Luận án giải pháp hoàn thiện tổ chức kiểm toán nội bộ tại Tổng công ty Sông Đà - Đỗ Quốc Việt

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản Luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các tài liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong Luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của Luận án chưa từng được ai công bố ở bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Đỗ Quốc Việt ii LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới GS.

Nguyễn Đình Đỗ; PGS. Đỗ Minh Thành - người hướng dẫn khoa học, đã tận tình hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện Luận án. Tác giả xin bày tỏ sự cảm ơn tới Học viện Tài Chính, Khoa đào tạo Sau đại học Học viện Tài chính đã giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu Luận án. Tác giả xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình và quý báu trong quá trình thu thập số liệu, phiếu điều tra của các nhà quản lý tại các doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Sông Đà, các thành viên Ban Kiểm soát nội bộ, các cán bộ các Ban: Tài chính - Kế toán, Tổ chức nhân sự, Kinh tế, Quản trị rủi ro… tại Công ty mẹ và các doanh nghiệp thành viên thuộc Tổng công ty Sông Đà.

Cuối cùng, tác giả muốn bày tỏ sự cảm ơn tới những người thân trong gia đình đã động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu Luận án. iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BBKT Biên bản kiểm toán BCKT Báo cáo kiểm toán BCKS Báo cáo kiểm soát BCTC Báo cáo tài chính BKS Ban kiểm soát COSO Ủy ban chống gian lận BCTC - Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ CTCP Công ty cổ phần DNNN Doanh nghiệp nhà nước HĐQT Hội đồng quản trị HĐTV Hội đồng thành viên HTKSNB Hệ thống kiểm soát nội bộ IFAC Liên đoàn Kế toán quốc tế IIA Viện Kiểm toán nội bộ KQKD Kết quả kinh doanh KSCL Kiểm soát chất lượng KSNB Kiểm soát nội bộ KSVNB Kiểm soát viên nội bộ KTĐL Kiểm toán độc lập KTNB Kiểm toán nội bộ KTNN Kiểm toán nhà nước KTVNB Kiểm toán viên nội bộ KHKT Kế hoạch kiểm toán NĐD Người đại diện OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế QLDA Quản lý dự án QTKD Quản trị kinh doanh QTRR Quản trị rủi ro SDC Tổng công ty Sông Đà SOX Luật Sarbanes - Oxley SXKD Sản xuất kinh doanh TCT Tổng công ty TGĐ Tổng giám đốc TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.iii DANH MỤC BẢNG BIỂU.vii DANH MỤC SƠ ĐỒ.viii MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG DOANH NGHIỆP. Khái quát về KTNB. Sự hình thành và phát triển lý thuyết KTNB.

Khái niệm và phân loại KTNB. Vai trò, chức năng, mục đích của KTNB. Sự độc lập, quyền hạn, trách nhiệm của KTNB. Nội dung, phạm vi và các phương pháp kỹ thuật của KTNB.

Phân biệt KTNB với kiểm toán độc lập và kiểm toán nhà nước. Tổ chức KTNB trong doanh nghiệp. Nội dung tổ chức KTNB trong doanh nghiệp. Tổ chức bộ máy KTNB.

Tổ chức hoạt động KTNB. Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức KTNB trong doanh nghiệp. Các nhân tố khách quan. Các nhân tố chủ quan.

Một số mô hình KTNB trên thế giới và bài học rút ra đối với Việt Nam. Kiểm toán nội bộ tại Tập đoàn General Motor. KTNB tại Tập đoàn Bưu chính Italia - Poste Italiane. Tổ chức KTNB trong thông lệ quản trị quốc tế.

Bài học rút ra đối với Việt Nam.81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.83 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ. Lịch sử hình thành, phát triển và đặc điểm tổ chức, quản lý của Tổng công ty Sông Đà chi phối đến tổ chức KTNB. Lịch sử hình thành, phát triển của Tổng công ty Sông Đà. Đặc điểm của Tổng công ty Sông Đà ảnh hưởng đến tổ chức KTNB.

