Luận án tiến sĩ: Tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị quản trị chi phí xây lắp trong doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH --------------------- HOÀNG THỊ HUYỀN TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH --------------------- HOÀNG THỊ HUYỀN TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học 1. Mai Ngọc Anh 2. Vũ Đức Chính ii HÀ NỘI – 2018 iii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả, tài liệu nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN HOÀNG THỊ HUYỀN iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.viii DANH MỤC BẢNG.ix DANH MỤC SƠ ĐỒ. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu về hệ thống thông tin kế toán.2 Các công trình nghiên cứu về hệ thống thông tin kế toán quản trị.3 Các công trình nghiên cứu về kế toán quản trị chi phí.2 Kết luận rút ra từ các công trình đã nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu của luận án.

Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp của luận án.

Bố cục của luận án.29 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC HỆ THỐNG.29 THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG.29 QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP. HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ VÀ KHÁI QUÁT TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ.1 Chức năng quản trị chi phí của doanh nghiệp.2 Nhu cầu thông tin cho thực hiện chức năng quản trị chi phí.3 Hệ thống thông tin kế toán quản trị.4 Khái quát tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị.2 TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP.1 Mối quan hệ giữa tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị và quản trị chi phí.2 Nội dung tổ chức hệ thống thông tin kế toán quản trị nhằm quản trị chi phí trong doanh nghiệp.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG DOANH NGHIỆP.1 Nhu cầu thông tin của nhà quản trị.2 Trình độ trang bị phương tiện kỹ thuật và trình độ của đội ngũ cán bộ kế toán 71 1.3 Đặc điểm hoạt động xây lắp ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT chi phí trong doanh nghiệp.71 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.77 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ.1 ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ.1 Tổng quan về Tổng công ty Sông Đà - CTCP.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức HTTT KTQT trong các DN thuộc TCT Sông Đà.3 Khái quát thực trạng quản trị chi phí trong các doanh nghiệp thuộc TCT Sông Đà.2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HTTT KTQT NHẰM QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DN THUỘC TCT SÔNG ĐÀ.1 Thực trạng tổ chức hệ thống thu nhận thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.2 Thực trạng tổ chức hệ thống xử lý thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.3 Thực trạng tổ chức hệ thống phân tích thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.4 Thực trạng tổ chức hệ thống cung cấp thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà. Thực trạng tổ chức hệ thống kiểm soát, lưu trữ và bảo mật thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc tổng công ty Sông Đà.3 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HTTT KTQT NHẰM QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DN THUỘC TCT SÔNG ĐÀ.1 Những kết quả đã đạt được.2 Những hạn chế trong tổ chức HTTT KTQT nhằm quản trị chi phí xây lắp trong các DN thuộc TCT Sông Đà.3 Nguyên nhân của những hạn chế.137 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.140 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ.1 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TCT SÔNG ĐÀ, YÊU CẦU VÀ NGUYÊN TẮC HOÀN THIỆN TỔ CHỨC HTTT KTQT.1 Định hướng phát triển của Tổng công ty Sông Đà. Yêu cầu hoàn thiện.

