Luận án tiến sĩ: Kế toán quản trị tại các ĐH công lập tự chủ tài chính ở Việt Nam

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Kế toán quản trị tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các tài liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tác giả luận án Lê Quốc Diễm ii LỜI CÁM ƠN Tác giả xin chân thành cám ơn đến PGS,TS Đặng Thái Hùng và TS Phan Thị Anh Đào, hai người Thầy hướng dẫn khoa học đã động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận án. Tác giả xin bày tỏ lòng cám ơn đến Khoa đào tạo sau đại học – Học viện tài chính đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tác giả xin trân trọng cám ơn đến sự giúp đỡ của các Anh/Chị quản lý, các Anh/Chị đang làm việc tại phòng kế toán của các trường đại học công lập được tự chủ tài chính trong quá trình thu thập dữ liệu (trả lời phỏng vấn, phiếu khảo sát…) Cuối cùng, tôi xin cám ơn đến bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên và giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành luận án. iii MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1 .Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Tổng quan về tình hình nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu.

Kết cấu của luận án. 26 CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH 1.Tổng quan về đơn vị sự nghiệp công lập. Khái niệm, đặc điểm và phân loại đơn vị sự nghiệp công lập.1 Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập. Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập.

Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập. Cơ chế quản lý tài chính của các ĐVSN công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính. Cơ chế tự chủ tài chính ở các đơn vị sự nghiệp công lập. Nhu cầu thông tin KTQT của các ĐVSN công lập trong điều kiện tự chủ.

Tổng quan về kế toán quản trị. Khái niệm, bản chất và mục tiêu của kế toán quản trị. Khái niệm kế toán quản trị. Bản chất của kế toán quản trị.

Mục tiêu của kế toán quản trị. Vai trò và chức năng của kế toán quản trị. Vai trò của kế toán quản trị. Chức năng của kế toán quản trị.

Nội dung kế toán quản trị. Nội dung KTQT phục vụ chức năng lập kế hoạch. Nội dung KTQT phục vụ chức năng tổ chức thực hiện. Nội dung KTQT phục vụ chức năng kiểm soát và đánh giá.

Nội dung KTQT phục vụ chức năng ra quyết định. Mô hình tổ chức kế toán quản trị. Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng kế toán quản trị. Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng KTQT.

Một số l thuyê t nền tảng có liên quan các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT. 89 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 92 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM 2. Khái quát về các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính.

Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của các trường ĐHCL tự chủ tài chính. Cơ chế quản lý tài chính của các trường ĐHCL tự chủ tài chính. Cơ chế tự chủ tài chính của các trường ĐHCL. Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại các trường ĐHCL tự chủ tài chính.

Quy mô đào tạo của các trường ĐHCL tự chủ tài chính. Tổng hợp kết quả thực hiện thí điểm tự chủ tài chính. Đặc điểm của trường ĐHCL thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ảnh hưởng đến KTQT. Thực trạng KTQT tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam.

Thực trạng KTQT phục vụ chức năng lập kế hoạch. Thực trạng KTQT phục vụ chức năng tổ chức thực hiện. Thực trạng KTQT phục vụ chức năng kiểm soát và đánh giá. Thực trạng KTQT phục vụ chức năng ra quyết định.

Đánh giá thực trạng KTQT tại các trường trường ĐHCL thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam. Những hạn chế và nguyên nhân. Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng KTQT tại các trường ĐHCL thực hiện cơ chế TCTC. So sánh về nội dung, điều kiện, nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQT trong DN với các trường ĐHCL.

So sánh về nội dung, điều kiện. So sánh về về các nhân tố tác động đến việc vận dung KTQT. Tổng hợp các nhân tố dự kiến ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT tại các trường ĐHCL được tự chủ tài chính. Khảo sát các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT tại các trường ĐHCL được tự chủ tài chính.

Mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Xây dựng thang đo. ết quả thảo luận chuyên gia. Kết quả khảo sát.

145 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.155 CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KTQT TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP THỰC HIỆN CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM 3. Chiến lược và định hướng phát triển của các trường ĐHCL thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam. Quan điểm hoàn thiện kế toán quản trị tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam. Yêu cầu hoàn thiện kế toán quản trị tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam.

Hoàn thiện KTQT tại các trường ĐHCL thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam. Hoàn thiện KTQT phục vụ chức năng lập kế hoạch. Hoàn thiện KTQT phục vụ chức năng tổ chức thực hiện. Hoàn thiện KTQT phục vụ chức năng kiểm soát và đánh giá.