Nhận diện và thực trạng các hoạt động thực hiện chức năng của KTNB trong Tổng công ty Sông Đà. Tại Công ty mẹ - Tổng công ty Sông Đà. Tổ chức bộ máy KSNB. Tại các đơn vị thành viên.

Đánh giá kết quả thực hiện chức năng KTNB trong Tổng công ty Sông Đà. Những kết quả đã đạt được. Những tồn tại và hạn chế. Nguyên nhân của những tồn tại và hạn chế.135 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.139 CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KIỂM TOÁN NỘI BỘ TRONG TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ.

Định hướng chiến lược phát triển Tổng công ty Sông Đà và vấn đề đặt ra đối với việc hoàn thiện tổ chức kiểm toán nội bộ. Định hướng chiến lược phát triển Tổng công ty Sông Đà giai đoạn 2016- 2020. Những vấn đề đặt ra đối với việc hoàn thiện tổ chức KTNB trong TCT Sông Đà. Nguyên tắc và định hướng hoàn thiện tổ chức kiểm toán nội bộ tại Tổng công ty Sông Đà.

Nguyên tắc hoàn thiện tổ chức KTNB tại Tổng công ty Sông Đà. Định hướng hoàn thiện tổ chức kiểm toán nội bộ tại Tổng công ty Sông Đà. Các giải pháp hoàn thiện tổ chức kiểm toán nội bộ trong Tổng công ty Sông Đà. Nâng cao nhận thức về KTNB trong Tổng công ty Sông Đà.

Giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ. Giải pháp hoàn thiện tổ chức hoạt động KTNB. Các kiến nghị, các điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện tổ chức kiểm toán nội bộ tại Tổng công ty Sông Đà. Về phía Nhà nước và các cơ quan chức năng.

Về phía Tổng công ty Sông Đà.186 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.188 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.191 vii DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Tình hình tài chính SDC giai đoạn 2012-2014.1: Mô hình ba vòng bảo vệ trong doanh nghiệp.1: Tổng hợp nhân sự Ban KSNB giai đoạn 2012-2015.2: Tiêu chuẩn chức danh KSVNB tại SDC.3: Tổng hợp trình độ, kinh nghiệm của KSVNB tại 31/12/2015.4: Mối quan hệ giữa mức độ rủi ro và tần suất kiểm soát.5: Hướng dẫn đánh giá HTKSNB và sự tồn tại của rủi ro kiểm soát.6: Hướng dẫn chọn mẫu kiểm soát.1: Kết quả xây dựng định biên lao động KTNB tại Công ty mẹ.2: Bảng mô tả công việc, tiêu chuẩn chức danh Trưởng KTNB.3: Kết quả chấm điểm rủi ro theo nhóm yếu tố ngành EPC.4: Kết quả chấm điểm rủi ro theo nhóm yếu tố ngành Điện.5: Xác định mức trọng số rủi ro đối với ngành EPC.6: Kết quả chấm điểm rủi ro tổng thể ngành EPC.7: Xác định mức trọng số rủi ro đối với ngành Điện.8: Kết quả chấm điểm rủi ro tổng thể ngành Điện.9: Kết quả xếp hạng rủi ro các đơn vị chọn mẫu.10: Đánh giá rủi ro tài chính CTCP Sông Đà 11.11: Thông tin sơ bộ về hai hợp đồng xây lắp chọn mẫu.12: Kết quả chấm điểm rủi ro hợp đồng xây lắp chọn mẫu.169 viii DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1: Mô hình đầu vào - đầu ra trong Kiểm toán hoạt động.2: KTNB trực thuộc Ban giám đốc.3: KTNB trực thuộc Hội đồng quản trị.4: KTNB trực thuộc Uỷ ban kiểm toán.5: Mô hình tổ chức KTNB tập trung.6: Mô hình tổ chức KTNB phân tán.7: Mô hình tổ chức KTNB hỗn hợp.8: Mô hình tổ chức KTNB tại General Motor.9: Mô hình tổ chức KTNB tại Poste Italiane.10: Mô hình nhận diện rủi ro tại Poste Italiane.1: Cơ cấu tổ chức của SDC cuối năm 2018.2: Vị trí của Ban KSNB trong cơ cấu tổ chức Công ty mẹ - TCT.3: Quy trình KSNB tại Công ty mẹ SDC.4: Trình tự thực hiện lập kế hoạch KSNB năm.5: Trình tự thực hiện lập kế hoạch KSNB cho từng cuộc kiểm soát.6: Trình tự thực hiện kiểm soát trực tiếp tại các đơn vị.7: Mô hình tổ chức, hoạt động CTCP Sông Đà 5.1: Mô hình tổ chức TCT Sông Đà sau khi thành lập KTNB.2: Các bước trong quy trình KTNB tại Công ty mẹ SDC. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam đang trên con đường đổi mới và phát triển kinh tế, vì vậy nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng của nền kinh tế cũng như đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật khác là rất lớn. TCT Sông Đà là một trong những đơn vị đầu tiên được thành lập để thực hiện một trong những nhiệm vụ đó, với truyền thống hơn 50 năm xây dựng và phát triển, là đơn vị đi tiên phong trong lĩnh vực xây lắp, đã và đang thi công nhiều công trình trọng điểm phục vụ phát triển kinh tế, xã hội của đất nước như: Thủy điện Thác Bà, Hòa Bình, Yali, Sê San, Sơn La, Lai Châu; Đường dây truyền tải điện 500KV Bắc Nam; Đường Hồ Chí Minh. và sắp tới đây là nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam tại Ninh Thuận.

