Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh - Tác động của hành vi lãnh đạo tới sự hài lòng của nhân viên tại các DNNVV Vùng Bắc Trung Bộ

Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------------------------ TRẦN THỊ LÊ NA TÁC ĐỘNG CỦA HÀNH VI LÃNH ĐẠO TỚI SỰ HÀI LÒNG CỦA NHÂN VIÊN - NGHIÊN CỨU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA (DNNVV) VÙNG BẮC TRUNG BỘ LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH HÀ NỘI - 2022 Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------------------------ TRẦN THỊ LÊ NA TÁC ĐỘNG CỦA HÀNH VI LÃNH ĐẠO TỚI SỰ HÀI LÒNG CỦA NHÂN VIÊN - NGHIÊN CỨU TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA (DNNVV) VÙNG BẮC TRUNG BỘ Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH Mã số: 9340101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Người hướng dẫn: 1. LƯƠNG THU HÀ 2. NGÔ KIM THANH HÀ NỘI - 2022 Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh i LỜI CAM KẾT Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm quy định liêm chính học thuật trong nghiên cứu khoa học của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Các kết luận trong luận án được rút ra trên cơ sở của nghiên cứu của tác giả là trung thực, khách quan và phù hợp với bối cảnh của Vùng Bắc Trung Bộ.

Tôi xin chịu trách nhiệm cá nhân về lời cam đoan của mình. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Trần Thị Lê Na Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh ii LỜI CẢM ƠN Xin trân trọng cảm ơn gia đình và những người thân yêu đã luôn động viên, giúp đỡ và là điểm tựa cho tôi trong suốt quá trình làm luận án. Xin trân trọng cảm ơn PGS. NGƯT Ngô Kim Thanh, TS.

Lương Thu Hà đã tận tình hướng dẫn tôi, giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Xin trân trọng cảm ơn Các Thầy Cô giáo, các chuyên gia, bạn bè đồng nghiệp đã quan tâm, chia sẻ những khó khăn vất vả trong suốt thời gian tôi làm luận án. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Tác giả luận án Trần Thị Lê Na Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh iii MỤC LỤC LỜI CAM KẾT. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ .ix PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Khái quát phương pháp nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án .7 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU. Tổng quan các công trình nghiên cứu về hành vi lãnh đạo.

Tổng quan nghiên cứu tiếp cận hành vi lãnh đạo theo nhóm hành vi nổi bật. Tổng quan nghiên cứu tiếp cận hành vi lãnh đạo trong bối cảnh lãnh đạo. Tổng quan nghiên cứu tiếp cận hành vi lãnh đạo trong sự ảnh hưởng giữa nhà lãnh đạo với nhân viên. Tổng quan các nghiên cứu về sự hài lòng của nhân viên.

Tổng quan các nghiên cứu tác động của hành vi lãnh đạo tới sự hài lòng của nhân viên. Khoảng trống và định hướng nghiên cứu của đề tài .30 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 32 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT, MÔ HÌNH, BỐI CẢNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Lý thuyết về hành vi lãnh đạo.

Quan điểm về hành vi lãnh đạo. Các yếu tố tác động tới hành vi lãnh đạo. Hành vi lãnh đạo theo quan điểm của Stogdill. Hành vi hướng tới con người.42 Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh iv 2.

Hành vi hướng tới nhiệm vụ. Sự hài lòng của nhân viên. Quan điểm về sự hài lòng của nhân viên. Tiêu chí đánh giá sự hài lòng của nhân viên.

Khái quát tình hình DNNVV Vùng Bắc Trung Bộ. Khái quát tình hình kinh tế- xã hội. Khái quát tình hình của các DNNVV. Vấn đề quản lý và lãnh đạo trong các DNNVV Vùng Bắc Trung Bộ.

