Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm tại Thanh Hóa - Luận án tiến sĩ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH  NGUYỄN THỊ BÌNH HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH DƯỢC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH  NGUYỄN THỊ BÌNH HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH DƯỢC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. LÊ THỊ DIỆU LINH HÀ NỘI – 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án là trung thực. Những kết luận của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Hà Nội, ngày tháng năm 2017 TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Thị Bình i MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH.

viii MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan nghiên cứu có liên quan đến kế toán quản trị chi phí. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập dữ liệu.

Phương pháp xử lý dữ liệu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Kết cấu của đề tài .24 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP .Bản chất, vai trò, yêu cầu và nguyên tắc của kế toán quản trị chi phí. Bản chất kế toán quản trị chi phí.

Vai trò kế toán quản trị chi phí. Yêu cầu và nguyên tắc của kế toán quản trị chi phí. Các nhân tố ảnh hưởng đến kế toán quản trị chi phí. Các nhân tố bên trong doanh nghiệp.

Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp. Nội dung kế toán quản trị chi phí. Nhận diện và phân loại chi phí. Xây dựng định mức và dự toán chi phí.

Kế toán chi phí hoạt động và tính giá thành sản phẩm. Phân tích biến động chi phí. Hệ thống báo cáo kế toán quản trị chi phí. Phân tích thông tin chi phí.

Kinh nghiệm vận dụng kế toán quản trị chi phí và bài học cho các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm. Kinh nghiệm quốc tế. Bài học kinh nghiệm về vận dụng kế toán quản trị chi phí cho các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm. 62 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 .66 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH DƯỢC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA.

Tổng quan về các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Lịch sử hình thành và phát triển. Đặc điểm hoạt động kinh doanh và tổ chức kinh doanh. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý hoạt động kinh doanh và phân cấp quản lý tài chính.

Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán. Thực trạng kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Thực trạng nhận diện và phân loại chi phí. Thực trạng xây dựng định mức và dự toán chi phí.

Thực trạng kế toán chi phí hoạt động và tính giá thành sản phẩm. Thực trạng phân tích biến động chi phí. Thực trạng hệ thống báo cáo kế toán quản trị chi phí. Thực trạng phân tích thông tin chi phí.

Đánh giá thực trạng kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Thành tựu đạt được. Tồn tại và nguyên nhân. 103 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .110 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH DƯỢC PHẨM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA.

Mục tiêu phát triển ngành Dược Thanh Hóa và yêu cầu hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm .1 Mục tiêu phát triển. Yêu cầu hoàn thiện. Giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Hoàn thiện nhận diện và phân loại chi phí.

Hoàn thiện xây dựng định mức và dự toán chi phí. Hoàn thiện kế toán chi phí hoạt động và tính giá thành sản phẩm. Hoàn thiện phân tích biến động chi phí. Hoàn thiện hệ thống báo cáo kế toán quản trị chi phí.

Hoàn thiện phân tích thông tin chi phí. Xây dựng mô hình kế toán trách nhiệm. Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Về phía Nhà nước.

