Luận án: Tâm lý học thích ứng với hoạt động giữ gìn TTGT của Thanh niên Xung phong TP.HCM

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌCHÀ XÃNỘIHỘI VIỆT NAM - 2017 HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ------------------------- NGUYỄN VĂN VIÊN THÍCH ỨNG VỚI HOẠT ĐỘNG GIỮ GÌN TRẬT TỰ GIAO THÔNG CỦA THANH NIÊN XUNG PHONG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHUYÊN NGÀNH: TÂM LÍ HỌC CHUYÊN NGÀNH MÃ SỐ: 62 31 04 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÍ HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS TRẦN QUỐC THÀNH HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án NGUYỄN VĂN VIÊN MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÍCH ỨNG VÀ THÍCH ỨNG VỚI HOẠT ĐỘNG GIỮ GÌN TRẬT TỰ GIAO THÔNG CỦA THANH NIÊN XUNG PHONG. Các công trình nghiên cứu về thích ứng.

Các công trình nghiên cứu liên quan đến thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của Thanh niên xung phong. 20 Chƣơng 2 CƠ SỞ LÍ LUẬN NGHIÊN CỨU THÍCH ỨNG VỚI HOẠT ĐỘNG. Khái quát chung về thích ứng. Hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của Thanh niên xung phong.

Thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của Thanh niên xung phong. Tiêu chí và mức độ đánh giá. Các yếu tố ảnh hƣởng đến thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của Thanh niên xung phong. 59 Chƣơng 3 TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Khách thể nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. 75 Chƣơng 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ THÍCH ỨNG VỚI HOẠT ĐỘNG GIỮ GÌN TRẬT TỰ GIAO THÔNG CỦA THANH NIÊN XUNG PHONG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Đánh giá chung thực trạng thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của Thanh niên xung phong Thành phố Hồ Chí Minh.

Các biểu hiện cụ thể về thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của Thanh niên xung phong. Các yếu tố ảnh hƣởng đến thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của Thanh niên xung phong. Kết quả thực nghiệm tác động. 125 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

Với lãnh đạo Lực lƣợng Thanh niên xung phong. Với Lực lƣợng thanh niên xung phong. 136 CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 137 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

146 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Thông tin chung về khách thể nghiên cứu. Mức độ thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của TNXP. Sự khác biệt giữa nam và nữ trong thích ứng.

Sự khác biệt giữa nhân viên và Cán bộ quản lí trong thích ứng. So sánh TNXP Tp Hồ Chí Minh với TNXP các tỉnh, thành khác. So sánh theo thâm niên làm việc của TNXP. Thay đổi nhận thức về vai trò giữ gìn trật tự giao thông.

Thay đổi nhận thức về nhiệm vụ giữ gìn trật tự giao thông. Thay đổi nhận thức về cách điều khiển giao thông. Thay đổi nhận thức về các kĩ năng giữ gìn trật tự giao thông. Thay đổi hiểu biết về Luật giao thông đƣờng bộ.

Biểu hiện thích ứng về mặt nhận thức của TNXP. Thái độ đối với việc tìm hiểu, nghiên cứu luật giao thông đƣờng bộ. Thái độ đối với công tác tuần tra giao thông. Thái độ trong việc giải quyết ùn tắc giao thông.

Thái độ đối với học tập, hình thành kĩ năng giữ gìn trật tự giao thông. Biểu hiện thích ứng về mặt thái độ của TNXP. Thay đổi hành vi đối với việc điều khiển giao thông. Thay đổi hành vi đối với việc tuần tra giao thông.

Thay đổi hành vi ứng xử đối với ngƣời tham gia giao thông. Thay đổi hành vi trong việc phối hợp với đồng nghiệp, Cảnh sát giao thông 108 Bảng 4. Biểu hiện thích ứng về mặt hành động của TNXP. Kinh nghiệm công tác của TNXP.

Hứng thú của Thanh niên xung phong. Ý thức tự rèn luyện của Thanh niên xung phong. Cơ sở hạ tầng giao thông và môi trƣờng. Ngƣời tham gia giao thông.

Sự phối hợp với đồng nghiệp và sự hỗ trợ của Cảnh sát giao thông. Chế độ chính sách đối với TNXP. Công tác quản lí hoạt động giữ gìn trật tự giao thông. Đánh giá chung các yếu tố ảnh hƣởng.

Thay đổi về mặt thái độ ở thời điểm trƣớc và sau thực nghiệm. Thay đổi về mặt hành vi ở thời điểm trƣớc và sau thực nghiệm. 129 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 4. Tƣơng quan giữa các mặt của thích ứng.

88 CHỮ VIẾT TẮT CBQL Cán bộ quản lí ĐTB Điểm trung bình ĐLC Độ lệch chuẩn HC Hậu kiểm STT Số thứ tự THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TK Tiền kiểm TNXP Thanh niên xung phong Tp HCM Thành phố Hồ Chí Minh MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Muốn hoạt động đạt đƣợc mục đích, có hiệu quả cao, con ngƣời phải thích ứng với hoạt động. Nghĩa là con ngƣời phải lĩnh hội đƣợc các yêu cầu của hoạt động, biến đổi bản thân để đáp ứng đƣợc với các yêu cầu của hoạt động, làm cho hoạt động đạt hiệu quả cao nhất. Do đó, thích ứng với hoạt động vừa là yêu cầu đảm bảo cho hoạt động có hiệu quả, vừa là sản phẩm của quá trình hoạt động.

