Luận án TS Trần Thị Quỳnh Giang - Hoàn thiện HTTTK doanh nghiệp thép Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH  TRẦN THỊ QUỲNH GIANG HOÀN THIỆN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾTOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC TỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TÀI CHÍNH HỌC VIỆN TÀI CHÍNH  TRẦN THỊ QUỲNH GIANG HOÀN THIỆN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC TỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. BÙI THỊ THU HƯƠNG HÀ NỘI - 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận án là trung thực. Những kết quả của luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào.

Tác giả luận án Trần Thị Quỳnh Giang ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC SƠ ĐỒ PHẦN MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁNTRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT. Bản chất của hệ thống thông tin kế toán.

Vai trò của hệ thống thông tin kế toán. Yêu cầu của HTTTKT trong doanh nghiệp. NHU CẦU THÔNG TIN KẾ TOÁN VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN. Nhu cầu thông tin kế toán từ các đối tượng sử dụng.

Các nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán. NỘI DUNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN. Các mô hình hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp. Quá trình thu nhận thông tin kế toán.

Quá trình xử lý thông tin kế toán. Quá trình cung cấp thông tin kế toán. Quá trình kiểm soát thông tin kế toán. 75 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1.

80 iii Chương 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁNTRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉPTHUỘC TỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM. TỔNG QUAN VỀ CÁC DOANH NGHIỆP THÉP THUỘC TỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM. Quá trình hình thành và phát triển của Tổng công ty Thép Việt Nam. Vị trí, vai trò của ngành thép Việt Nam trong nền kinh tế quốc dân.

Đặc điểm tổ chức hoạt động kinh doanh và tổ chức quản lý ảnh hưởng đến hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất thép thuộc Tổng công ty Thép Việt Nam. Nhu cầu thông tin kế toán trong các doanh nghiệp sản xuất thép thuộc Tổng công ty thép Việt Nam. THỰC TRẠNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC TỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM. Thực trạng mô hình hệ thống thông tin kế toán trong các DNSX thép.

Thực trạng quá trình thu nhận thông tin kế toán. Thực trạng quá trình xử lý thông tin kế toán. Thực trạng quá trình cung cấp thông tin kế toán. Thực trạng quá trình kiểm soát thông tin kế toán.

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC TỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM. Đánh giá kết quả khảo sát và nghiên cứu. 133 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 136 iv Chương 3: HOÀN THIỆN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁNTRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘCTỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM.

MỤC TIÊU, ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC TCT THÉP VIỆT NAM. Mục tiêu phát triển của các doanh nghiệp sản xuất thép thuộc Tổng công ty thép Việt Nam. Định hướng phát triển ngành thép Việt Nam. YÊU CẦU VÀ NGUYÊN TẮC HOÀN THIỆN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC TỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM.

Yêu cầu hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán. Nguyên tắc hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT THÉP THUỘC TỔNG CÔNG TY THÉP VIỆT NAM. Hoàn thiện mô hình hệ thống thông tin kế toán trong các DNSX thép.

Hoàn thiện quá trình thu nhận thông tin kế toán. Hoàn thiện quá trình xử lý thông tin kế toán. Hoàn thiện quá trình cung cấp thông tin kế toán. Hoàn thiện quá trình kiểm soát thông tin kế toán.

ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP. Về phía các cơ quan quản lý Nhà nước. Về phía các cơ quan chức năng. Về phía các doanh nghiệp sản xuất thép.