Hoàn thiện KTQT phục vụ chức năng ra quyết định. Mô hình tổ chức KTQT tại các trường ĐHCL thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam. Điều kiện để thực hiện các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị tại các trường đại học công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở Việt Nam.1 Về phía Nhà nước và các cơ quan quản lý.2 Về phía các trường đại học công lập được tự chủ tài chính. Hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài.

197 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.199 KẾT LUẬN CHUNG. 200 vii DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1. Mối quan hệ giữa các chức năng quản trị và KTQT. Phân loại chi phí theo mức độ hoạt động.3: Phương thức lập ngân sách trung hạn theo hiệu quả hoạt động ở đơn vị công.

Mô hình lập dự toán thông tin 1 xuống. Mô hình thông tin 2 xuống 1 lên. Mô hình thông tin 1 lên 1 xuống. Mô hình kết hợp KTTC và KTQT.

Mô hình KTTC tách biệt với KTQT. Mô hình tổ chức bộ phận KTTC và KTQT hỗn hợp. Cơ cấu tổ chức các trường ĐHCL tự chủ tài chính. Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán tại trường ĐHCL tự chủ tài chính.

Mô hình lập dự toán tại các trường ĐHCL tự chủ tài chính.4: Quy trình lập dự toán tại các trường ĐHCL TCTC.1: Mô hình lập dự toán đề nghị tại trường ĐHCL tự chủ tài chính. Trình tự xây dựng dự toán đề nghị tại các trường ĐHCL TCTC.3: Mô hình tổ chức TQT đề nghị tại các trường ĐHCL TCTC.188 viii DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH Bảng 1.1: ảng t m tắt một sô công bố trong và ngoài nước tiêu biểu nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQT. Cơ cấu nguồn thu của các trường ĐHCL TCTC năm 2018. Kết quả thảo luận chuyên gia.3: ảng thống kê mô tả mẫu khảo sát.4: Đánh giá độ tin cậy của các thang đo.5: Phân tích nhân tố khám phá biến độc lập.6: Phân tích nhân tố khám phá biến phụ thuộc.7: Bảng phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng KTQT tại các trường ĐHCL tự chủ tài chính.8: Vị trí quan trọng của các yếu tố.

Mẫu báo cáo chi phí đào tạo. Bảng các chỉ tiêu đo lường và đánh giá hiệu quả hoạt động bằng phương pháp thẻ điểm cân bằng.1: Mô hình nghiên cứu.2: Đồ thị Histogram của phần dư đã chuẩn hóa.3: Đồ thị P-P Plot của phần dư đã chuẩn hóa.4: Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dư từ hồi quy.1 Mô hình xác định chi phí dựa trên cơ sở hoạt động cho tổ chức giáo dục đại học. Mô hình thẻ điểm cân bằng trong tổ chức công của Niven, P. Mô hình thẻ điểm cân bằng trong các tổ chức công của Chel et al.

Mô hình chi phí dựa trên hoạt động ứng dụng cho các trường đại học167 Mô hình 3. Mô hình BSC vận dụng vào quản trị các trường ĐHCL tự chủ tài chính tại Việt Nam. 184 ix DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT KÝ HIỆU VIẾT TẮT DIỄN GIẢI BGH an giám hiệu CBGV Cán bộ giảng viên CBVC Cán bộ viên chức ĐH Đại học ĐHCL Đại học công lập ĐHCQ Đại học chính quy ĐHLT Đại học liên thông ĐVSN Đơn vị sự nghiệp GV Giảng viên HCSN Hành chính sự nghiệp KTQT ế toán quản trị KTTC ế toán tài chính KBNN Kho bạc nhà nước NSNN Ngân sách nhà nước SV Sinh viên TCTC Tự chủ tài chính VLVH Vừa làm vừa học 1 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Tự chủ đại học là xu hướng tất yếu và là điều kiện quan trọng để thúc đẩy phát triển hệ thống giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng.

Việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm đối với các trường ĐHCL theo cơ chế, chính sách của Nhà nước ta như hiện nay đã thúc đẩy và tạo ra cơ hội để các trường ĐHCL phát triển, từng bước tự khẳng định mình, nâng cao được tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong công tác quản lý tài chính và tài sản của đơn vị; sử dụng có hiệu quả nguồn kinh phí, tăng thu, tiết kiệm chi, từ đ giảm dần sự bao cấp của Nhà nước, cải thiện thu nhập cho cán bộ, giảng viên, người lao động trong đơn vị; đồng thời tăng cường cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng đào tạo góp phần vào nền giáo dục đại học đáp ứng được nhu cầu mới của xã hội và theo kịp xu hướng của thời đại. Trong những năm gần đây “thị trường” giáo dục đại học ở Việt Nam ngày càng phong phú, người học có nhiều sự lựa chọn hơn so với trước đây.