Luận án nghiên cứu thực trạng trầm cảm sau sinh và hành vi tìm kiếm hỗ trợ ở phụ nữ huyện Đông Anh, Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRẦN THƠ NHỊ THỰC TRẠNG TRẦM CẢM VÀ HÀNH VI TÌM KIẾM HỖ TRỢ Ở PHỤ NỮ MANG THAI, SAU SINH TẠI HUYỆN ĐÔNG ANH, HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI TRẦN THƠ NHỊ THỰC TRẠNG TRẦM CẢM VÀ HÀNH VI TÌM KIẾM HỖ TRỢ Ở PHỤ NỮ MANG THAI, SAU SINH TẠI HUYỆN ĐÔNG ANH, HÀ NỘI Chuyên ngành : Y tế Công cộng Mã số : 62720301 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Thị Thúy Hạnh 2. Nguyễn Đức Hinh HÀ NỘI LỜI CẢM ƠN Em xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Quản lý Đào tạo Sau đại học và các Phòng, Ban liên quan của Trường Đại học Y Hà Nội đã đào tạo và hỗ trợ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Em xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô của Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng, Phòng Đào tạo-Quản lý Khoa học và Hợp tác Quốc tế, và các Phòng, Ban liên quan của Viện đã đào tạo và hỗ trợ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Em xin cảm ơn các thầy, cô của Bộ môn Dân số học, Bộ môn Y đức và Tâm lý học đã tận tình giảng dạy, tạo điều kiện tốt nhất cho việc học tập và nghiên cứu của em. Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến các thầy, cô là chuyên gia trong dự án “Tác động của bạo lực đối với sức khỏe sinh sản của phụ nữ ở Việt Nam và Tanzania”. Xin chân thành cảm ơn các Giáo sư đến từ Đan Mạch: GS. Tine Gammeltoft, GS.

Dan Meyrowitsch, Trường Đại học Copenhaghen; GS. Vibeke Rach, Đại học phía Nam Đan Mạch, đã xây dựng và thiết kế dự án nghiên cứu, hướng dẫn em trong suốt quá trình làm nghiên cứu, học tập và cho em những kinh nghiệm quí báu từ quốc tế. Em cũng xin cảm ơn thầy cô đến từ Đại học Y Kilimanjaro Christian, Moshi, Tanzania: Rachael, Declare, các bạn đồng nghiệp Nguyễn Hoàng Thanh, Geofrey và Jane Rogathi đã cùng tham gia và hỗ trợ để em hoàn thành luận án này. Xin trân trọng cảm ơn tổ chức DANIDA, chính phủ Đan Mạch đã tài trợ kinh phí học tập và nghiên cứu để em hoàn thành luận án này.

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới hai người Thầy hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đức Hinh, PGS. Nguyễn Thị Thúy Hạnh, đã cùng em bắt đầu những bước đầu tiên của quá trình học tập và nghiên cứu, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm cũng như động viên em trong cuộc sống để em có thể hoàn thiện được luận án này. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS.

Ngô Văn Toàn, PGS. Nguyễn Đăng Vững đã đóng góp những ý kiến quí báu cho luận án của em. Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban Giám đốc, 06 điều tra viên thuộc Trung tâm dân số - Kế hoạch hóa gia đình huyện Đông Anh; Ban giám đốc, các bác sỹ khoa Sản tại Bệnh viện đa khoa Đông Anh và Bệnh viện Bắc Thăng Long; 24 Trạm y tế xã và thị trấn thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội; các trợ lý nghiên cứu của Trường Đại học Y Hà Nội đã giúp đỡ và tạo điều kiện để em hoàn thành việc thu thập số liệu cho luận án. Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới 1337 thai phụ ở 24 xã và thị trấn thuộc huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội đã cung cấp những thông tin quý báu để em hoàn thành luận án này.

Cuối cùng, em xin gửi lời biết ơn sâu sắc tới chồng, con và gia đình cùng những người bạn, đồng nghiệp đã luôn luôn sát cánh, ủng hộ, khuyến khích và động viên em trong suốt thời gian làm luận án. Hà Nội, ngày tháng năm Nghiên cứu sinh Trần Thơ Nhị LỜI CAM ĐOAN Tôi là Trần Thơ Nhị, nghiên cứu sinh khóa 33, Trường Đại học Y Hà Nội, chuyên ngành Y tế công cộng, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Thị Thúy Hạnh và PGS.

Nguyễn Đức Hinh. Để thực hiện luận án này, tôi đã được Ban giám đốc dự án “Tác động của bạo lực lên sức khỏe sinh sản của phụ nữ ở Việt Nam và Tanzania, (dự án PAVE)” của Trường Đại học Y Hà Nội cho phép tôi được tham gia và sử dụng số liệu của dự án. Nghiên cứu này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực, khách quan, và đã được chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu.

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày tháng năm Nghiên cứu sinh Trần Thơ Nhị DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CBYT Cán bộ y tế CDC Trung tâm kiểm soát dịch bệnh (Centers for Disease Control and Prevention) CSSK Chăm sóc sức khỏe DVYT Dịch vụ y tế EPDS Thang đo trầm cảm sau sinh (Edinburgh Postnatal Depression Scale) RTCCD Trung tâm nghiên cứu sức khỏe cộng đồng NVYT Nhân viên y tế GĐTC Giai đoạn trầm cảm TCSS Trầm cảm sau sinh THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông PNMT Phụ nữ mang thai RLTC Rối loạn trầm cảm WHO Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organization) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Một số khái niệm dùng trong nghiên cứu. Khái niệm về trầm cảm.

