Luận án tiến sĩ Ngô Quang Hùng - Kế toán chi phí sản xuất tập đoàn Hoá chất

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ NGÔ QUANG HÙNG HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TẬP ĐOÀN HOÁ CHẤT VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, Năm 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ NGÔ QUANG HÙNG HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TẬP ĐOÀN HOÁ CHẤT VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TRƯƠNG THỊ THỦY 2. NGUYỄN QUANG QUYNH Hà Nội, Năm 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong công trình nào khác.

Tác giả luận án NGÔ QUANG HÙNG i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH. i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH.ii LỜI MỞ ĐẦU.Cơ sở lý luận của tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp.Các quan điểm về tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp.Các nhân tố ảnh hưởng tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.Nguyên tắc tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.Nhiệm vụ tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.Ý nghĩa tổ chức kế toán chi phí sản xuất và giá thành trong các doanh nghiệp sản xuất.Nội dung tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất.Tổ chức bộ máy kế toán.Tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán tài chính.Tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị.Tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại một số nước trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Tổ chức kế toán chi phí giá thành theo hệ thống kế toán Mỹ.Tổ chức kế toán chi phí giá thành theo hệ thống kế toán Pháp.Bài học kinh nghiệm tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Việt Nam.83 ii CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC TẬP ĐOÀN HÓA CHẤT VIỆT NAM.Tổng quan về Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.Quá trình hình thành và phát triển của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam 86 2.Cơ cấu tổ chức quản lý ở Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.Đặc điểm sản xuất kinh doanh trong các doanh nghiệp của Tập đoàn Hóa chất ảnh hưởng đến tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hoá chất.Khung pháp lý của Việt Nam về tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.Thực trạng tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.Thực trạng tổ chức bộ máy kế toán trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất.Thực trạng tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán tài chính.Thực trạng tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị.Đánh giá thực trạng tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản sản phẩm trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.Tồn tại và nguyên nhân chủ yếu.Định hướng phát triển ngành hoá chất và yêu cầu phải hoàn thiện tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản sản phẩm trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.Mục tiêu, định hướng phát triển ngành hoá chất trong thời gian tới.Yêu cầu hoàn thiện tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản sản phẩm trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam .Nội dung hoàn thiện tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam .Hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy kế toán trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất.Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán tài chính.Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị.Điều kiện thực hiện các giải pháp.Về phía nhà nước và cơ quan chức năng.Về phía các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất. 51 iv DANH MỤC SƠ ĐÓ v DANH MỤC ĐỒ THỊ DANH MỤC BẢNG Bảng2.1 Một số chỉ tiêu kinh tế cơ bản của tập đoàn hóa chất Việt Nam.2: Trích danh mục tài khoản CPSX.3: Bảng định mức hao phí nguyên vật liệu trực tiếp.

1: Dự toán sản xuất phân lân thành phẩm năm 2018.2: Phân loại CP theo cách ứng xử chi phí.3: Báo cáo kiểm soát chi phí.4: Báo cáo quản trị chi phí sản xuất chung.5: Báo cáo quản trị chi phí sản xuất chung theo phân xưởng.6: Báo cáo phân tích biến động chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. 7: Báo cáo phân tích biến động chi phí nhân công trực tiếp .8: Báo cáo phân tích biến động chi phí sản xuất chung.9: Báo cáo phân tích biến động chi phí sản xuất tại công ty CP phân lân nung chảy Văn Điển.163 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết đề tài Trong những năm gần đây, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt trong nền kinh tế thị trường bởi quá trình toàn cầu hoá diễn ra ngày càng sâu và rộng. Ngành hóa chất ở nước ta là một ngành non trẻ, trải qua 40 năm phát triển và trưởng thành mặc dù đã có những đóng góp đáng kể trong công cuộc phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, trong điều kiện hội nhập kinh tế như là một xu hướng tất yếu như hiện nay thì đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng cải tiến, áp dụng khoa học kỹ thuật công nghệ nhằm nâng cao năng suất lao động, tăng chất lượng sản phẩm, hạ chi phí và giảm giá thành. Đặc biệt là những thông tin chi phí sản xuất và giá thành là những thông tin đặc biệt quan trọng. Thông tin này chính xác, kịp thời sẽ là cơ sở giúp các nhà quản trị phân tích, đánh giá hiệu quả sản xuất và ra quyết định đúng đắn và hợp lý trong kinh doanh. Vì vậy, việc tổ chức kế toán chi phí sản xuất và giá thành một cách khoa học và hợp lý cho các doanh nghiệp có ý nghĩa to lớn về mặt thực tiễn.