Mô hình nghiên cứu tác động của hành vi lãnh đạo tới sự hài lòng của nhân viên. Căn cứ xây dựng mô hình. Mô hình nghiên cứu dự kiến. Phương pháp nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Lựa chọn và phát triển thang đo. Nghiên cứu định tính. Điều tra thử.

Nghiên cứu định lượng .67 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 72 CHƯƠNG 3 NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH - HÀNH VI CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO DNNVV VÙNG BẮC TRUNG BỘ - MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐIỀU CHỈNH. Hành vi điển hình của con người Vùng Bắc Trung Bộ. Ảnh hưởng yếu tố văn hóa tới tố chất và hành vi của con người Bắc Trung Bộ.

Các tố chất và hành vi điển hình của con người vùng Bắc Trung Bộ. Các hành vi lãnh đạo điển hình bổ sung trong mô hình. Hành vi “Ham học hỏi- Khát vọng vươn lên”. Hành vi “Bè cánh, cục bộ”.

Hành vi “Cố chấp, bảo thủ”. Hành vi “Cần kiệm, giản dị”. Hành vi “Chính trực, trung kiên, can đảm”. Hoàn chỉnh mô hình nghiên cứu dự kiến và giả thuyết nghiên cứu.

Mô hình nghiên cứu hoàn chỉnh. Các giả thuyết nghiên cứu chính .100 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .104 Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh v CHƯƠNG 4 NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG - TÁC ĐỘNG CỦA HÀNH VI LÃNH ĐẠO TỚI SỰ HÀI LÒNG CỦA NHÂN VIÊN TẠI CÁC DNNVV VÙNG BẮC TRUNG BỘ. Mô tả mẫu nghiên cứu. Thống kê mô tả về hành vi lãnh đạo và sự hài lòng của nhân viên.

Thống kê mô tả về hành vi lãnh đạo. Thống kê mô tả về sự hài lòng của nhân viên. Thống kê mô tả về sự hài lòng của nhân viên theo đặc điểm của doanh nghiệp và nhà lãnh đạo. Kiểm định thang đo.

Kiểm định độ tin cậy của thang đo. Kiểm định hiệu lực của thang đo. Mô hình nghiên cứu điều chỉnh. Phân tích ảnh hưởng của hành vi lãnh đạo tới sự hài lòng của nhân viên 136 4.

Mô hình thứ nhất. Mô hình thứ hai. Tổng hợp kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu .147 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .150 CHƯƠNG 5 THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ KHUYẾN NGHỊ. Thảo luận kết quả nghiên cứu.

Một số khuyến nghị từ kết quả nghiên cứu. Xu hướng và những cơ hội đối với các DNNVV Vùng Bắc Trung Bộ. Một số khuyến nghị đề xuất đối với đội ngũ lãnh đạo nhằm gia tăng sự hài lòng cho nhân viên tại các DNNVV Vùng Bắc Trung Bộ. Những hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo .167 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 .169 DANH MỤC CÁC CÔNG ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ .171 TÀI LIỆU THAM KHẢO.181 Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ASK Thái độ- Kỹ năng- Kiến thức (Attitudes - Skills - Knowledge) AVE Giá trị phương sai trích (Average Value Extracted) BTB Bắc Trung Bộ CEO Điều hành cao cấp DNNVV Doanh nghiệp nhỏ và vừa EFA Phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis) ESI Bảng hỏi sự hài lòng nhân viên Inventory (Employee Satisfaction Inventory) JDI Chỉ số mô tả công việc (Job Descriptive Index) JGI Chỉ số công việc chung (Job in General Index) KMO Hệ số KMO (Kraier- Meyer- Olkin) Bảng câu hỏi mô tả hành vi lãnh đạo (the Leader Behaviour Description LBDQ Questionnaire).