Khái niệm về bạo lực do chồng/bạn tình. Phương pháp chẩn đoán trầm cảm. Chẩn đoán lâm sàng. Chẩn đoán bằng thang đo trầm cảm.

Mức độ phổ biến và gánh nặng bệnh tật của trầm cảm. Thực trạng trầm cảm ở phụ nữ mang thai trên thế giới và Việt Nam. Tỷ lệ trầm cảm trong khi mang thai. Hậu quả của trầm cảm trong khi mang thai.

Các yếu tố liên quan đến trầm cảm trong khi mang thai. Trầm cảm sau sinh trên thế giới và Việt Nam. Tỷ lệ trầm cảm sau sinh. Hậu quả của trầm cảm sau sinh.

Các yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh. Hạn chế từ các nghiên cứu. Hành vi tìm kiếm hỗ trợ của phụ nữ khi bị trầm cảm. Thực trạng tìm kiếm dịch vụ hỗ trợ của phụ nữ.Một số yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tìm kiếm hỗ trợ của phụ nữ bị trầm cảm.31 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Chọn mẫu nghiên cứu. Kỹ thuật chọn mẫu. Nội dung, các biến số, chỉ số nghiên cứu.

Nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu định tính. Quy trình thu thập thông tin. Nghiên cứu định lượng.

Nghiên cứu định tính. Công cụ thu thập thông tin. Nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu định tính.

Xử lý và phân tích số liệu. Nghiên cứu định lượng. Nghiên cứu định tính. Sai số và cách khống chế sai số.

Một số biện pháp khắc phục sai số.Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.58 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm chung của đối tượng tham gia nghiên cứu. Tỷ lệ và triệu chứng trầm cảm ở phụ nữ mang thai và sau sinh.

Tỷ lệ trầm cảm ở phụ nữ mang thai và sau sinh. Tỷ lệ mới mắc trầm cảm. Các triệu chứng trầm cảm trong khi mang thai và sau sinh. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm trong khi mang thai và sau sinh.

Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm trong khi mang thai. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm sau sinh. Hành vi tìm kiếm hỗ trợ của phụ nữ có dấu hiệu trầm cảm. Thông tin chung của nhóm phụ nữ bị trầm cảm trong khi mang thai và sau sinh.

Thực trạng hỗ trợ từ phía gia đình và khó khăn trong việc tìm kiếm hỗ trợ ở nhóm phụ nữ có triệu chứng trầm cảm trong mang thai và sau sinh. Hành vi tìm kiếm hỗ trợ của phụ nữ khi bị trầm cảm.90 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm của đối tượng không tham gia nghiên cứu. Tỷ lệ trầm cảm trong khi mang thai và sau sinh.

Tỷ lệ trầm cảm trong khi mang thai. Tỷ lệ trầm cảm sau sinh. Tỷ lệ mới mắc trầm cảm sau sinh. Một số yếu tố liên quan đến trầm cảm trong khi mang thai và sau sinh.

Yếu tố nhân khẩu học của phụ nữ. Hỗ trợ của gia đình đối với phụ nữ mang thai và sau sinh. Hành vi bạo lực của chồng đối với phụ nữ. Giới tính của trẻ.

Lo âu trong khi mang thai. Tiền sử sinh sản. Yếu tố sản khoa. Trầm cảm trong khi mang thai.

Triệu chứng trầm cảm ở phụ nữ mang thai và sau sinh. Hành vi tìm kiếm hỗ trợ của phụ nữ mang thai và sau sinh:. Một số hạn chế của nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài.129 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Bảng tổng hợp một số thông tin về chuẩn hóa thang đo EPDS trên thế giới và Việt Nam. Tỷ lệ trầm cảm sau sinh ở một số nước Châu Âu theo khu vực thành thị và nông thôn. Tỷ lệ trầm cảm sau sinh ở các nước Châu Á. Tỷ lệ trầm cảm sau sinh ở Việt Nam.

Bảng tổng hợp phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm chung của đối tượng tham gia nghiên cứu. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu (n=20). Đặc điểm về tiền sử sinh sản.

Hành vi bạo lực do chồng gây ra cho phụ nữ. Hỗ trợ của gia đình với phụ nữ mang thai và sau sinh. Tỷ lệ phụ nữ mới mắc trầm cảm. Các triệu chứng đặc trưng.

Các triệu chứng phổ biến. Các triệu chứng cơ thể. Mối liên quan giữa yếu tố nhân khẩu học và trầm cảm trong khi mang thai. Mối liên quan giữa hành vi của chồng và trầm cảm trong khi mang thai.

Mối liên quan giữa yếu tố về tiền sử sinh sản và trầm cảm trong khi mang thai. Mối liên quan giữa lo âu trong mang thai và trầm cảm trong khi mang thai. Mối liên quan giữa hỗ trợ của gia đình với trầm cảm trong khi mang thai. Bảng tổng hợp về mối liên quan giữa một số yếu tố nhân khẩu học, bạo lực và yếu tố tiền sử sản khoa và trầm cảm trong khi mang thai.

Mối liên quan giữa yếu tố nhân khẩu học và trầm cảm sau sinh. Mối liên quan giữa hành vi của chồng và trầm cảm sau sinh. Mối liên quan giữa trầm cảm trong khi mang thai và TCSS.