Luận án tiến sĩ: Hoàn thiện kế toán doanh thu tại Bảo Việt Nhân thọ (Nguyễn Thị Thảo Anh)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH *************** NGUYỄN THỊ THẢO ANH HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ LV Thạc sĩ Kinh tế LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH *************** NGUYỄN THỊ THẢO ANH HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ Chuyên ngành : Kế toán Mã số : 9.01 LV Thạc sĩ Kinh tế LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Đào Tùng 2. Nguyễn Thị Nga HÀ NỘI - 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận án Tiến sỹ đề tài “Hoàn thiện kế toán doanh thu tại Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ” là công trình nghiên cứu khoa học, độc lập của tôi được thực hiện trong quá trình học tập và nghiên cứu. Các số liệu sử dụng trong luận án là hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc cụ thể và rõ ràng.

Đồng thời, kết quả nghiên cứu của đề tài này chưa được công bố trong các đề tài khác. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả đề tài luận án của bản thân. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giả luận án LV Thạc sĩ Kinh tế Nguyễn Thị Thảo Anh i LỜI CẢM ƠN Tác giả xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới PGS.Nguyễn Đào Tùng và TS.Nguyễn Thị Nga về sự hướng dẫn nhiệt tình và đưa ra những ý kiến bổ sung, góp ý để Luận án hoàn thành tốt hơn. Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong Bộ môn Kế toán tài chính và Khoa Kế toán, Học viện tài chính về các ý kiến đóng góp quí báu cho Luận án.

Tác giả xin trân trọng cảm ơn sự hỗ trợ nhiệt tình trong quá trình thu thập tài liệu, thu thập bảng câu hỏi phỏng vấn của các nhân viên trực thuộc Phòng Kế toán, Phòng Tài chính, lãnh đạo cấp cao Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ nói riêng và Tập đoàn Bảo Việt nói chung. Tác giả xin cảm ơn các chuyên gia, giảng viên các trường đại học; các kế toán viên, kiểm toán viên và các thành viên Hiệp hội nghề nghiệp tại một số đơn vị mà tác giả thực hiện phỏng vấn. Tác giả xin cảm ơn Khoa Sau Đại học, Học viện Tài Chính với việc tạo điều kiện thuận lợi trong suốt quá trình làm Luận án cũng như bảo vệ Luận án các cấp. LV Thạc sĩ Kinh tế Cuối cùng, Tác giả muốn bày tỏ cảm ơn tới gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu.

Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thảo Anh ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC BẢNG.ix DANH MỤC SƠ ĐỒ.x DANH MỤC HÌNH VẼ.xi MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU TRONG CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM.1 TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM.1 NGUỒN GỐC RA ĐỜI CỦA NGÀNH BẢO HIỂM.24 LV Thạc sĩ Kinh tế 1.2 KHÁI NIỆM BẢO HIỂM.3 PHÂN LOẠI CÁC LOẠI HÌNH BẢO HIỂM.4 CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA BẢO HIỂM.2 ĐẶC ĐIỂM KINH DOANH BẢO HIỂM NHÂN THỌ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾ TOÁN DOANH THU BẢO HIỂM NHÂN THỌ.1 KHÁI NIỆM VỀ BẢO HIỂM NHÂN THỌ.2 ĐẶC ĐIỂM CỦA BẢO HIỂM NHÂN THỌ.3 ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP BHNT ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾ TOÁN DOANH THU BẢO HIỂM NHÂN THỌ 35 1.3 KẾ TOÁN DOANH THU BẢO HIỂM NHÂN THỌ TRONG DOANH NGHIỆP KINH DOANH BẢO HIỂM.1 CÁC KHÁI NIỆM, ĐIỀU KIỆN GHI NHẬN DOANH THU CỦA HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DỊCH VỤ BẢO HIỂM.2 VAI TRÒ, BẢN CHẤT VÀ NHIỆM VỤ CỦA KẾ TOÁN DOANH THU TRONG DOANH NGHIỆP BHNT.3 CÁC NGUYÊN TẮC KẾ TOÁN SỬ DỤNG TRONG KẾ TOÁN DOANH THU BHNT.4 NỘI DUNG KẾ TOÁN DOANH THU BẢO HIỂM NHÂN THỌ.4 KINH NGHIỆM CHUYỂN ĐỔI CÁCH TIẾP CẬN VỀ DOANH THU BẢO HIỂM NHÂN THỌ THEO THÔNG LỆ QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM. KINH NGHIỆM CHUYỂN ĐỔI CÁCH TIẾP CẬN VỀ DOANH THU BHNT THEO THÔNG LỆ QUỐC TẾ.68 LV Thạc sĩ Kinh tế 1.2 KINH NGHIỆM ÁP DỤNG CMKT QUỐC TẾ VỀ HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM CỦA MỘT SỐ CÁC QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI. BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM TRONG VIỆC TIẾP CẬN CMKT QUỐC TẾ VỀ HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM.76 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.79 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.1 KHÁI QUÁT VỀ TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.1 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.2 ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC QUẢN LÝ VÀ SẢN XUẤT KINH DOANH TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ. ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.

ĐẶC ĐIỂM SẢN XUẤT KINH DOANH VÀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.2 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.1 THỰC TRẠNG XÁC ĐỊNH DOANH THU.2 THỰC TRẠNG THU NHẬN THÔNG TIN BAN ĐẦU VỀ KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.3 THỰC TRẠNG HỆ THỐNG HOÁ VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN VỀ DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.4 THỰC TRẠNG TRÌNH BÀY VÀ CUNG CẤP THÔNG TIN VỀ DOANH THU127 LV Thạc sĩ Kinh tế 2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ. NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC. NHỮNG HẠN CHẾ CÒN TỒN TẠI.1 NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ.136 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.141 CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.1 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY.1 XU HƯỚNG NGÀNH BẢO HIỂM NHÂN THỌ TOÀN CẦU VÀ KẾ TOÁN DOANH THU TRONG BỐI CẢNH CÁCH MẠNG CÔNG NGHỆ 4.2 TRIỂN VỌNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM NHÂN THỌ TẠI VIỆT NAM.3 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA TỔNG CÔNG TY BVNT.

