Nghiên cứu đặc tính không hạt và phương pháp tạo dòng đa bội ở cây ăn quả có múi

DAI HOC QUOC GIA HA NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC TU NHIEN HA THI THUY NGHIEN CUU DAC TINH KHONG HAT VA PHƯƠNG PHÁP TẠO DÒNG ĐA BỘI Ở CÂY ĂN QUÁ CÓ MÚI Chuyên ngành: Sinh lý thực vật Mã số: 1.17 LUẬN ÁN TIẾN SĨ SINH HỌC Người hướng dân khoa học: 1. Dé Nang Vinh 2. Va Van Vu Ha Noi - 2005 iii MUC LUC Lời cảmzn Lời camlioan Mục lục iii Danh mc các bảng số liệu vi Danh mc các hình ix Cac chiviet tat xiii MO DAU 1. Dat vn dé 1 2.

Mục ách nghiên cứu 3 3. Đối tờng và phạm vi nghiên cứu 3 4. Ý ngFa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu 4 Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.

Kh¿ quát về cây ăn quả có múi 5 1.11 Nguén géc, phan loai va phan b6 Citrus 5 1.Tinh hình sản xuất và tiêu thụ quả có múi trên thế giới 7 1. Tình hình sản xuất cây ăn quả có múi ở nước ta và những 9 vấn đề đặt ra 1. Mộ số kết quả nghiên cứu cây ăn quả có múi ở nước ta 10 1. Tìn hình nghiên cứu cây ăn quả có múi ở nước ngoài 12 1.

Nghiên cứu cơ chế di truyền tinh trạng không hạt ở cây ăn quả — 12 Có 1úi 1. Nghiên cứu tạo giống cây ăn quả có múi không hạt trên thế 16 gié 1. Tạo giống tứ bội làm vật liệu lai với cây nhị bội 21 1. Nghiên cứu các qui trình công nghệ nuôi cấy mô và tế bào¡„ — 24 vit phuc vu cho chon tao giéng Citrus 1.

Các thành tựu của kỹ thuật nuôi cây tế bào phôi hoá trongtạo — 29 giêg Cirus 1.Tạo giống và phân loại các giống không hạt dựa trên điưuyên 34 tín trạng liên quan đến quá trình sinh sản 1.7 Nghiên cứu khả năng tạo giống không hạt bằng các kỹ thuật sinh sọc phân tử 1.8Cíc phương pháp kiểm tra mức bội thể ở cây ăn quả có múi 38 1. lót số kết luận rút ra từ tổng quan tài liệu 39 Chuong Il. VAT LIEU, NOI DUNG VA PHUONG PHAP 2. Vật lệu nghiên cứu 41 2.

Nội dirg nghiên cứu 41 2. Đánh siá đặc tính không hạt của một số giống cây ăn quả có múi 41 2. Nglién ctu tao cdc vat liéu in vitro cho cdc thí nghiệm đa bội hoá 41 2. Ng]iên cứu tạo các dòng tứ bội từ các vật liệu in virovà in vivo 42 2.

Tạcc:c dòng tam bội bằng nuôi cấy hạt lép 42 2. Phươig pháp nghiên cứu 42 2.1 Đánh giá đặc điểm của tính trạng không hạt ở các giống cây 42 ăn qtả ›ó múi khác nhau 2.2 Tạo cụm chồi in v/rro từ chồi nách (chồi ngủ) và chồi đỉnh 43 2.3 Tạo mô sẹo từ lát cắt bầu nhuy và quả non 44 2.4 Tạo mô sẹo phôi hoá từ nuôi cấy noãn 46 2.5 Tạo cây tứ bội bằng xử lý colchicine 48 2.6 Phương pháp cứu phôi hạt nhỏ, hạt lép 52 2.7 2c định mức bội thể của cây nghiên cứu 53 2.8 Các chỉ tiêu theo dõi và xử lý số liệu 55 Chương III. KET QUA VÀ THẢO LUẬN 3. Đánhgá đặc tính không hạt ở một số cây ăn quả có múi 3.11 Nghiên cứu khảo sát tập đoàn về tính trạng số hạt trên quả 3.12 Khảo sát mức bội thể và đặc điểm cấu trúc hoa ở một số giỐnt 3.13 Khảo sát giống bưởi Năm Roi về tính trạng không hạt wy 3.14 Đánh giá chung về tính trạng không hạt và nguyên nhân Mm a khan; hat.