Về phía Hiệp hội doanh nghiệp Dược Việt Nam. Về phía các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm Thanh Hóa. 148 iv KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .150 KẾT LUẬN CHUNG .151 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ .153 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .160 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu và chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ DN Doanh nghiệp SL SP Số lượng sản phẩm CPBH Chi phí bán hàng CPQLDN Chi phí quản lý doanh nghiệp KH Kế hoạch KTQTCP Kế toán quản trị chi phí SXC Sản xuất chung NCTT Nhân công trực tiếp NVL TT Nguyên vật liệu trực tiếp TC Target costing TDABC Time-driven activity-based costing KC Kaizen costing ABC Activity-based costing WHO Tổ chức y tế thế giới GPP Thực hành tốt nhà thuốc GMP Tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt VTYT Vật tư y tế DNTN Doanh nghiệp tư nhân TNHH Trách nhiệm hữu hạn YHCT Y học cổ truyền CP Cổ phần TSCĐ Tài sản cố định GDP Thực hành tốt phân phối thuốc GLP Hệ thống an toàn chất lượng phòng thí nghiệm GSP Thực hành tốt bảo quản thuốc PIC/S Hệ thống hợp tác thanh tra dược phẩm vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Định mức lượng nguyên vật liệu .2: Định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp .3: Định mức chi phí nhân công trực tiếp .4: Chi phí sản xuất lô sản phẩm viên nén Aciclovir 400mg.5: Bảng phân tích biến động chi phí .1: Bảng phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động 118 (Đối với DN sản xuất và DN kinh doanh tổng hợp) .2: Bảng phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động 121 (Đối với DN kinh doanh thương mại) .3: Dự toán linh hoạt .4: Phân tích chi phí dựa trên dự toán linh hoạt.132 vii DANH MỤC HÌNH Hình 1: Số lượng doanh nghiệp dược phẩm phân theo loại hình .20 Hình 2: Số lượng doanh nghiệp dược phẩm phân theo quy mô .20 Hình 3: Số lượng doanh nghiệp dược phẩm phân theo lĩnh vực hoạt động .1: Mối quan hệ giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị .2: Dự toán sản xuất kinh doanh [36] .3: Quy trình phân tích biến động chi phí .1: Doanh thu dược phẩm Thanh Hóa .2: Tiền thuốc bình quân đầu người/Năm .3: Tình hình tiêu thụ thuốc trong nước và thuốc nhập khẩu .4: Qui trình công nghệ sản xuất thuốc viên (thuốc tân dược) .5: Qui trình công nghệ sản xuất thuốc tiêm (thuốc tân dược).6: Quy trình công nghệ sản xuất thuốc đông dược .7: Tổ chức bộ máy quản lý trong doanh nghiệp .8: Tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty CP Dược .9: Tổ chức bộ máy kế toán tại DNTN hãng thuốc thể thao .10: Tỷ trọng chi phí hoạt động trong DN sản xuất .11: Cơ cấu chi phí sản xuất trong DN SX dược phẩm.86 có qui mô vừa và nhỏ .12: Cơ cấu chi phí sản xuất trong DN SX dược phẩm.86 có qui mô lớn .13: Tỷ trọng chi phí hoạt động trong DN kinh doanh tổng hợp .14: Tỷ trọng chi phí hoạt động trong DN kinh doanh thương mại .15: Các định mức chi phí hoạt động trong DN KD .89 dược phẩm Thanh Hóa .16: Tỷ trọng chi phí lãi vay qua các năm 2011-2015 .17: Tỷ trọng chi phí lãi vay qua các năm 2011-2015 .18: Tỷ trọng doanh nghiệp thực hiện phân tích biến động chi phí .1: Trình tự lập dự toán từ cấp cơ sở .130 ix MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngành Dược Việt Nam là một trong số các ngành có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và đời sống xã hội, gắn liền với sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Sự phát triển của ngành dược là một yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo an ninh y tế và an sinh xã hội. Vì vậy, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chỉ đạo xây dựng ngành Dược Việt Nam phát triển một cách bền vững ở hiện tại cũng như tương lai. Tuy nhiên, ngành Dược Việt Nam hiện nay so với các nước trong khu vực và trên thế giới vẫn là ngành có mức độ phát triển tương đối thấp. Để hội nhập nền kinh tế thế giới, đòi hỏi ngành Dược phải đầu tư toàn diện nhằm đẩy mạnh năng lực cạnh tranh nội địa và với các hãng dược phẩm nước ngoài.

Phải phát huy hiệu quả hoạt động của mỗi đơn vị, đổi mới dây chuyền công nghệ, năng lực quản lý của doanh nghiệp mới có thể tồn tại và phát triển. Ngoài ra, trong các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm, thông tin về chi phí có vị trí rất quan trọng trong việc giúp các nhà quản trị kiểm soát chi phí nhằm mục tiêu đưa ra nhiều loại sản phẩm với mức giá cả hợp lý, tiết kiệm được ngân sách để đầu tư cho việc đa dạng hoá cơ cấu sản phẩm kinh doanh, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hiện đại hóa dây chuyền sản xuất, tăng cường cho hoạt động quảng cáo, phát triển sản phẩm mới, mở rộng thị trường … Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, muốn quản lý hoạt động kinh doanh có hiệu quả, các nhà quản trị doanh nghiệp cần nắm bắt được thông tin về chi phí, bởi vì chi phí là cơ sở của việc lựa chọn các phương án kinh doanh. Hơn nữa, việc tính toán và kiểm soát được chi phí thực tế phát sinh ở từng cá nhân, bộ phận sẽ giúp cho nhà quản trị doanh nghiệp đánh giá được chính xác hiệu quả hoạt động của từng cá nhân, bộ phận đó, và có thể đánh giá được mức độ sử dụng chi phí tiết kiệm hay lãng phí ở từng bộ phận, từ đây tiến hành điều chỉnh, đồng thời cũng là căn cứ để thiết lập và xây dựng các chính sách thưởng phạt hợp lý.