Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị nhằm tăng cường quản trị chi phí xây lắp trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà - Luận án tiến sĩ kinh tế

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ HOÀNG THỊ HUYỀN TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ HOÀNG THỊ HUYỀN TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học 1. Mai Ngọc Anh ii 2. Vũ Đức Chính HÀ NỘI – 2018 iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả, tài liệu nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN HOÀNG THỊ HUYỀN iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iv MỤC LỤC. v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.

Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu về hệ thống thông tin kế toán .31 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC HỆ THỐNG. 31 THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG. 31 QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP.

HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ VÀ KHÁI QUÁT TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ.1 Chức năng quản trị chi phí của doanh nghiệp.2 Nhu cầu thông tin cho thực hiện chức năng quản trị chi phí.3 Hệ thống thông tin kế toán quản trị.4 Khái quát tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị.1 Nhu cầu thông tin của nhà quản trị.2 Trình độ trang bị phương tiện kỹ thuật và trình độ của đội ngũ cán bộ kế toán 77 1.3 Đặc điểm hoạt động xây lắp ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT chi phí trong doanh nghiệp.3 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HTTT KTQT NHẰM QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DN THUỘC TCT SÔNG ĐÀ.1 Những kết quả đã đạt được.2 Những hạn chế trong tổ chức HTTT KTQT nhằm quản trị chi phí xây lắp trong các DN thuộc TCT Sông Đà.3 Nguyên nhân của những hạn chế. 148 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.151 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ.1 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TCT SÔNG ĐÀ, YÊU CẦU VÀ NGUYÊN TẮC HOÀN THIỆN TỔ CHỨC HTTT KTQT.1 Định hướng phát triển của Tổng công ty Sông Đà. Yêu cầu hoàn thiện. Nguyên tắc hoàn thiện.4 Yêu cầu quản trị chi phí xây lắp.2 Hoàn thiện tổ chức hệ thống xử lý thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.4 Hoàn thiện tổ chức hệ thống cung cấp thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc TCT Sông Đà.

Hoàn thiện tổ chức hệ thống kiểm soát, lưu trữ và bảo mật thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà. 184 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 189 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.v LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.v xiii vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCTC Báo cáo tài chính CSDL Cơ sở dữ liệu CP Chi phí CT/HMCT Công trình, hạng mục công trình DN Doanh nghiệp HTTT Hệ thống thông tin HTTTKT Hệ thống thông tin kế toán KTTC Kế toán tài chính KTQT Kế toán quản trị NCS Nghiên cứu sinh SXKD Sản xuất kinh doanh TSCĐ Tài sản cố định TCT Tổng công ty vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Nhu cầu thông tin kế toán phục vụ quản trị chi phí theo các 36 chức năng Bảng 2.1 Các DN thuộc Tổng công ty Sông Đà theo Quyết định 80 50/QĐ­BXD Bảng 2.2: Kết quả khảo sát nhà quản trị các DN thuộc TCT Sông Đà 94 về mức độ quan trọng của các chức năng quản trị chi phí Bảng 2.3: Kết quả khảo sát về nội dung thông tin cần thu thập tại các 96 DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.4 Phương pháp thu thập thông tin tại các DN thuộc TCT Sông 99 Đà Bảng 2.5: Kết quả khảo sát về quy trình thu thập thập thông tin chi 100 phí trong các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.6 Kết quả khảo sát về tổ chức bộ phận kế toán quản trị 102 trong các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.7: Phương tiện kỹ thuật phục vụ xử lý thông tin trong các 105 DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.8 Tiêu thức phân loại chi phí tại các DN thuộc TCT Sông Đà 107 Bảng 2.9 Phương pháp các DN thuộc TCT Sông Đà sử dụng 109 để tách chi phí hỗn hợp Bảng 2.10 Khó khăn của các DN thuộc TCT Sông Đà trong công tác 109 phân loại chi phí Bảng 2.11 Phương pháp xác định chi phí trong các DN thuộc TCT 110 Sông Đà Bảng 2.12 Mức độ hiểu biết của các DN thuộc TCT Sông Đà về các 110 phương pháp hiện đại để xác định chi phí Bảng 2.13 Khảo sát về đối tượng hạch toán chi phí tại các DN thuộc 111 TCT Sông Đà Bảng 2.14 Các loại dự toán tại các DN thuộc TCT Sông Đà 112 Bảng 2.15 Thành phần tham gia lập dự toán tại các DN thuộc TCT 112 Sông Đà Bảng 2.16 Kết quả khảo sát về phương pháp xử lý dữ liệu nhằm 115 kiểm soát chi phí tại các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.17 Kết quả khả sát về chủ thể phân tích thông tin trong các 116 DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.18 Phương pháp các DN thuộc TCT Sông Đà sử dụng để phân 117 tích thông tin Bảng 2.19 Kết quả khảo sát về nguyên nhân các DN thuộc TCT Sông 119 viii Đà chưa phân tích thông tin thích hợp Bảng 2.20: Kêt quả khảo sát về chủ thể cung cấp thong tin trong các 120 DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.21 Kết quả khảo sát về mức độ đáp ứng của HTTT KTQT 123 chi phí đối với chức năng ra quyết định tại các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.22: Kết quả khảo sát về cơ chế phân quyền trong tổ chức 125 HTTT KTQT trong các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 3.1 Phương hướng phân loại chi phí theo mối quan hệ với 156 mức độ hoạt động Bảng 3.2 Các chỉ tiêu đánh giá các cấp quản lý chi phí 161 Bảng 3.3 Đề xuất về chủ thể và nhiệm vụ phân tích chi phí 163 Bảng 3.4 Trình tự phân tích chênh lệch chi phí 164 DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Quy trình xử lý của hệ thống thông tin kế toán 39 Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức tổng công ty 81 Sơ đồ 2.2: Tổ chức hoạt động của công ty cổ phần Sông Đà 11 85 ix MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp (DN) ngày càng mở rộng và cạnh tranh giữa các DN càng trở nên gay gắt.

