Vận dụng Marketing mix xuất khẩu nông sản Việt Nam Nhật Bản - Luận án TS Cù Đăng Thành

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI CÙ ĐĂNG THÀNH VẬN DỤNG MARKETING HỖN HỢP (MARKETING MIX) TRONG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN Chuyên ngành: Kinh tế Quốc tế Mã số: 9.06 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Ngô Xuân Bình PGS. Trần Công Sách HÀ NỘI - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu của mình và không trùng lặp với bất cứ công trình nào của tác giả khác; Các số liệu được sử dụng trong luận án có nguồn gốc rõ ràng. Nghiên cứu sinh Cù Đăng Thành i MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN MARKETING HỖN HỢP TRONG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN. Tổng quan các công trình nghiên cứu. Các nghiên cứu về marketing hỗn hợp. Các nghiên cứu về marketing và marketing hỗn hợp hàng nông sản.

Các nghiên cứu về xuất khẩu và marketing xuất khẩu hàng nông sản vào thị trường Nhật Bản, khu vực, quốc tế. Nhận xét chung về các nghiên cứu liên quan và hướng nghiên cứu của đề tài luận án .1 Những giá trị đạt được.2 Những “khoảng trống” cần được tiếp tục nghiên cứu. 24 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VẬN DỤNG MARKETING HỖN HỢP TRONG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN .1 Xuất khẩu nông sản .1 Khái niệm xuất khẩu .3 Xuất khẩu hàng nông sản trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Marketing hỗn hợp .1 Khái niệm và phân loại marketing .3 Công cụ marketing hỗn hợp .3 Marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản .1 Vai trò của marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản .2 Vận dụng marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản .3 Tiêu chí đánh giá hiệu quả marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản 55 2.4 Nhân tố ảnh hưởng đến marketing hỗn hợp trong xuất khẩu nông sản.

Kinh nghiệm vận dụng marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản của các nước vào một số thị trường chính. Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Thái Lan. Kinh nghiệm của Chile.4 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

68 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG MARKETING HỖN HỢP TRONG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN. Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản thời gian qua. Xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Nhật Bản giai đoạn 2007 – 2015.

Thực trạng vận dụng hoạt động marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam vào thị trường Nhật Bản. Chính sách sản phẩm trong xuất khẩu nông sản. Chính sách giá trong xuất khẩu nông sản. Chính sách phân phối trong xuất khẩu nông sản.

Chính sách xúc tiến thương mại trong xuất khẩu nông sản. Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động marketing hỗn hợp trong xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản. Các nhân tố trong nước. Các nhân tố của thị trường Nhật Bản.

Đánh giá hoạt động marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam vào thị trường Nhật Bản. Những kết quả đạt được. Những hạn chế trong hoạt động marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam vào thị trường Nhật Bản .3 Nguyên nhân của những hạn chế. 110 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG MARKETING HỖN HỢP TRONG XUẤT KHẨU HÀNG NÔNG SẢN VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN.

Định hướng xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp [56]. Định hướng xuất khẩu hàng nông sản. Định hướng xuất khẩu nông sản Việt Nam vào thị trường Nhật Bản [33].

Quan điểm vận dụng marketing hỗn hợp trong xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản. Tạo môi trường thực thi hiệu quả marketing hỗn hợp trong xuất khẩu nông sản sang thị trường Nhật Bản .2 Hoàn thiện chính sách sản phẩm. Hoàn thiện và mở rộng các kênh phân phối hàng nông sản xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản .4 Đẩy mạnh xúc tiến xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Nhật Bản .5 Xây dựng nguồn lực thực hiện marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản sang thị trường Nhật Bản. Một số khuyến nghị với doanh nghiệp và nông dân nhằm thúc đẩy hoạt động marketing hỗn hợp trong xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam vào thị trường Nhật Bản.