Để đạt đƣợc những thành quả trong hoạt động, con ngƣời phải luôn hƣớng tới sự thích ứng với hoạt động mình tham gia. Sự thích ứng với hoạt động là một trong những yếu tố quyết định sự thành công trong hoạt động của cá nhân. Việc thích ứng với hoạt động không chỉ đơn thuần là làm cho con ngƣời phù hợp với công việc, phù hợp với môi trƣờng hoạt động mà còn góp phần hoàn thiện nhân cách con ngƣời. Mỗi hoạt động đều có những tính chất và nội dung khác nhau, hƣớng tới sự thích ứng với hoạt động, con ngƣời phải hình thành và rèn luyện những thuộc tính tâm lí cá nhân đảm bảo sự phù hợp với những yêu cầu và đòi hỏi của một hoạt động nhất định.

Nhƣ vậy, trong quá trình thích ứng, con ngƣời thu đƣợc những tri thức mới, hình thành những kĩ năng, kĩ xảo mới; những phẩm chất và năng lực quan trọng, đảm bảo cho con ngƣời thành công trong hoạt động. Từ đó có thể thấy: thích ứng có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động của con ngƣời, giúp con ngƣời hoạt động có hiệu quả. Thích ứng tạo ra sự thay đổi, giúp con ngƣời chủ động, sáng tạo và nâng cao hiệu quả hoạt động mình tham gia. Nghiên cứu và áp dụng các tri thức về thích ứng của con ngƣời với hoạt động là rất cần thiết.

Giao thông đƣợc ví nhƣ mạch máu trong cơ thể con ngƣời, giữ gìn trật tự giao thông đang trở thành vấn đề quan trọng của đời sống xã hội. TNXP là lực lƣợng thanh niên xung kích tham gia giữ 1 gìn trật tự giao thông, duy trì sự ổn định, an toàn cho ngƣời tham gia giao thông. Tuy nhiên, hoạt động giữ gìn trật tự giao thông ở các thành phố lớn gặp nhiều khó khăn do hạ tầng giao thông chƣa phù hợp, mật độ ngƣời và phƣơng tiện giao thông cao, ý thức chấp hành luật giao thông đƣờng bộ của ngƣời điều khiển phƣơng tiện giao thông, hành khách và ngƣời tham gia giao thông chƣa nghiêm túc. Ngoài tai nạn giao thông đƣờng bộ gây tổn hại về ngƣời và tài sản thì vấn nạn “ùn tắc giao thông” làm lãng phí rất lớn thời gian, chúng ta không thể đến nơi làm việc đúng giờ, sự tiêu tốn nhiên liệu, khấu hao phƣơng tiện giao thông và nhất là thời gian làm việc quý giá của cả xã hội do ùn tắc giao thông gây ra là khó có thể đo lƣờng hết đƣợc.

Có thể nói, cả guồng máy xã hội và cả nền kinh tế quốc gia bị ảnh hƣởng tiêu cực mỗi ngày, liên tục từ năm này qua năm khác bởi các vấn nạn ùn tắc giao thông đang có chiều hƣớng ngày càng gia tăng. “Ùn tắc giao thông” vào giờ cao điểm đã trở thành một hiện tƣợng tâm lí – xã hội trên đƣờng phố, nơi mà lực lƣợng tham gia giữ gìn trật tự giao thông phải đối mặt với những khó khăn, thách thức nhƣ là tình trạng “lộn xộn” của đƣờng phố, trật tự giao thông hỗn loạn do ngƣời tham gia giao thông thƣờng xuyên vi phạm quy tắt chung khi lƣu thông trên đƣờng, ứng xử - giao tiếp trong giao thông chƣa phù hợp… bên cạnh đó âm thanh từ phƣơng tiện giao thông, khói, bụi, sự ô nhiễm từ môi trƣờng giao thông cũng ảnh hƣởng lớn đến sức khỏe, tâm lí lực lƣợng tham gia giữ gìn trật tự giao thông. Việc nghiên cứu thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông của TNXP sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng nghề nghiệp của TNXP, đồng thời góp phần giải quyết từng bƣớc vấn nạn ùn tắc giao thông hiện nay tại các thành phố lớn. Môi trƣờng giao thông bao hàm hàng loạt yếu tố, quá trình và điều kiện từ hạ tầng giao thông với ý nghĩa xã hội và những chuẩn mực hành vi của ngƣời tham gia giao thông cho đến các mối quan hệ xúc cảm giữa các thành phần tham gia giao thông.

Các mối quan hệ xã hội trong hoạt động giữ gìn 2 trật tự giao thông, bằng sự đa dạng, phong phú và tính chất của chúng, là một yếu tố điều chỉnh chủ yếu trong quá trình thích ứng với hoạt động giữ gìn trật tự giao thông. Các mối quan hệ xã hội mà trong đó con ngƣời sống và làm việc có thể kích thích, thúc đẩy sự phát triển của cá nhân nhƣng cũng có thể kìm hãm nó. Sự phát triển của cá nhân bị quy định bởi sự phát triển của tất cả các cá nhân khác mà những cá nhân đó có quan hệ trực tiếp. Tham gia giữ gìn trật tự giao thông đặt cá nhân vào một hệ thống các mối quan hệ phức tạp, nhất là về phƣơng diện giao tiếp xã hội.

Hoạt động giữ gìn trật tự giao thông vừa đòi hỏi giáo dục những kĩ năng nghề nghiệp, vừa đòi hỏi khả năng thích ứng, sự trƣởng thành xã hội cho cá nhân. Thích ứng với lao động ngày nay không những không làm giảm vai trò của con ngƣời trong lĩnh vực hoạt động lao động, mà nó còn là yêu cầu và điều kiện tạo ra những đặc điểm mới trong nhân cách con ngƣời. Về thực tiễn, nhận thức đƣợc tầm quan trọng của thích ứng nghề nghiệp trong cuộc sống, nhiều nhà khoa học đã nghiên cứu.