Kiến nghị sử dụng một số giống không hạt, ít hạt, chất lượng 67 ca: cho sản xuất ở nước ta 3. Nghèn cứu tạo vật liệu in vitro cho xtr ly da boi hoa 67 3. Nghién ctu tao cum chéi in vitro tt nuôi cấy chồi ngủ và chồi 68 dint 3. Nuôi cấy lát mỏng hạt non, quả non 72 3.

Nghiên cứu nuôi cấy noãn 81 3. Nghần cứu tạo các dạng tứ bội từ các vật liệu khác nhau 99 3. Tạo dòng tứ bội bằng xử lý colchicine cụm chéi in vitro 99 3. Tạo dòng tứ bội bằng xử lý colchicine mô sẹo phôi hoá ¡n vifro 108 3.

Tao dong tt boi bang xtr ly colchicine chéi ngu in vivo 112 3. Nghiên cứu tạo cây tứ bội bằng xử lý colchicine trén hat 126 3. Nghên cứu tạo cây tam bội từ cứu phôi hạt kém phát triển (hạt nhỏ, hạt lép) các giống bưởi Đỏ, cam Sành và cặp lai Fortuna x Orlando tangelo 3. Tan suat xuat hién va dac diém của hạt kém phát triển (hạt nhẻ hạt lép) ở giống bưởi Do va cam Sanh 3.

Đánh giá tỷ lệ nảy mầm của hạt kém phát triển (hạt nhỏ) ở các 135 giốg bưởi Đỏ và cam Sành trên các môi trường khác nhau 3. Kết quả nghiên cứu tái sinh hạt nhỏ, hạt lép từ phép lai giữa 137 giốg đơn phôi Forruna với giống Orlando tangelo (Fortuna x Orando tangelo) 3. Nghiên cứu xác định mức bội thể ở các cây tạo được từ hạt 138 kér phat triển ở các giống KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 14] MỘT St BÀI BÁO ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN 143 TAI LIV THAM KHẢO 146 PHU LIC vi DANH MUC CAC BANG SO LIEU Bang Trang 3. Khả sát số lượng hạt trung binh trén qua 6 cdc gidng Citrus 60 trong điề: kiện trồng cách ly và trồng xen tại vườn tập đoàn Văn Giang vàHà Nội 3.

Khar sit tinh trang khong hat 6 các giống nghiên cứu 65 3. Khửtring mâu chồi nách và chồi đỉnh 68 3. Ảnhhưởng của BAP đối với hệ số nhân chồi 70 3. Ảnhhởng của Ca(OCl), va HgCl, và thời gian khử trùng đối 73 với mẫu 1uôi cấy 3.6, Ảnhhrởng của các môi trường cơ bản khác nhau lên quá trình 74 hình thàh mô sẹo ở một số giống Cirrws ( tính theo tỷ lệ %).

Ảnhhrởng của tuổi mô nuôi cấy lên tỷ lệ hình thành mô seo 78 của các déng cây ăn quả có múi (%) 3. Ảnhhrởng của BAP và các kiểu gen khác nhau lên tỷ lệ hình 79 thành chòicủa các giống cam, bưởi, quýt (%) 3. Ảnthrởng của tuổi mô nuôi cấy lên tỷ lệ phát sinh mô sẹo §2 (%) 3. Ảrh tưởng của các chất điều hoà sinh trưởng lên tỷ lệtạomô 8Š sẹo phôih›á 6 mot s6 gidng Citrus (%) 3.

Ảnh tưởng của nồng độ BAP lên việc nhân sinh khối mô seo 89 phôi ho: cmột số giống Cirwš trên môi trường đặc 3. Ảrh sưởng của nồng độ BAP lên việc nhân sinh khối mô seo 92 phôi ho: tong nuôi cấy địch lỏng ở một số giống Cirws (sau 16 ngày) 3. Ảihưởng của GA3 lên quá trình phát sinh phôi từ mô sẹo 93 Vii 3. Sự lhác nhau về nảy mâm của phôi vô tính ở 2 giống cam agot 3.

Ẩm hưởng của œ-NAA đến sự nảy mầm của phôi 95 3. Tỉ l: sống của cây con sau | thing 96 3. Ản! tưởng của thời gian nuôi cấy đến khả năng tái sinh chồi 99 3. Ẳni tưởng của colchicine lên chồi sau xử lý 100 3.