CÁC YÊU CẦU VÀ NGUYÊN TẮC HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.1 YÊU CẦU CƠ BẢN ĐỂ HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.2 NGUYÊN TẮC HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU BHNT TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.3 CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG LV Thạc sĩ Kinh tế CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.1 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC BỘ MÁY KẾ TOÁN TẠI TỔNG CÔNG TY BVNT.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC XÁC ĐỊNH DOANH THU BHNT.3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THU NHẬN THÔNG TIN BAN ĐẦU VỀ DOANH THU.4 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG HOÁ VÀ XỬ LÝ THÔNG TIN VỀ DOANH THU.5 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TRÌNH BÀY VÀ CUNG CẤP THÔNG TIN DOANH THU.4 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU TẠI TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.1 VỀ PHÍA CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC. VỀ PHÍA HIỆP HỘI BẢO HIỂM VIỆT NAM. VỀ PHÍA CÁC CƠ SỞ ĐÀO TẠO VÀ TỔ CHỨC HIỆP HỘI NGHỀ NGHIỆP. VỀ PHÍA TỔNG CÔNG TY BẢO VIỆT NHÂN THỌ.181 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.186 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.189 LV Thạc sĩ Kinh tế vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT AVI Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam BCTC Báo cáo tài chính BCQT Báo cáo quản trị BH Bảo hiểm BHNT Bảo hiểm Nhân thọ BTC Bộ tài chính BVNT Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ CAS Chuẩn mực kế toán Trung Quốc CMKT Chuẩn mực kế toán CNTT Công nghệ thông tin CP Chi phí CT Chứng từ LV Thạc sĩ Kinh tế CTTV Công ty thành viên CSM Kí quỹ dịch vụ hợp đồng DN Doanh nghiệp DNBH Doanh nghiệp bảo hiểm DT Doanh thu FASB Hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính Hoa Kỳ HĐBH Hợp đồng bảo hiểm HĐTC Hoạt động tài chính IAS Chuẩn mực kế toán quốc tế IASB Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế IFRS Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế KQKD Kết quả kinh doanh KTQT Kế toán quản trị KTTC Kế toán tài chính KTV Kế toán viên viii LN Lợi nhuận NN Nhà nước NPT Nợ phải trả SP Sản phẩm SPS Số phát sinh TCT Tổng công ty TK Tài khoản TMĐT Thương mại điện tử TT Thông tư TS Tài sản TSCĐ Tài sản cố định PHHĐ Phát hành hợp đồng QL&GS BH Cục quản lý và giám sát Bảo hiểm US-GAAPLV Thạc sĩ Kinh tế Chuẩn mực kế toán Mỹ VAS Chuẩn mực kế toán Việt Nam VN Việt Nam ix DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Bảng tổng kết về kết quả hoạt động kinh doanh của Tổng công ty BVNT giai đoạn 2018-2022.2: Tính năng cụ thể của phần mềm Sun Account.3: Phân loại doanh thu theo nội dung kinh tế.4: Phân loại doanh thu theo loại hình bảo hiểm hoạt động.1: Tình hình dân số Việt Nam năm 2022.2: Hệ thống CNTT hỗ trợ công việc kế toán viên.3: Tiêu chí điểm tặng theo chương trình BaoViet Loyalty.173 LV Thạc sĩ Kinh tế x DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ.2: Mô hình tổ chức tại khối COC.3: Mô hình tổ chức tại khối POS.1: Bảng tổng kết về kết quả hoạt động kinh doanh của Tổng công ty BVNT giai đoạn 2018-2022.2: Tính năng cụ thể của phần mềm Sun Account.4: Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại Tổng công Bảo Việt Nhân thọ .3: Phân loại doanh thu theo nội dung kinh tế.4: Phân loại doanh thu theo loại hình bảo hiểm hoạt động.13: Quá trình ra đời của IFRS 17 Nguồn: [43].1: Tình hình dân số Việt Nam năm 2022.147 LV Thạc sĩ Kinh tế Sơ đồ 3.1: Mô hình kế toán phân tán kết hợp tập trung.2: Hệ thống CNTT hỗ trợ công việc kế toán viên.3: Tiêu chí điểm tặng theo chương trình BaoViet Loyalty.173 xi DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1.1: Các nhân tố ảnh hưởng đến phí bảo hiểm nhân thọ.1: Thị phần doanh thu bảo hiểm của các công ty kinh doanh BHNT.2: So sánh thị phần doanh số phí bảo hiểm khai thác mới.3 : Tăng trưởng doanh thu hoạt động bảo hiểm của Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ từ năm 2018-2022.4: Các ứng dụng của AI tại tổng công ty BVNT.1: Tốc độ tăng trưởng phí bảo hiểm nhân thọ hàng năm theo khu vực.2: Bài học tài chính của năm 2022 về triển vọng ngành BHNT.3: Minh hoạ các định hướng phát triển của Tổng công ty Bảo Việt Nhân thọ.

149 LV Thạc sĩ Kinh tế xii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Những năm gần đây, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng trở lên sâu rộng, các quốc gia ở khu vực Đông Nam Á nói riêng và Châu Á nói chung ngày càng trở lên có vị thế trong nền kinh tế thế giới.