Nghiên cứu sinh trưởng mô hình rừng trồng tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai - Luận văn Thạc sĩ

i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Nếu nội dung nghiên cứu của tôi trùng lặp vời bất kỳ công trình nghiên cứu nào đã công bố, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và tuân thủ kết luận đánh giá luận văn của hội đồng khoa học. Hà Nội, ngày 20 tháng 10 năm 2016 Tác giả Đặng Đình Trƣờng ii LỜI CẢM ƠN Luận văn “Nghiên cứu sinh trưởng của một số mô hình rừng trồng ở huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai” đƣợc hoàn thành theo chƣơng trình đào tạo Thạc sỹ, khóa 2014 - 2016 của trƣờng Đại học Lâm nghiệp Việt Nam.

Trong quá trình học tập và thực hiện luận văn, tác giả đã nhận đƣợc sự quan tâm, giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi của Ban giám hiệu Trƣờng Đại học Lâm nghiệp; Khoa đào tạo sau đại học; Các thầy giáo, cô giáo Trƣờng Đại học Lâm nghiệp. Nhân dịp này, tác giả xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trƣớc sự quan tâm và giúp đỡ quý báu đó. Đặc biệt, tác giả xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới TS. Lê Xuân Trƣờng, ngƣời thầy đã hƣớng dẫn nhiệt tình, truyền đạt kinh nghiệm quý báu, những ý tƣởng trong nghiên cứu khoa học và giúp tác giả hoàn thành luận văn.

Mặc dù đã hết sức cố gắng và nỗ lực, nhƣng kinh nghiệm nghiên cứu chƣa nhiều, đặc biệt là hạn chế về mặt thời gian trong quá trình nghiên cứu nên luận văn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Tác giả rất mong nhận đƣợc sự góp ý của các thầy cô giáo và bạn bè đồng nghiệp để cho luận văn đƣợc hoàn chỉnh hơn. Xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 20 tháng 10 năm 2016 Tác giả Đặng Đình Trƣờng iii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC CÁC BẢNG.vii DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH.viii ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

Trên thế giới. 4 Chƣơng 2 ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI – MỤC TIÊU – NỘI DUNG – PHƢƠNG PHÁP - NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng, địa điểm và giới hạn phạm vi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp kế thừa tài liệu. Phƣơng pháp thu thập số liệu.

11 Chƣơng 3 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ - XÃ HỘI. Điều kiện tự nhiên. Vị trí, ranh giới, diện tích. Khí hậu, thủy văn.

Tài nguyên thiên nhiên. Đặc đểm kinh tế - xã hội. Nguồn nhân lực. Thực trạng về kinh tế-xã hội.

Thực trạng phát triển các ngành kinh tế. Thực trạng cơ sở hạ tầng. Hệ thống điện. Thực trạng về văn hoá-xã hội.

Giáo dục đào tạo. Văn hóa-Thể dục thể thao. Hệ thống thông tin liên lạc. Đánh giá chung về điều kiện kinh tế-xã hội.29 Chƣơng 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Kết quả đánh giá sinh trƣởng của các mô hình rừng trồng tại huyện Văn Bàn tỉnh Lào Cai. Kết quả đánh giá sinh trƣởng Đƣờng kính (D1.3) của các mô hình rừng trồng. Kết quả đánh giá sinh trƣởng chiều cao vút ngọn (HVN) của các mô hình rừng trồng. Kết quả đánh giá sinh trƣởng chiều cao dƣới cành (Hdc) của các mô hình rừng trồng.

Kết quả đánh giá sinh trƣởng đƣờng kính tán (Dt) của các mô hình rừng trồng. Đánh giá chất lƣợng rừng trồng thuần loài Mỡ, Quế và Keo tai tƣợng. Đánh giá trữ lƣợng của các mô hình rừng trồng. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các mô hình rừng trồng tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.

Dự toán chi phí cho 1 ha rừng trồng Mỡ, Quế và Keo tai tƣợng. Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trồng rừng tại huyện Văn Bàn tỉnh Lào Cai. Cơ sở khoa học của biện pháp kỹ thuật tỉa thƣa. Một số biện pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ nuôi dƣỡng rừng.53 KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ.