Nguyên tắc hoàn thiện.4 Yêu cầu quản trị chi phí xây lắp.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC HTTT KTQT NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DN THUỘC TCT SÔNG ĐÀ.1 Hoàn thiện tổ chức hệ thống thu nhận thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.2 Hoàn thiện tổ chức hệ thống xử lý thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.3 Hoàn thiện tổ chức hệ thống phân tích thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.4 Hoàn thiện tổ chức hệ thống cung cấp thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc TCT Sông Đà. Hoàn thiện tổ chức hệ thống kiểm soát, lưu trữ và bảo mật thông tin kế toán quản trị trong các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.3 ĐIỀU KIỆN ĐỂ HOÀN THIỆN TỔ CHỨC HTTT KTQT NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ XÂY LẮP TRONG CÁC DN THUỘC TCT SÔNG ĐÀ.1 Đối với Nhà nước, các Bộ, ngành.2 Đối với các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà.172 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.174 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.v LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.v DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.vi DANH MỤC PHỤ LỤC.xiv viii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCTC Báo cáo tài chính CSDL Cơ sở dữ liệu CP Chi phí CT/HMCT Công trình, hạng mục công trình DN Doanh nghiệp HTTT Hệ thống thông tin HTTTKT Hệ thống thông tin kế toán KTTC Kế toán tài chính KTQT Kế toán quản trị NCS Nghiên cứu sinh SXKD Sản xuất kinh doanh TSCĐ Tài sản cố định TCT Tổng công ty ix DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 Nhu cầu thông tin kế toán phục vụ quản trị chi phí theo các 36 chức năng Bảng 2.1 Các DN thuộc Tổng công ty Sông Đà theo Quyết định 80 50/QĐ-BXD Bảng 2.2: Kết quả khảo sát nhà quản trị các DN thuộc TCT Sông Đà về 94 mức độ quan trọng của các chức năng quản trị chi phí Bảng 2.3: Kết quả khảo sát về nội dung thông tin cần thu thập tại các 96 DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.4 Phương pháp thu thập thông tin tại các DN thuộc TCT Sông 99 Đà Bảng 2.5: Kết quả khảo sát về quy trình thu thập thập thông tin chi phí 100 trong các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.6 Kết quả khảo sát về tổ chức bộ phận kế toán quản trị trong 102 các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.7: Phương tiện kỹ thuật phục vụ xử lý thông tin trong các DN 105 thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.8 Tiêu thức phân loại chi phí tại các DN thuộc TCT Sông Đà 107 Bảng 2.9 Phương pháp các DN thuộc TCT Sông Đà sử dụng 109 để tách chi phí hỗn hợp Bảng 2.10 Khó khăn của các DN thuộc TCT Sông Đà trong công tác 109 phân loại chi phí Bảng 2.11 Phương pháp xác định chi phí trong các DN thuộc TCT Sông 110 Đà Bảng 2.12 Mức độ hiểu biết của các DN thuộc TCT Sông Đà về các 110 phương pháp hiện đại để xác định chi phí Bảng 2.13 Khảo sát về đối tượng hạch toán chi phí tại các DN thuộc 111 TCT Sông Đà Bảng 2.14 Các loại dự toán tại các DN thuộc TCT Sông Đà 112 Bảng 2.15 Thành phần tham gia lập dự toán tại các DN thuộc TCT Sông 112 Đà Bảng 2.16 Kết quả khảo sát về phương pháp xử lý dữ liệu nhằm kiểm 115 soát chi phí tại các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.17 Kết quả khả sát về chủ thể phân tích thông tin trong các DN 116 thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.18 Phương pháp các DN thuộc TCT Sông Đà sử dụng để phân 117 x tích thông tin Bảng 2.19 Kết quả khảo sát về nguyên nhân các DN thuộc TCT Sông 119 Đà chưa phân tích thông tin thích hợp Bảng 2.20: Kêt quả khảo sát về chủ thể cung cấp thong tin trong các DN 120 thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.21 Kết quả khảo sát về mức độ đáp ứng của HTTT KTQT chi 123 phí đối với chức năng ra quyết định tại các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 2.22: Kết quả khảo sát về cơ chế phân quyền trong tổ chức HTTT 125 KTQT trong các DN thuộc TCT Sông Đà Bảng 3.1 Phương hướng phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức 156 độ hoạt động Bảng 3.2 Các chỉ tiêu đánh giá các cấp quản lý chi phí 161 Bảng 3.3 Đề xuất về chủ thể và nhiệm vụ phân tích chi phí 163 Bảng 3.4 Trình tự phân tích chênh lệch chi phí 164 DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Quy trình xử lý của hệ thống thông tin kế toán 39 Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức tổng công ty 81 Sơ đồ 2.2: Tổ chức hoạt động của công ty cổ phần Sông Đà 11 85 xi MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp (DN) ngày càng mở rộng và cạnh tranh giữa các DN càng trở nên gay gắt. Khi đó, thông tin trở thành một nguồn lực quan trọng đối với các DN nói riêng và đối với nền kinh tế xã hội nói chung.

Ngày nay, hệ thống thông tin được sử dụng nhằm cung cấp thông tin phục vụ công tác quản trị cho đơn vị, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Hệ thống thông tin kế toán là một trong những thành phần quan trọng của hệ thống thông tin hiện đại. Sự phát triển trong các lĩnh vực kế toán, công nghệ thông tin và hệ thống thông tin đã mở rộng phạm vi và vai trò của hệ thống thông tin kế toán. Hệ thống thông tin kế toán đóng vai trò quan trọng đối với công tác quản lý và quá trình ra quyết định kinh doanh.

Nó là một phần của hệ thống thông tin tổng thể với mục đích chính là để tạo ra thông tin phục vụ cho việc ra quyết định kinh doanh.