởng của mức độ căng thẳng đến các khái niệm.8 Giải thích kết quả nghiên cứu định lượng.1 Giải thích kết quả nghiên cứu định lượng dưới góc độ của tài xế.2 Giải thích kết quả nghiên cứu định lượng dưới góc độ của chuyên gia.9 Thảo luận kết quả nghiên cứu.1 Thảo luận kết quả nghiên cứu định lượng.2 Thảo luận kết quả nghiên cứu định tính.134 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CỦA NGHIÊN CỨU.1 Những kết luận chính.2 Kết quả nghiên cứu và đóng góp đối với mô hình đo lường.3 Kết quả nghiên cứu và đóng góp đối với mô hình lý thuyết.4 Hàm ý quản trị cho các doanh nghiệp taxi và các doanh nghiệp trong lĩnh vực Logistics.1 Hàm ý chung cho các doanh nghiệp taxi và doanh nghiệp Logistics.2 Hàm ý quản trị cho các doanh nghiệp taxi.3 Hàm ý quản trị cho các doanh nghiệp Logistics.5 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo.151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 154 PHỤ LỤC vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT AVE Average Variance Extracted CFA Confirmatory Factor Analysis CFI Comparative Fit Index CR Composite Reliability EFA Exploratory Factor Analysis GFI Goodness-of-Fit Index JA Thái độ trong công việc JE Nỗ lực làm việc JP Kết quả trong công việc JS Căng thẳng trong công việC QWL Chất lượng sống trong công việc RMSEA Root Mean Square Error Approximation SEM Structural Equation Modeling TI Ý định nghỉ việc TLI Tucker và Lewis Index viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Các giả thuyết nghiên cứu.1: Thang đo căng thẳng trong công việc.2: Thang đo chất lượng sống trong công việc.3: Thang đo thái độ trong công việc.4: Thang đo nỗ lực trong công việc.5: Thang đo kết quả công việc.6: Thang đo ý định nghỉ việc.7: Thông tin cơ bản về các chuyên gia.8: Đề xuất thang đo căng thẳng trong công việc.9: Đề xuất Thang đo chất lượng sống trong công việc.10: Đề xuất thang đo thái độ trong công việc.11: Đề xuất thang đo nỗ lực làm công việc.12: Đề xuất thang đo kết quả công việc.13: Đề xuất thang đo ý định nghỉ việc.14: Độ tin cậy thang đo căng thẳng trong công việc.15: Độ tin cậy thang đo chất lượng sống trong công việc.16: Độ tin cậy thang đo thái độ trong công việc.17: Độ tin cậy thang đo nỗ lực làm việc.18: Độ tin cậy thang đo kết quả công việc.19: Độ tin cậy thang đo ý định nghỉ việc.20: Trọng số nhân tố của các thang đo trong nghiên cứu sơ bộ.1: Thống kê mô tả các đặc tính của mẫu khảo sát.2: Độ tin cậy thang đo căng thẳng trong công việc (chính thức).3: Độ tin cậy thang đo chất lượng sống trong công việc (chính thức).4: Độ tin cậy thang đo thái độ trong công việc (chính thức).5: Độ tin cậy thang đo nỗ lực làm việc (chính thức).6: Độ tin cậy thang đo kết quả công việc (chính thức).7: Độ tin cậy thang đo ý định nghỉ việc (chính thức).8: Trọng số nhân tố của các thang đo trong nghiên cứu chính thức.9: Độ tin cậy tổng hợp, tổng phương sai trích và Cronbach's alpha.10: Kết quả trọng số ước lượng chuẩn hóa các biến quan sát.11: Hệ số tương quan giữa các khác niệm nghiên cứu.12: Kết quả kiểm định ảnh hưởng trực tiếp giữa các khái niệm.13: Tổng ảnh hưởng của căng thẳng trong công việc, chất lượng sống trong công việc đến các khái niệm trong mô hình (đã chuẩn hóa).14: Kết quả ước lượng bằng bootstrap.15: Tổng hợp kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.16: Sự khác biệt các chỉ tiêu tương thích (khả biến và bất biến từng phần theo tài xế taxi và tài xế trong ngành Logistics).17: Mối quan hệ giữa các khái niệm (khả biến từng phần).18: Ảnh hưởng của mức độ căng thẳng đến các khái niệm.19: Bảng so sánh kết quả về mối quan hệ giữa các khái niệm.1: Bảng so sánh kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của căng thẳng công việc, chất lượng sống trong công việc đến kết quả công việc và ý định nghỉ việc.2: Bảng so sánh kết quả nghiên cứu về vai trò trung gian của thái độ trong công việc và nỗ lực làm việc.141 x DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 2.1: Khung nghiên cứu.2: Mô hình nghiên cứu.1: Quy trình nghiên cứu.1: Kết quả CFA chuẩn hóa mô hình tới hạn.2: Kết quả mô hình nghiên cứu (chuẩn hóa).111 xi TÓM TẮT Nghiên cứu này được thực hiện nhằm kiểm định ảnh hưởng của căng thẳng trong công việc, chất lượng sống trong công việc đến kết quả công việc và ý định nghỉ việc qua hai biến trung gian là thái độ trong công việc và nỗ lực làm việc. Ngoài ra, nghiên cứu cũng kiểm tra sự khác biệt về mối quan hệ này giữa hai đối tượng khảo sát là tài xế taxi và tài xế trong ngành Logistics. Để đạt được mục tiêu này, nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp được thực hiện theo trình tự: định tính – định lượng – định tính.

Kết quả nghiên cứu cho thấy thái độ trong công việc và nỗ lực trong công việc đóng vai trò là biến trung gian trong ảnh hưởng của căng thẳng trong công việc, chất lượng sống trong công việc đến kết quả công việc và ý định nghỉ việc. Nghiên cứu cũng tìm thấy thái độ trong công việc giữ vai trò trung gian toàn phần của căng thẳng trong công việc với kết quả công việc và ý định nghỉ việc đối với tài xế taxi. Đối với tài xế trong ngành Logistics, thái độ trong công việc là trung gian từng phần của căng thẳng trong công việc với kết quả công việc và ý định nghỉ việc Dựa trên kết quả nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu khác có thể sử dụng, tiếp tục phát triển các nghiên cứu khác trong tương lai. Ngoài ra, nghiên cứu cũng đề xuất một số hàm ý quản trị giúp các doanh nghiệp taxi và doanh nghiệp trong ngành Logistics kiểm soát căng thẳng, tăng chất lượng sống trong công việc cho tài xế nhằm tạo ra thái độ làm việc tốt hơn, nỗ lực hơn trong công việc, từ đó kết quả làm việc của tài xế được tốt hơn, giúp làm giảm ý định nghỉ việc của tài xế, từ đó làm giảm tình trạng nghỉ việc và giữ được tài xế giỏi.