56 TÀI LIỆU THAM KHẢO vi DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT OTC : Ô tiêu chuẩn D1.3 Hvn : Chiều cao vút ngọn Hdc : Chiều cao dƣới cành Dt : Đƣờng kính tán ĐT : Đông Tây NB : Nam Bắc TB : Trung bình T : Tốt X : Xấu vii DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 2.1 Các mô hình rừng trồng trên các địa điểm khác nhau 11 4.1 Các đặc trƣng mẫu sinh trƣởng đƣờng kính D1.3 của 3 loài 30 cây, Mỡ, Quế và Keo tai tƣợng Các đặc trƣng mẫu sinh trƣởng chiều cao vút ngọn của 3 loài 4.2 34 cây, Mỡ, Quế và Keo tai tƣợng Các đặc trƣng mẫu sinh trƣởng chiều cao dƣới cành của 3 loài 4.3 38 cây, Mỡ, Quế và Keo tai tƣợng Các đặc trƣng mẫu sinh trƣởng đƣờng kính tán của 3 loài cây, 4.4 42 Mỡ, Quế và Keo tai tƣợng 4.5 Đánh giá chất lƣợng rừng của loài Mỡ, Quế và Keo tai tƣợng 45 Kết quả tính toán trữ lƣợng của mô hình rừng trồng thuần loài 4.6 47 Mỡ, Quế và Keo tai tƣợng. Chi phí cho 1 ha rừng trồng Mỡ thuần loài đến hết chu kỳ 4.7 49 kinh doanh tại Văn Bàn - Lào Cai Bảng 4. chi phí cho 1 ha rừng trồng Quế thuần loài đến hết 4.8 49 chu kỳ kinh doanh tại Văn Bàn - Lào Cai Chi phí cho 1 ha rừng trồng Keo tai tƣợng thuần loài đến hết 4.9 50 chu kỳ kinh doanh tại Văn Bàn - Lào Cai Dự toán thu nhập cho một ha rừng trồng Mỡ thuần loài, sau 4.10 50 chu kỳ kinh doanh 7 năm, tại Văn Bàn - Lào Cai Dự toán thu nhập cho một ha rừng trồng Quế thuần loài, sau 4. chu kỳ kinh doanh 7 năm, tại Văn Bàn - Lào Cai 51 Dự toán thu nhập cho một ha rừng trồng Keo tai tƣợng thuần 4.

loài, sau chu kỳ kinh doanh 7 năm, tại Văn Bàn - Lào Cai 51 4. Cân đối thu nhập và chi phí cho một ha rừng trồng Mỡ, Quế, 52 Keo tai tƣợng sau chu kỳ kinh doanh 7 năm. viii DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH STT Tên hình ảnh Trang 4.1 Sinh trƣởng đƣờng kính (D1.3) của loài Mỡ ở 3 vị trí khác nhau 32 4.2 Sinh trƣởng đƣờng kính (D1.3) của loài Quế ở 3 vị trí khác nhau 33 Sinh trƣởng đƣờng kính (D1.3) của loài Keo tai tƣợng ở 3 vị trí 4.3 33 khác nhau Sinh trƣởng chiều cao vút ngọn (HVN) của loài Mỡ ở 3 vị trí 4.4 36 khác nhau Sinh trƣởng chiều cao vút ngọn (HVN) của loài Quế ở 3 vị trí 4.5 37 khác nhau Sinh trƣởng chiều cao vút ngọn (HVN) của loài Keo tai tƣợng ở 4.6 37 3 vị trí khác nhau Sinh trƣởng chiều cao dƣới cành (HDC) của loài Mỡ ở 3 vị trí 4.7 40 khác nhau Sinh trƣởng chiều cao dƣới cành (HDC) của loài Quế ở 3 vị trí 4.8 40 khác nhau48 Sinh trƣởng chiều cao dƣới cành (HDC) của loài Keo tai tƣợng 4.9 41 ở 3 vị trí khác nhau Sinh trƣởng đƣờng kính tán (DT) của loài Mỡ ở 3 vị trí khác 4.11 Sinh trƣởng đƣờng kính tán (DT) của loài Quế ở 3 vị trí khác nhau 44 Sinh trƣởng đƣờng kính tán (DT)) của loài Keo tai tƣợng ở 3 vị 4.12 45 trí khác nhau 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Rừng là một tài nguyên có khả năng tự tái tạo nếu nhƣ con ngƣời biết khai thác, lợi dụng đúng mức. Tuy nhiên, do áp lực dân số và nhu cầu lâm sản tăng để phát triển kinh tế - xã hội, con ngƣời đã khai thác rừng ồ ạt, vƣợt quá khả năng tái sinh của rừng nên cân bằng trong hệ sinh thái bị phá vỡ, làm ảnh hƣởng nghiêm trọng đến môi trƣờng sống.