Ani tưởng của colchicine đối với mức độ sinh trưởng của mô 109 sẹo phôi ›cí ở giống cam Vân Du 3. Ảni tưởng của nồng độ và thời gian xử lý colchicine lên khả 110 năng phân hoá phôi của mô sẹo (giống Vân Du) 3. Ẩn: lưởng của xử lý colchicine lên mức bội thể 111 3. Ảm tưởng của thời gian và nồng độ xử lý colchicine lên khả 114 năng bậtmìm và đa bội hoá của chồi 3.

Mứ iộ cảm ứng khác nhau của các giống đối với colchicine 118 3. Mộ số chỉ tiêu về hình thái lá bưởi Phúc Trạch tứ bội (4n) và 122 nhị bội ứn 3. Hình hái lá cam Vân Du tứ bội và nhị bội 122 3. Hìùh hái lá cam Sành tứ bội và nhị bội 122 3.

Mot 36 chỉ tiêu hình thái lá giữa các dòng tứ bội (4n) với các 123 giống nh lội tương ứng (đối chứng) 3. Am lung cla giống đến khả năng bật mầm của mắt ghép 125 tứ bội 3. Ké aia xử lý colchicine trên hạt không bóc vỏ lụa 3. Kê qœả xử lý colchicine trên hạt bóc vỏ lụa 3.

Kê œả xử lý hạt bưởi Đỏ sau 45 ngày 3. Am lưởng của xử lý cochicine đến khả năng tạo cây tứ bội ở Vili bưởi Đ‹ 3. Piân bố khối lượng hạt bưởi Đỏ theo nhóm 133 3. Piân bố khối lượng hạt cam Sanh theo nhóm 133 3.

T lệ nảy mầm của hạt nhỏ trên các môi trường khác nhau 135 DANH MUC CAC HINH Trang 3. Ho: bưởi Nam Roi 64 3. Hạtphấn bưởi Năm Roi 64 3. Nảt mầm của hạt phấn 64 3.

Đo nức bội thể của các giống trong tập đoàn 64 3. Ản] hưởng của các môi trường cơ bản lên tỷ lệ hình thành mô sẹo ở cá giống nội địa (0,25mg/1 BAP) 75 3. Ản] hưởng của các môi trường cơ bản lên tỷ lệ hình thành mô sẹo ở cá giống nhập nội (0,25mg/1 BAP) 75 3. Lát:át ngang của bầu nhuy của giống cam Vân Du 1 tuần (trái) và7 tuần tuổi (phải) 76 3.

Cấttrúc của noãn (hạt non) sau khi thụ phấn 3-7 tuần 76 3. Mô;eo hình thành từ lát cắt khác nhau của quả non trên đĩa 77 petri (tri) và số lượng lớn đĩa với mô sẹo (phải) 3. Ảh hưởng của tuổi mô nuôi cấy lên tỷ lệ hình thành mô sẹo 78 của các:iống cây ăn quả có múi nội địa 3. Ấh hưởng của tuổi mô nuôi cấy lên tỷ lệ hình thành mô sẹo 798 của các:iống cây ăn quả có múi nhập nội 3.

Pân hoá mô sẹo và hình thành chồi của các giống cây ăn §0 quả có iúi 3. Ảh hưởng của tuổi mô lên tỷ lệ hình thành mô sẹo phôi hoá ở các gine nội địa 82 3. Ah hưởng của tuổi mô lên tỷ lệ hình thành mô sẹo phôi hoá ở các gins nhập nội 3. M sẹo bưởi Phúc Trạch 83 3.

M seo quýt Đường Canh 83 3. MW seo cam Van Du 83 3. Md eo quyt Murcort 83 3. Mô eo và sự phôi hoá mô sẹo ở cam Navel 83 3.

Ảnhhưởng của kinetine đến tỷ lệ tạo mô sẹo phôi hoá ở các 86 giống nôi lịa 3. Ảnhhưởng của kinetine đến tỷ lệ tạo mô sẹo phôi hoá ở các 86 giống nhậ nội 3. Ản hưởng của BAP đến tỷ lệ tạo mô sẹo phôi hoá ở các 87 giống nội lịa 3. Ant hưởng của BAP đến tỷ lệ tạo mô sẹo phôi hoá ở các 87 giống nhộ nội 3.

Nha sinh khối mô sẹo phôi hoá trên môi trường đặc 88 3. Ant hưởng của BAP lên hệ số nhân sinh khối mô sẹo phôi 89 hoá trên rôi trường đặc 3. Ản hưởng của BAP lên hệ số nhân sinh khối mô sẹo phôi 91 hoá trên rôi trường lỏng 3. Mô eo phôi hoá nuôi cấy lỏng lắc sau 16 ngày 91 3.