178 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 181 v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BCTC: Báo cáo tài chính BHYT: Bảo hiểm y tế BHTN: Bảo hiểm thất nghiệp BHXH: Bảo hiểm xã hội BTC: Bộ Tài chính CNTT: Công nghệ thông tin CPNCTT: Chi phí nhân công trực tiếp CPNVLTT: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp CPSX: Chi phí sản xuất CPSXC: Chi phí sản xuất chung CVP: Phương pháp phân tích chi phí – khối lượng – lợi nhuận DN: Doanh nghiệp DNSX: Doanh nghiệp sản xuất ERP: Hoạch định nguồn lực doanh nghiệp HTTT: Hệ thống thông tin HTTTKT: Hệ thống thông tin kế toán IAS: Chuẩn mực kế toán quốc tế KPCĐ: Kinh phí công đoàn KTQT: Kế toán quản trị KTTC: Kế toán tài chính NPV: Phương pháp giá trị hiện tại thuần NVL: Nguyên vật liệu PI: Chỉ số sinh lời SX: Sản xuất SXKD: Sản xuất kinh doanh TCT: Tổng công ty TK: Tài khoản TKKT: Tài khoản kế toán TNHH: Trách nhiệm hữu hạn TSCĐ: Tài sản cố định vi DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1 : Nhu cầu loại thông tin liên quan đến quyết định quản lý.1: Bảng kết quả thống kê mô hình tổ chức bộ máy kế toán của các DNSX thép .1: Mục tiêu phát triển của một số sản phẩm thép đến năm 2035 .2: Dự báo nhu cầu tiêu thụ sản phẩm thép trong nước đến năm 2030,có xét đến năm 2035……………………………………….3: Bảng tổng hợp nội dung và nguồn thông tin thu thập .4: Bảng tổng hợp chi phí sản xuất theo ngày.5: Bảng thiết kế mã hóa các đối tượng chủ yếu .6: Bảng thiết kế cấu trúc tài khoản kế toán.7: Bảng định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp .8: Bảng định mức chi phí nhân công trực tiếp.9: Bảng định mức chi phí nhân sản xuất chung .10: Phân loại chi phí trong các DNSX thép.11: Mô hình kế toán trách nhiệm áp dụng cho các DNSX thép .12: Báo cáo tổng hợp chi phí .13: Báo cáo kết quả trung tâm lợi nhuận .14: Báo cáo dự toán trung tâm đầu tư.15: Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh. 170 vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.1: Sản lượng sản xuất thép trong giai đoạn 2008 – 2010 .2:Sản lượng tiêu thụ thép trong giai đoạn 2008 - 2010 .3: Sản lượng nhập khẩu thép từ năm 2007 - 2010.4: Sản lượng xuất khẩu thép từ năm 2007 - 2010 .5: Sản lượng sản xuất thép từ năm 2015 - 2017 .6: Sản lượng tiêu thụ thép từ năm2015 - 2017 .7: Sản lượng sản xuất thép trong giai đoạn 2014 – 2017…………….1: Dòng chảy của thông tin trong doanh nghiệp .2: Quy trình xử lý, cung cấp thông tin kế toán .3: Đối tượng sử dụng thông tin kế toán .4: Quy trình hệ thống thông tin kế toán .5 : Hệ thống dự toán của doanh nghiệp sản xuất .6: Quá trình kế toán .7: Quy trình kiểm soát thông tin kế trong HTTTKT .1: Quy trình sản xuất thép từ thượng nguồn .2: Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của VNSTEEL .3: Tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty CP Gang thép Thái Nguyên. 98 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Là một quốc gia có nền kinh tế đang phát triển, Việt Nam đã và đang từng bước tiến vào hội nhập kinh tế toàn cầu. Hội nhập kinh tế quốc tế là điều kiện thuận lợi và quan trọng cho nền kinh tế nước ta phát triển, nhưng bên cạnh đó nền kinh tế thị trường với những quy luật khắc nghiệt của nó cũng có những ảnh hưởng rất lớn đến sự tồn tại và phát triển của các DNSX Việt Nam. Để nâng cao năng lực hoạt động, năng lực cạnh tranh, nhà quản trị DN phải có năng lực quản lý, điều hành các hoạt động của DN, đảm bảo DN đi đúng hướng và đạt được mục tiêu đề ra. Để đạt được những điều đó, DN cần sử dụng các công cụ quản lý, trong đó có một công cụ hết sức quan trọng là hệ thống thông tin kế toán (HTTTKT).

HTTTKT cung cấp những thông tin cần thiết về hoạt động kinh tế tài chính của DN một cách chính xác và kịp thời cho các đối tượng có nhu cầu. Một HTTTKT hiệu quả được tổ chức hợp lý sẽ cung cấp những thông tin phù hợp, đáp ứng cao nhất nhu cầu của đối tượng sử dụng thông tin kế toán. HTTTKT có vai trò và ý nghĩa rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của mọi DN, trong đó có các doanh nghiệp sản xuất (DNSX) thép. Ngành thép Việt Nam hiện nay đã có nhiều cố gắng tập trung đầu tư phát triển, đổi mới thiết bị, áp dụng công nghệ tiên tiến, đầu tư xây dựng các nhà máy có quy mô lớn.

Tuy nhiên, sự phát triển của ngành cũng bộc lộ những khó khăn và hạn chế, như: Năng lực sản xuất phôi thép quá nhỏ bé, theo hiệp hội thép Việt Nam, lượng phôi thép cần cho các DN khoảng 8,5 triệu tấn và lượng phôi thép có thể đáp ứng từ sản xuất trong nước khoảng 6,5 triệu tấn; Quy mô sản xuất nhỏ, năm 2015 hơn 2/3 nhà máy thép sử dựng công nghệ lạc hậu, phần lớn các DN lại tập trung vào khâu nhập phôi về để cán thép, chỉ có số ít có đầu tư từ khâu thượng nguồn đến hạ nguồn để luyện và cán thép sản phẩm. Nhiều DN sử dụng lò dung tích nhỏ (chưa tới 100m3), thấp hơn nhiều so với bình quân hàng nghìn m3 của Nhật Bản và Trung Quốc. Từ đó, làm chochi phí sản xuất lớn, dẫn đến khả năng cạnh tranh thấp, khả năng xuất khẩu hạn chế, hiệu quả SXKD chưa cao. Trên thực tế, vai trò HTTTKT trong các DNSX thép hiện nay chưa được phát huy hiệu quả.

HTTTKT 2 chưa phản ánh đầy đủ, kịp thời và chính xác các thông tin cần thiết để đáp ứng được nhu cầu sử dụng thông tin đa dạng của các chủ thể khác nhau trong nền kinh tế.