Khi đó, thông tin trở thành một nguồn lực quan trọng đối với các DN nói riêng và đối với nền kinh tế xã hội nói chung. Ngày nay, hệ thống thông tin được sử dụng nhằm cung cấp thông tin phục vụ công tác quản trị cho đơn vị, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Hệ thống thông tin kế toán là một trong những thành phần quan trọng của hệ thống thông tin hiện đại. Sự phát triển trong các lĩnh vực kế toán, công nghệ thông tin và hệ thống thông tin đã mở rộng phạm vi và vai trò của hệ thống thông tin kế toán.

Hệ thống thông tin kế toán đóng vai trò quan trọng đối với công tác quản lý và quá trình ra quyết định kinh doanh. Nó là một phần của hệ thống thông tin tổng thể với mục đích chính là để tạo ra thông tin phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh. Cách thu thập, phân tích, xử lý, phân phối và lưu trữ thông tin kế toán đã được thay đổi trong những năm qua; Tuy nhiên, thông tin kế toán luôn luôn là một phần quan trọng trong hoạt động kinh doanh. Hệ thống thông tin kế toán hiện đại có thể tạo ra một số loại thông tin bao gồm thông tin kế toán và thông tin phi kế toán để giúp nhà quản trị quyết định các vấn đề ngắn hạn và tích hợp xem xét hoạt động chiến lược dài hạn.

Theo đặc điểm, tính chất của thông tin cung cấp, hệ thống thông tin kế toán bao gồm: Hệ thống thông tin kế toán tài chính nhằm cung cấp các thông tin quá khứ chủ yếu cho các đối tượng bên ngoài và hệ thống thông tin kế toán quản trị nhằm cung cấp thông tin phục vụ quản trị nội bộ DN để dự báo các sự kiện sẽ xảy ra và dự đoán các ảnh hưởng về tài chính kinh tế của chúng đối với DN. Việc phân chia này mang ý nghĩa phân loại thông tin và xác định đối tượng sử dụng thông tin. Tuy nhiên hai hệ thống này không thể tách biệt thành hai hệ thống kế toán độc lập trong một DN. Về mặt lý luận, hệ thống thông tin kế toán quản trị được nghiên cứu theo nhiều quan điểm khác nhau, tuy nhiên, các quan điểm đều thống nhất: Hệ 1 thống thông tin kế toán quản trị là hệ thống thu thập, xử lý, cung cấp và lưu trữ thông tin nhằm đáp ứng các chức năng khác nhau của kế toán quản trị.

Nghiên cứu tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị có ý nghĩa quan trọng đối với các DN. Dưới góc độ tổ chức, các nội dung cần được nghiên cứu xem xét bao gồm: chủ thể thực hiện, phương tiện sử dụng, phương pháp thực hiện, các nội dung tổ chức, quy trình cụ thể… Các nội dung này cần được xác định rõ ràng và có mối liên hệ lẫn nhau nhằm mục đích cuối cùng là cung cấp thông tin cho nhà quản trị ở tất cả các cấp quản lý của DN. Thông tin cung cấp không chỉ là thông tin thực hiện và còn là các thông tin dự đoán, dự báo tương lai phục vụ quản trị DN. Tổng công ty (TCT) Sông Đà là một doanh nghiệp nhà nước được thành lập từ năm 1961.

Công ty tập trung vào các lĩnh vực kinh doanh chính là xây dựng các nhà máy điện, cơ sở hạ tầng, giao thông, nhà máy công nghiệp, công trình dân dụng; chế tạo và cung cấp nguyên vật liệu, thiết bị xây dựng; cung cấp dịch vụ nhân lực, công nghệ xây dựng, kinh doanh bất động sản. Về mặt thực tiễn,TCT Sông Đà nói riêng và ngành xây dựng nói chung trong những năm qua đã gặp nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh.