Luận án TS: Kế toán môi trường tại doanh nghiệp khai thác khoáng sản Bình Định

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH –—–—–— NGUYỄN THỊ KIM TUYẾN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH –—–—–— NGUYỄN THỊ KIM TUYẾN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Phú Giang TS. Lê Thị Diệu Linh HÀ NỘI - 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của bản thân tôi dưới sự hướng dẫn của tập thể người hướng dẫn khoa học. Tất cả số liệu trong luận án là trung thực và chưa được ai công bố trước đó trừ một số bài báo đăng tạp chí được rút trích từ nội dung luận án. Tất cả các nghiên cứu trước được kế thừa trong luận án tôi đều ghi rõ nguồn trích dẫn và trình bày trong danh mục tài liệu tham khảo.

Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Kim Tuyến LỜI CẢM ƠN Quá trình thực hiện luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình từ tập thể người hướng dẫn khoa học, các thầy cô khoa Kế toán, chuyên viên khoa Sau đại học tại Học viện Tài chính, đồng nghiệp khoa Kinh tế & Kế toán tại Đại học Quy Nhơn, các chuyên gia tại các tổ chức đào tạo cũng như các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định và gia đình. Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến PGT. Nguyễn Phú Giang và TS. Lê Thị Diệu Linh đã tận tình hướng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho nghiên cứu sinh ở xa như tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.

Tôi xin chân thành cảm ơn đến các thầy cô khoa Kế toán tại Học viện Tài chính đã truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm và đóng góp quý báu giúp tôi hoàn thiện luận án. Ngoài ra, tôi xin chân thành cảm ơn các anh chị chuyên viên khoa Sau Đại học tại Học viện Tài chính đã hỗ trợ, giúp đỡ tôi về thủ tục, quy trình thực hiện luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn các chuyên gia từ các trường đại học, giám đốc, phó giám đốc, kế toán trưởng và kế toán viên tại các DN khai thác khoáng sản tỉnh Bình Định đã hỗ trợ tôi về dữ liệu nghiên cứu trong luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban chủ nhiệm Khoa Kinh tế & Kế toán tại Đại học Quy Nhơn đã tạo điều kiện thuận lợi trong giảng dạy, nghiên cứu để tôi thực hiện luận án đúng tiến độ.

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn động viên tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Kim Tuyến MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. x DANH MỤC BẢNG BIỂU.xiv DANH MỤC HÌNH VẼ. xv DANH MỤC PHỤ LỤC.

xvi MỞ ĐẦU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG.1 Các nghiên cứu về kế toán môi trường trên thế giới.1 Các nghiên cứu về ghi nhận thông tin kế toán môi trường trên thế giới 4 2.2 Các nghiên cứu về xử lý, phân tích thông tin kế toán môi trường trên thế giới.3 Các nghiên cứu về cung cấp thông tin kế toán môi trường trên thế giới 7 2.2 Các nghiên cứu về kế toán môi trường tại Việt Nam.1 Các nghiên cứu về ghi nhận thông tin kế toán môi trường tại Việt Nam 10 2.2 Các nghiên cứu về xử lý, phân tích thông tin kế toán môi trường tại Việt Nam.3 Các nghiên cứu về cung cấp thông tin kế toán môi trường tại Việt Nam 11 2.2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC HIỆN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG.1 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện kế toán môi trường trên thế giới.1 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện kế toán tài chính môi trường.2 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện kế toán quản trị môi trường.2 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện kế toán môi trường tại Việt Nam.1 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện kế toán tài chính môi trường.2 Các nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện kế toán quản trị môi trường.3 KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU.4 ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU.1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.2 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU và quy trình nghiên cứu.1 NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH.1 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia.1 Mẫu chuyên gia.2 Thiết kế phiếu phỏng vấn chuyên gia.2 Phương pháp phỏng vấn sâu nhà quản trị.1 Mẫu nhà quản trị.2 Thiết kế phiếu phỏng vấn nhà quản trị.2 NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG.1 Thiết kế phiếu khảo sát.2 Mẫu nghiên cứu.1 Kích thước mẫu nghiên cứu.2 Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu.3 Phương pháp thu thập mẫu nghiên cứu.3 Phương pháp phân tích.1 Phân tích thống kê mô tả.2 Kiểm định độ tin cậy thang đo.3 Phân tích nhân tố khám phá (EFA).4 Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến.5 Phân tích sự khác biệt (ANOVA một chiều).3 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.1 Ý NGHĨA KHOA HỌC.2 Ý NGHĨA THỰC TIỄN. KẾT CẤU ĐỀ TÀI.

31 CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TRONG DOANH NGHIỆP.1 TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG.1 Lịch sử hình thành và phát triển kế toán môi trường.2 Bản chất kế toán môi trường.3 Chức năng kế toán môi trường.4 Vai trò kế toán môi trường.5 Nội dung kế toán môi trường.2 GHI NHẬN THÔNG TIN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG.1 Ghi nhận thông tin kế toán tài chính môi trường.2 Ghi nhận thông tin kế toán quản trị môi trường.3 XỬ LÝ, PHÂN TÍCH THÔNG TIN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG.1 Xử lý, phân tích thông tin kế toán tài chính môi trường.2 Xử lý, phân tích thông tin kế toán quản trị môi trường.4 CUNG CẤP THÔNG TIN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG.1 Cung cấp thông tin kế toán tài chính môi trường.2 Cung cấp thông tin kế toán quản trị môi trường.1 Lý thuyết hợp pháp.2 Lý thuyết các bên liên quan.3 Lý thuyết thể chế.4 Lý thuyết bất định.5 Lý thuyết đại diện.6 KINH NGHIỆM VỀ KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM 76 1.1 Kế toán môi trường tại Nhật Bản.2 Kế toán môi trường tại Hàn Quốc.3 Kế toán môi trường tại Hoa Kỳ.4 Kế toán môi trường tại Úc.5 Bài học kinh nghiệm KTMT cho Việt Nam. 81 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 83 CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH 84 2.1 TỔNG QUAN VỀ NGÀNH KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH.1 Giới thiệu về khoáng sản và ngành khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định.2 Những đặc điểm của doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định ảnh hưởng đến kế toán môi trường.2 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH.1 Mô tả mẫu nghiên cứu.2 Nghiên cứu định tính về thực hiện KTMT và các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện KTMT tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định.1 Thực hiện KTMT tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định qua nghiên cứu định tính.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện KTMT tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định qua nghiên cứu định tính 101 2.3 Nghiên cứu định lượng về thực hiện KTMT và các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện KTMT tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định.1 Giả thuyết nghiên cứu.2 Mô hình nghiên cứu.3 Nghiên cứu định lượng về thực hiện KTMT tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định.4 Nghiên cứu định lượng về nhân tố ảnh hưởng đến kế toán môi trường tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định.3 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VỀ KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH.3 Nguyên nhân của các hạn chế thực hiện kế toán môi trường tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định.130 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.132 CHƯƠNG 3 : CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH.1 ĐỊNH HƯỚNG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG VÀ PHÁT TRIỂN NGÀNH KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH.2 QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH.3 CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH. Điều kiện thực hiện giải pháp.2 Hoàn thiện về ghi nhận thông tin kế toán môi trường.1 Hoàn thiện về ghi nhận thông tin kế toán tài chính môi trường.2 Hoàn thiện về ghi nhận thông tin kế toán quản trị môi trường.3 Hoàn thiện về xử lý thông tin kế toán môi trường.1 Hoàn thiện về xử lý thông tin kế toán tài chính môi trường.2 Hoàn thiện về xử lý, phân tích thông tin kế toán quản trị môi trường 145 3.4 Hoàn thiện về báo cáo, cung cấp thông tin kế toán môi trường.1 Hoàn thiện về cung cấp thông tin KTTCMT.2 Hoàn thiện báo cáo, cung cấp thông tin KTQTMT.4 CÁC KIẾN NGHỊ NHẰM HỖ TRỢ THỰC HIỆN KẾ TOÁN MÔI TRƯỜNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH ĐỊNH.1 Kiến nghị đến các cơ quan quản lý nhà nước.2 Kiến nghị đến các doanh nghiệp khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bình Định.3 Kiến nghị đến các bên liên quan khác.5 HẠN CHẾ NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO172 3.1 Hạn chế nghiên cứu.2 Hướng nghiên cứu tiếp theo.

172 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.173 KẾT LUẬN CHUNG. 174 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ. ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.175 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.