Luận án ckii nghiên cứu độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh ở bệnh nhân đái

BỘ Y TẾ BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC PHAN CHÂU DU NGHIÊN CỨU ĐỘ DÀY LỚP NỘI TRUNG MẠC ĐỘNG MẠCH CẢNH Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 CÓ BỆNH TIM THIẾU MÁU CỤC BỘ LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II HUẾ - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC PHAN CHÂU DU NGHIÊN CỨU ĐỘ DÀY LỚP NỘI TRUNG MẠC ĐỘNG MẠCH CẢNH Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2 CÓ BỆNH TIM THIẾU MÁU CỤC BỘ LUẬN ÁN CHUYÊN KHOA CẤP II CHUYÊN NGÀNH: NỘI KHOA Mã số: 62722040 Người hướng dẫn khoa học GS. NGUYỄN HẢI THỦY HUẾ - 2018 MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Biến chứng tim mạch đái tháo đường. Bệnh tim thiếu máu cục bộ.

Các yếu tố nguy cơ bệnh tim thiếu máu cục bộ ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. Cấu tạo và chức năng của nội mạc mạch máu. Rối loạn chức năng nội mạc mạch máu. Độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh.

Các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan.23 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Các biến số nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.41 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Yếu tố nguy cơ tim mạch của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ. Kết quả siêu âm doppler động mạch cảnh. Liên quan giữa IMT động mạch cảnh với một số yếu tố nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2 có BTTMCB. Liên quan giữa IMT động mạch cảnh với hình thái và chức năng thất trái trên siêu âm tim ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2 có BTTMCB.

Tương quan giữa CIMT với các yếu tố nguy cơ và hình thái, chức năng thất trái ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2 có BTTMCB.60 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN.Các yếu tố nguy cơ tim mạch của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ. Kết quả siêu âm doppler động mạch cảnh. Mối tương quan, liên quan giữa IMT động mạch cảnh với các yếu tố nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2 có BTTMCB.

Mối tương quan, liên quan giữa IMT động mạch cảnh với hình thái và chức năng thất trái ở bệnh nhân ĐTĐ típ 2 có BTTMCB. 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADA : American Diabetes Association (Hội Đái tháo đường Mỹ) AHA : American Heart Association (Hội Tim mạch Mỹ) ASE : American Society of Echocardiography (Hội Siêu âm tim Mỹ) BMI : Body mass index (Chỉ số khối cơ thể) BMV : Bệnh mạch vành BSA : Body surface area (Diện tích bề mặt cơ thể = Diện tích da) BTTMCB : Bệnh tim thiếu máu cục bộ CĐTN : Cơn đau thắt ngực CS : Cộng sự DCCT : Diabetes control and complication trial (Thử nghiệm biến chứng và kiểm soát đái tháo đường) DTE : E wave deceleration time (Thời gian giảm tốc sóng E) ĐLC : Độ lệch chuẩn ĐTĐ : Đái tháo đường eNOS : Endothelial nitric oxide synthase (Nitric oxide synthase nội mạc) E/A : Ratio of the early (E) to late (A) ventricular filling velocities (Tỷ lệ của vận tốc đổ đầy thất sớm và muộn) ECG : Electrocardiogram (Điện tâm đồ) EF : Ejection Fraction (Phân suất tống máu) ESC-EASD : The European Society of Cardiology/The European Association for the Study of Diabetes (Hội Tim mạch Châu Âu - Hội nghiên cứu Đái tháo đường Châu Âu) ET : Endothelin HA : Huyết áp HbA1c : Hemoglobin A1c HDL – C : High density lipoprotein cholesterol HsCRP : High-sensitivity C-Reactive Protein (protein phản ứng C độ nhạy cao) (Cholesterol của lipoprotein tỷ trọng cao) IDF : International Diabetes Federation (Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế) IMT : Intima-media thickness (Độ dày lớp nội trung mạc) IVRT : Isovolumic relaxation time (Thời gian thư giãn đồng thể tích) LDL – C : Low density lipoprotein cholesterol (Cholesterol của lipoprotein tỷ trọng thấp) LVMI : Left ventricular mass index (Chỉ số khối cơ thất trái) NADH : Nicotinamide adenin dinucleotide NM : Nội mạc NO : Nitric oxide OR : Odd ratio (Tỷ suất chênh) RLCNTT : Rối loạn chức năng tâm thu RLCNTTr : Rối loạn chức năng tâm trương TB : Trung bình TC : Total cholesterol (Cholesterol toàn phần) TG : Triglycerides THA : Tăng huyết áp VB : Vòng bụng VLDL – C : Very low lipoprotein cholesterol (Cholesterol của lipoprotein tỷ trọng rất thấp) WHO : World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Phân độ béo phì áp dụng cho người châu Á. Mức đánh giá có nguy cơ của các thành phần lipid theo khuyến cáo của ADA 2016.