MLQ Bảng hỏi lãnh đạo đa nhân tố Bảng hỏi sự hài lòng của Minnesota (Minnesota Satisfaction MSQ Questionnaire) NQ-CP Nghị quyết của Chính Phủ NQ-TW Nghị quyết Ban chấp hành Trung ương Đảng NXB Nhà Xuất Bản TNHH Trách nhiệm hữu hạn Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Phân biệt các cách tiếp cận hành vi lãnh đạo theo nghiên cứu của Đại học Bang Ohio và Đại học Michigan .2: Biểu hiện của hành vi lãnh đạo theo nghiên cứu của Robert R. Blake và Jane S.3: Các nghiên cứu về hành vi lãnh đạo tiếp cận trong bối cảnh lãnh đạo .4: Phân biệt hành vi lãnh đạo chuyển đổi và hành vi lãnh đạo giao dịch .5: Các nghiên cứu ngoài nước về sự hài lòng của nhân viên.6: Các nghiên cứu trong nước về sự hài lòng của nhân viên .7: Các nghiên cứu tác động của hành vi lãnh đạo tới sự hài lòng của nhân viên .1: Sự khác biệt giữa lãnh đạo - quản lý .2: Biểu hiện của hành vi hướng tới con người .3: Biểu hiện của hành vi hướng tới nhiệm vụ .4: Phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam .5: Số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa Vùng Bắc Trung Bộ .6: Một số chỉ tiêu cơ bản của DNNVV Vùng Bắc Trung Bộ.7: Thang đo hành vi lãnh đạo hướng tới con người.8: Hành vi lãnh đạo hướng tới nhiệm vụ .9: Thang đo sự hài lòng của nhân viên .10: Nội dung phỏng vấn chuyên gia, nhà lãnh đạo, nhân viên .11: Dự kiến phân bổ số phiếu điều tra .1: Tố chất “Hiếu học”- hành vi “Ham học hỏi - Khát vọng vươn lên” .2: Tố chất “Đùm bọc, che chở thái quá” và hành vi “Bè cánh, cục bộ” .3: Tố chất “Gàn, bướng bỉnh”- Hành vi “Cố chấp - bảo thủ” .4: Tố chất “Tiết kiệm, ăn chắc mặc bền” hành vi “Cần kiệm, giản dị” .5: Tố chất “Ngay thẳng, cứng cỏi, dũng cảm”- Hành vi “Chính trực, trung kiên, can đảm”.6: Biểu hiện và thang đo hành vi “Ham học hỏi- Khát vọng vươn lên”.7: Biểu hiện và thang đo hành vi “Bè cánh, cục bộ” của nhà lãnh đạo .8: Biểu hiện và thang đo hành vi “Cố chấp, bảo thủ” .9: Biểu hiện và thang đo hành vi “Cần kiệm, giản dị” .10: Biểu hiện của hành vi “Chính trực, trung kiên, can đảm” .1: Kết quả thống kê mô tả về nhóm hành vi hướng tới con người. 108 Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh viii Bảng 4.2: Kết quả thống kê mô tả về nhóm hành vi hướng tới nhiệm vụ .3: Kết quả thống kê mô tả nhóm hành vi lãnh đạo Vùng Bắc Trung Bộ .4: Thống kê mô tả về sự hài lòng của nhân viên.5: Hài lòng của nhân viên theo nhóm ngành kinh tế (Trung bình- Mean) .6: Sự hài lòng của nhân viên theo sở hữu doanh nghiệp (Trung bình - Mean) .7: Sự hài lòng của nhân viên theo giới tính nhà lãnh đạo (Trung bình - Mean) .8: Sự hài lòng của nhân viên theo nhóm tuổi nhà lãnh đạo (Trung bình - Mean) .9: Kết quả kiểm định sơ bộ thang đo hành vi lãnh đạo .10: Kết quả kiểm định sơ bộ thang đó sự hài lòng của nhân viên.11: Kết quả phân tích KMO thang đo hành vi lãnh đạo. Tổng hợp kết quả xoay- Hành vi lãnh đạo .13: Kết quả phân tích KMO cho thang đo sự hài lòng của nhân viên .