150 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 159 iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên tiếng Anh Tên tiếng Việt Association of Southeast Hiệp hội các Quốc gia Đông ASEAN Asia Nations Nam Á Best Aquaculture Thực hành Nuôi trồng thủy sản BAP Practices tốt nhất Centre for the Promotion Trung tâm Xúc tiến Nhập khẩu CBI of Imports from từ các nước đang phát triển developing countries EC European Commission Ủy ban châu Âu EU European Union Liên minh châu Âu EU - Việt Nam Free Hiệp định Thương mại tự do EU EVFTA Trade Agreement – Việt Nam The Food and Tổ chức Lương thực và Nông FAO Agriculture Organization nghiệp Liên Hợp Quốc of the United Nations FTA Free Trade Agreement Hiệp định Thương mại tự do Good Agricultural Tiêu chuẩn về Thực hành nông GAP Practices nghiệp tốt GLOBAL Global Good Agricultural Thực hành nông nghiệp tốt toàn GAP Practice cầu Good Manufacturing GMP Thực hành sản xuất tốt Practices Generalized Systems of GSP Hệ thống ưu đãi chung Prefrences Hazard Analysis and Hệ thống Phân tích mối nguy và HACCP Critical Control Point Kiểm soát điểm tới hạn System HS Harmonized Commodity Hệ thống Hài hòa mô tả v Description and Coding và Mã hóa hàng hóa System International Trade ITC Trung tâm Thương mại quốc tế Center Luật chống khai thác thủy sản Illegal, Unreported and IUU bất hợp pháp, không khai báo và Unregulated fishing không theo quy định Japanese Agricultural Hợp tác xã nông nghiệp Nhật JA Cooperatives Bản The National Agro- Forestry-Fisheries Cục Quản lý Chất lượng Nông NAFIQAD Quality Assurance Lâm sản và Thủy sản Department Nông nghiệp và Phát triển nông NN&PTNT thôn Organization for Tổ chức Hợp tác và Phát triển OECD Economic Cooperation Kinh tế and Development Sanitary and Biện pháp kiểm dịch động thực SPS Phytosanitary Measure vật Technical Barriers to Hiệp định về Hàng rào kỹ thuật TBT Trade Agreement trong Thương mại vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Xuất khẩu nông sản của Việt Nam theo thị trường .2 : Tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản và kim ngạch xuất khẩu của một số mặt hàng nông sản chủ yếu.3: Kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam sang Nhật Bản giai đoạn 2007-2015.4: Thị phần xuất khẩu một số nông sản Việt Nam sang Nhật Bản giai đoạn 2007- 2015. 5: Tỷ lệ xuất khẩu một số nông sản Việt Nam sang Nhật Bản so với cả nước .6: Nhóm mặt hàng nông sản Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản .7: Giá xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang Nhật Bản và Thế giới so với giá nhập khẩu cà phê của Nhật Bản .8: Giá xuất khẩu chè của Việt Nam sang Nhật Bản và thế giới so với giá nhập khẩu chè của Nhật Bản .9: Giá xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam sang Nhật Bản và Thế giới so với giá nhập khẩu hạt tiêu của Nhật Bản .10 : Giá xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Nhật Bản và thế giới so với giá nhập khẩu gạo của Nhật Bản .11: Giá xuất khẩu cao su của Việt Nam sang Nhật Bản và ra thế giới so với giá nhập khẩu cao su của Nhật Bản. 91 vii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 3.1: Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam từ năm 2007-2015 .2: Các thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam năm 2015 .3: Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Nhật Bản từ năm 2007-2015.4: Khảo sát nhận biết của doanh nghiệp về các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm .5: Khảo sát nhận biết của doanh nghiệp về các tiêu chuẩn môi trường .6: Các kênh phân phối hàng nông sản Việt Nam sang Nhật Bản.

94 viii MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Toàn cầu hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ, song hành với nó là xu thế khu vực hóa cũng đang trở nên sâu sắc. Việt Nam là nước có xuất phát điểm thấp, nền kinh tế còn lạc hậu (hơn 70% dân số sống ở vùng nông thôn, gần 60% lực lượng lao động trong độ tuổi lao động đang hoạt động trong lĩnh vực này và có thu nhập chủ yếu từ sản xuất nông nghiệp). Vì vậy, việc phát huy lợi thế so sánh trong sản xuất và xuất khẩu nông sản xuất khẩu nông sản là một vấn đề hết sức cấp thiết.

Trong quá trình phát triển, nền nông nghiệp Việt Nam có mức tăng trưởng khá vững chắc. Nông sản Việt Nam đã có mặt trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Sản xuất nông sản xuất khẩu đang dần phát huy lợi thế so sánh của các vùng, hình thành các vùng sản xuất chuyên môn hóa, vùng sản xuất hàng hóa. Sản xuất nông nghiệp không chỉ đáp ứng nhu cầu thiết yếu của nhân dân trong nước, giải quyết được nhiều việc làm cho người lao động mà còn góp phần thực hiện chiến lược đẩy mạnh xuất khẩu có hiệu quả của Đảng và Nhà nước.

Trong những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng của nông sản xuất khẩu của nước ta khá cao. Tuy nhiên, tỷ trọng trong xuất khẩu hàng nông, lâm, thủy sản trong tổng kim ngạch hiện nay có xu hướng giảm dần, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Hàng nông sản vẫn là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam trong thời điểm hiện tại và những năm tới. Khối lượng và giá trị xuất khẩu của hàng nông sản vẫn đang tăng lên.

Một số hàng nông sản đã trở thành những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, có sức cạnh tranh trên thị trường khu vực và thế giới như gạo, cà phê, cao su, tiêu, điều, rau quả. Sự gia tăng kim ngạch xuất khẩu của các mặt hàng này thể hiện Việt Nam đã và đang phát huy được lợi thế so sánh của mình trong việc tập trung xuất khẩu một số mặt hàng nông sản có sức cạnh tranh trên thị trường thế giới. Việc trở thành thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã đem lại nhiều cơ hội cho việc đẩy mạnh xuất khẩu hàng nông sản của Việt Nam nói chung, một số mặt hàng xuất khẩu chủ yếu như gạo, cà phê, cao su, tiêu, điều.