Đặc điểm tuổi của mẫu nghiên cứu. Đặc điểm giới tính của mẫu nghiên cứu. Đặc điểm thời gian phát hiện bệnh ĐTĐ. Tỷ lệ hút thuốc lá của mẫu nghiên cứu.

Đặc điểm BMI của mẫu nghiên cứu. Đặc điểm vòng bụng của mẫu nghiên cứu. Đặc điểm huyết áp của mẫu nghiên cứu. Đặc điểm glucose máu và HbA1c.

Đặc điểm nồng độ bilan lipid máu. Đặc điểm lâm sàng cơn đau thắt ngực và ECG. Đặc điểm một số thông số siêu âm tim của mẫu nghiên cứu. Tỷ lệ dày IMT động mạch cảnh.

Đặc điểm IMT và tuổi của mẫu nghiên cứu. Đặc điểm IMT và giới. Đặc điểm IMT và thời gian phát hiện bệnh. Đặc điểm IMT và hút thuốc lá.

Đặc điểm IMT và chỉ số khối cơ thể (BMI). Đặc điểm IMT và vòng bụng. Đặc điểm IMT và huyết áp. Đặc điểm IMT và cơn đau thắt ngực, thiếu máu cơ tim trên ECG.

Đặc điểm IMT và glucose máu, HbA1c. Đặc điểm IMT và nồng độ bilan lipid. Đặc điểm IMT và rối loạn vận động thành tâm thất trái. Đặc điểm IMT và chỉ số khối cơ thất trái (LVMI).

Đặc điểm IMT và phân suất tống máu (EF). Đặc điểm IMT và chức năng tâm trương thất trái. Tương quan giữa IMT và các yếu tố nguy cơ tim mạch, hình thái, chức năng thất trái. Tỷ lệ IMT động mạch cảnh ≥ 0,9mm.68 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Phân bố tần suất theo nhóm tuổi. Phân bố tần suất theo giới. Phân bố tần suất theo BMI. Tỷ lệ dày IMT của mẫu nghiên cứu.

Tương quan giữa IMT và thời gian phát hiện ĐTĐ. Tương quan giữa IMT và huyết áp tâm thu. Tương quan giữa IMT và huyết áp tâm trương. Tương quan giữa IMT và cholesterol toàn phần.62 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình1.

Sơ đồ phân chia các vùng của thất trái theo Hội Siêu âm Mỹ. Sơ đồ hệ thống động mạch vành nuôi dưỡng các vùng của thất trái. Các dạng vận động thành thất. Cấu tạo thành động mạch.

Mất cân bằng điều hòa của NM: tăng các đặc tính gây vữa xơ (bên phải) so với các đặc tính chống vữa xơ (bên trái). Độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh chung trên siêu âm. Vị trí đo IMT động mạch cảnh chung. IMT bình thường (phải) và dày lên (trái).