Doanh nghiệp thuộc ngành hóa chất đa phần là những doanh nghiệp sản xuất vật chất với sản phẩm phong phú và đa dạng liên quan đến rất nhiều ngành từ y tế, nông nghiệp, xây dựng, giao thông… đến công nghiệp. Nếu các doanh nghiệp này sử dụng vốn tiết kiệm làm cho giá thành sản phẩm không ngừng hạ thấp thì không những có ý nghĩa to lớn với ngành mà còn có ý nghĩa to lớn với nền kinh tế quốc dân. Trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam, việc quản lý và kế toán tại các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất chưa được tốt, vật tư, lao động, tiền vốn còn nhiều lãng phí, cần được kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ các yếu tố đầu vào này. Với chức năng là một phương sách cho việc 2 quản lý tài chính doanh nghiệp, kế toán cần làm tốt công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp.

Xuất phát từ lý luận và thực tiễn, nghiên cứu sinh đã chọn Đề tài “ Hoàn thiện tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam” 2. Tổng quan về các nghiên cứu Các công trình nghiên cứu nước ngoài: Naughton­Travers, Joseph P. (2009) trong nghiên cứu “Activity­Based Costing: The new Management Tool” đề cập đến các thông tin và tính ưu việt của phương pháp kế toán chi phí theo hoạt động. Theo tác giả, phương pháp tập hợp chi phí theo phương pháp ABC bao gồm toàn bộ các chi phí phát sinh trong kỳ (chi phí sản xuất, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp) được phân bổ dựa trên mức thực tế cho mỗi hoạt động và mức đóng góp cho mỗi hoạt động vào quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm.

Như vậy việc vận dụng phương pháp ABC phân bổ chi phí sẽ mang lại kết quả chính xác hơn cho từng loại sản phẩm, điều này giúp ích hơn rất nhiền cho các nhà quản trị trong việc ra quyết định [34]. Raiborn (2011), trong nghiên cứu “Cost Accounting: Foundations and Evolutions” đã đề cập đến kế toán chi phí sản xuất dưới các góc độ: thuật ngữ chi phí sản xuất, đo lường, nhận diện các loại chi phí, chi phí trên cơ sở hoạt động, các phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng, theo quy trình sản xuất, các phương pháp phân tích chi phí làm cơ sở ra quyết định sản xuất hay xác định giá bán. Theo tác giả, thông tin chi phí sản xuất là thông tin vô cùng quan trọng trong các doanh nghiệp sản xuất hiện nay, trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu và rộng, quá trình cạnh tranh ngày càng 3 gay gắt thì thông tin chi phí sản xuất quyết định sự sống còn của doanh nghiệp. Do vậy, cần phải có khái niệm, phương pháp đo lường, nhận diện và phân tích chi phí một cách chính xác trong hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp [32].

Alkinson, Kaplan & Young (2012), trong nghiên cứu “Management accounting” đề cập đến các khía cạnh kế toán quản trị, bao gồm: các khái niệm quản trị chi phí, phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí, các phương pháp đo lường và kế toán trách nhiệm (Thông tin và trách nhiệm nhằm thu thập, báo cáo và đánh giá các thông tin mang tính nội bộ cho các cấp quản lý trong doanh nghiệp về hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ). Nghiên cứu đã chỉ ra sự cần thiết của báo cáo trách nhiệm trong công tác quản trị doanh nghiệp. Thông qua báo cáo nhà quản lý cấp cao sẽ sử dụng các thông tin này để đánh giá thành quả của các bộ phận trong tổ chức.