Trải qua quá trình phát triển, cùng với những thành tích đã đạt được thì trong cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị tại TCT Sông Đà còn bộc lộ một số điểm chưa bắt kịp với sự phát triển của kinh tế thị trường; một số dự án do TCT làm chủ đầu tư chưa phát huy được hiệu quả; hoạt động kiểm tra, kiểm soát tại Công ty mẹ và Công ty con còn hạn chế. Hiện tại, TCT đang trong quá trình triển khai thực hiện đề án tái cơ cấu với mục tiêu: Xây dựng một Tổng công ty có cơ cấu hợp lý, tập trung vào ngành nghề kinh doanh chính với quy trình quản lý, quản trị công ty theo thông lệ tốt nhất; nâng cao sức cạnh tranh, tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu của Tổng công ty. Để thực hiện được các mục tiêu đó một trong những giải pháp TCT Sông Đà cần phải thực hiện đó là hoàn thiện bộ máy quản lý, thiết lập một hệ thống KSNB hoạt động hiệu quả, phát huy tối đa hiệu quả trong việc huy động và sử dụng tối ưu các nguồn lực. Hệ thống KSNB chỉ phát huy được hiệu quả khi được thiết kế phù hợp với những đặc thù của doanh nghiệp và phải được đánh giá thường xuyên nhằm phát hiện những điểm yếu để khắc phục.

Vì vậy, trong cơ cấu tổ chức của TCT Sông Đà cần phải có một bộ phận thực hiện chức năng đánh giá hiệu quả hệ thống KSNB và đánh giá tính kinh tế, hiệu quả, hiệu lực của tất cả các hoạt động nhằm đưa ra ý kiến tư vấn cho các cấp lãnh đạo trong quá trình ra quyết định. Bộ phận đảm nhận trách nhiệm này chính là KTNB. Có thể thấy sự cần thiết phải hoàn thiện tổ chức KTNB tại TCT Sông Đà theo hai khía cạnh cơ bản như sau: a. Sự cần thiết khách quan phải hoàn thiện tổ chức KTNB tại Tổng công ty Sông Đà Quá trình hội nhập kinh tế thế giới cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nhiều thành phần kinh tế đã đặt các doanh nghiệp vào môi trường cạnh tranh khốc liệt.