Vai trò của rối loạn chức năng NM trong VXĐM.30 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Đái tháo đường (ĐTĐ) là một bệnh nội tiết và chuyển hóa ngày càng phổ biến ở Việt Nam cũng như trên thế giới và có tốc độ phát triển rất nhanh theo đà nâng cao mức sống mà phần lớn là đái tháo đường típ 2 [134]. Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế (IDF) ước tính năm 2017 trên toàn thế giới có khoảng 451 triệu người từ 18-99 tuổi mắc bệnh đái tháo đường và dự đoán đến năm 2045 số người mắc sẽ là 693 triệu người [134]. Biến chứng mạch máu là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế ở người đái tháo đường, chủ yếu là bệnh mạch vành hay bệnh tim thiếu máu cục bộ (BTTMCB) [40]. Đái tháo đường làm tăng gấp đôi nguy cơ bệnh tim mạch ở nam và tăng gấp ba ở nữ [57] [124].

Ước tính có từ 40% đến 45% bệnh nhân hội chứng mạch vành cấp có bệnh đái tháo đường kèm theo [113]. Tuy nhiên bệnh tim thiếu máu cục bộ ở bệnh nhân đái tháo đường không phải luôn luôn có triệu chứng [45] và thường có triệu chứng không điển hình [9] nên thường được phát hiện trễ, góp phần làm xấu đi tiên lượng sống còn của nhiều bệnh nhân. Trong số bệnh nhân đái tháo đường không có triệu chứng, tỷ lệ kiểm tra tim bất thường trên SPECT scan chiếm tỷ lệ cao (dao động từ 10% đến 62%) [40]. Trong nghiên cứu của Võ Thị Hà Hoa trên 106 bệnh nhân đái tháo đường típ 2 năm 2008 bằng ECG gắng sức, tỷ lệ thiếu máu cục bộ cơ tim im lặng chiếm tỷ lệ 32,4 đến 37,8% [12].

Hơn thế nữa, những biến đổi bệnh lý của mạch máu xảy ra rất sớm, ngay ở giai đoạn tiền đái tháo đường [25], nên một tỷ lệ không nhỏ bệnh nhân đã có biến chứng mạch máu, trong đó có bệnh mạch vành ngay từ khi phát hiện bệnh và rất dễ bỏ sót. Vữa xơ động mạch là nguyên nhân chủ yếu của các biến chứng mạch máu lớn ở người đái tháo đường [15], trong đó bệnh mạch vành dẫn đến bệnh tim thiếu máu cục bộ hoặc nhồi máu cơ tim cấp ở bệnh nhân đái tháo đường típ 2. Ngoài ra còn do phối hợp với bệnh lý vi mạch dẫn đến rối loạn chức năng tâm thu (co bóp) và tâm trương (giãn). Việc phát hiện sớm rối loạn chức năng thất trái qua siêu âm Doppler, kiểm soát tốt đường huyết, can thiệp đến các yếu tố nguy cơ và sử dụng thuốc tim mạch hợp lý có thể hạn chế biến 2 chứng suy tim ở bệnh nhân đái tháo đường.

Các yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch đã biết như tăng huyết áp (THA), đái tháo đường, rối loạn lipid máu (RLLP), hút thuốc, béo phì,. Gần đây, bề dày của lớp nội trung mạc (IMT) động mạch cảnh được sử dụng ngày càng nhiều như là một dấu ấn cho tình trạng xơ vữa và là một yếu tố dự báo các hậu quả tim mạch trong tương lai [84], trong đó có bệnh tim thiếu máu cục bộ. Cho đến nay, đây là những thay đổi sớm nhất của tiến trình vữa xơ động mạch có thể khảo sát được. Siêu âm động mạch cảnh được mô tả bởi Pignoli là phương pháp khảo sát độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh hiện nay, một kỹ thuật thăm dò không thâm nhập, dễ thực hiện, phương tiện dễ có, không quá đắt tiền, có độ tin cậy cao và có thể ứng dụng rộng rãi trên lâm sàng [106].

Tăng độ dày lớp nội trung mạc động mạch cảnh là dấu hiệu thay đổi sớm về cấu trúc mạch máu do xơ vữa động mạch và rối loạn chức năng nội mạc có liên quan nhiều với yếu tố nguy cơ tim mạch [77], [72], [128], [32].