Đứng trƣớc tình hình trên vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát triển kinh tế - xã hội nhƣng không làm suy thoái môi trƣờng sống? hay nói cách khác làm thế nào để có các mô hình sản xuất hợp lý, đạt hiệu quả kinh tế nhƣng đảm bảo đƣợc sự bền vững sinh thái và ổn định xã hội trong kinh doanh rừng. Điều đó có nghĩa là mô hình sản xuất lâm nghiệp phải đem lại thu nhập về lâm sản cao và ổn định, giải quyết việc làm cho nhân dân địa phƣơng, đầu tƣ hợp lý và đƣợc ngƣời dân chấp nhận. Đồng thời, mô hình cũng có khả năng bảo vệ nguồn nƣớc, duy trì độ phì của đất, bảo vệ đa dạng sinh học. Văn Bàn là huyện miền núi nằm ở phía Đông Nam tỉnh Lào Cai, cách thành phố Lào Cai 75 km theo tỉnh lộ 151 về phía Đông Nam.

Huyện Văn Bàn có tổng diện tích tự nhiên 142.608,3 ha; trong đó diện tích quy hoạch cho lâm nghiệp là 114.702,6 ha, chiếm 80,4% tổng diện tích tự nhiên. Vì vậy tài nguyên rừng có vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ môi trƣờng, đa dạng sinh học và phát triển kinh tế - xã hội của địa phƣơng nói riêng và tỉnh Lào Cai nói chung. Trong những năm qua Huyện ủy, UBND huyện và ngành nông, lâm nghiệp huyện đã không ngừng đầu tƣ xây dựng và phát triển rừng, mà kết quả là xác định loài cây trồng nói chung, cây trồng rừng nói riêng song mới chỉ đáp ứng đƣợc mục đích phủ xanh đất trồng đồi núi trọc và cải thiện một phần cuộc sống của ngƣời tham gia nghề rừng. Những kết quả đạt đƣợc chƣa tƣơng xứng 2 với tiềm năng và thế mạnh đất đai tài nguyên rừng.

Diện tích đất lâm nghiệp phân bố ở nơi có địa hình tƣơng đối bằng ph ng, độ dốc thấp, không bị chia cắt phức tạp, đại bộ phận đồng bào là dân tộc Kinh, Tày, Mông, Dao tất cả những lợi thế, tiềm năng trên vẫn chƣa đƣợc phát huy làm cho đời sống ngƣời dân c n nhiều khó khăn. Từ năm 1992 đến nay, diện tích rừng trồng trên địa bàn huyện không ngừng tăng lên do sự đầu tƣ của các dự án 327, 661,. Cùng với sự tăng lên của diện tích rừng, nhiều mô hình rừng trồng đƣợc triển khai vào sản xuất, trong đó có nhiều mô hình thành công nhƣng cũng không ít mô hình đã bị thất bại. Từ thực tế trên, nghiên cứu sinh trƣởng của các mô hình rừng trồng, nhằm tìm ra các giải pháp nâng cao lƣợng tăng trƣởng cũng nhƣ giá trị kinh tế của rừng là một nhu cầu cấp bách của sản xuất, nhằm nâng cao thu nhập của ngƣời trồng rừng.

Từ yêu cầu của thực tế sản xuất, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu sinh trưởng của một số mô hình rừng trồng tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai”. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.