Luận án: Quản lý hoạt động xã hội hóa giáo dục ở trường THCS Thanh Trì, Hà Nội

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt Ban chấp hành trung ương BCHTW Cán bộ quản lý CBQL Cha mẹ học sinh CMHS Giáo dục và Đào tạo GD&ĐT Giáo dục trung học cơ sở GDTHCS Lực lượng xã hội LLXH Quản lý giáo dục QLGD Trung học cơ sở THCS Xã hội hóa XHH Xã hội hóa giáo dục XHHGD MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 3 Chương 1. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 14 1. Các khái niệm cơ bản của đề tài 14 1. Nội dung quản lý xã hội hoá giáo dục ở các trường Trung học cơ sở 26 1.

Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động xã hội hóa giáo dục ở các trường Trung học cơ sở 30 Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÃ HỘI HOÁ GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN THANH TRÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI LÝ 33 2. Khái quát về kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục của huyện Thanh Trì, Thành Phố Hà Nội 33 2. Thực trạng hoạt động xã hội hoá giáo dục và quản lý hoạt động xã hội hoá giáo dục ở các trường Trung học cơ sở Huyện Thanh Trì, Hà Nội 36 2.

Nguyên nhân thực trạng quản lý hoạt động xã hội hóa giáo dục ở các trường Trung học cơ sở huyện Thanh Trì, Hà Nội 52 Chương 3. YỀU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÃ HỘI HOÁ GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH TRÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY 55 3. Yêu cầu đề xuất biện pháp quản lý hoạt động xã hội hoá giáo dục ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Trì, Hà Nội 55 3. Các biện pháp quản lý hoạt động xã hội hoá giáo dục ở các trường Trung học cơ sở huyện Thanh Trì, Hà Nội trong giai đoạn hiện nay 58 3.

Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 75 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 82 2 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 85 PHỤ LỤC 89 3 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục là vấn đề đang được mọi quốc gia, mọi dân tộc đặc biệt quan tâm. Một xã hội muốn phát triển đòi hỏi phải coi trọng giáo dục, vì giáo dục có ảnh hưởng mạnh mẽ tới tất cả các lĩnh vực của đời sống, nhất là với sự hình thành và phát triển con người, động lực của mọi sự phát triển kinh tế - xã hội. Để phát triển sự nghiệp giáo dục cần phải có sự quan tâm, đầu tư đồng bộ của Nhà nước và toàn xã hội.

Điều này đã được Đảng ta khẳng định: “Giáo dục là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Xây dựng xã hội học tập, tạo điều kiện cho mọi người, mọi lứa tuổi, mọi trình độ được học thường xuyên, học suốt đời. Đẩy mạnh XHHGD, khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia phát triển giáo dục” [13, tr. Đồng thời Đảng ta cũng đã chỉ ra giải pháp cơ bản để thực hiện nhiệm vụ này là: “Đẩy mạnh XHHGD, coi giáo dục là sự nghiệp của toàn dân” [12, tr.

Đây là giải pháp cơ bản nhằm phát huy sức mạnh của toàn xã hội vào xây dựng và phát triển giáo dục. Xã hội hóa giáo dục là một tư tưởng chiến lược lớn của Đảng và Nhà nước ta. Tư tưởng đó được đúc kết từ bài học kinh nghiệm xây dựng nền giáo dục cách mạng và truyền thống hiếu học, đề cao sự học và chăm lo sự học hành của nhân dân ta suốt hàng ngàn năm lịch sử phát triển của dân tộc. Tư tưởng đó còn là sự tiếp thu sáng tạo kinh nghiệm XHHGD xây dựng và phát triển giáo dục đào tạo của các nước tiên tiến trên thế giới.

Chủ trương XHHGD chính thức được đề cập tại Hội nghị lần thứ Tư BCHTW Đảng khóa VII. Sau đó tiếp tục được chỉ đạo thực hiện ở Hội nghị lần thứ Hai BCH TW Đảng khóa VIII. Đến Hội nghị lần thứ Sáu BCHTW Đảng khóa IX và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, lần thứ XI, XII Đảng ta vẫn tiếp tục khẳng định XHHGD là một tư tưởng chiến lược, một đường lối phát triển giáo dục của Đảng ta và chỉ có con đường XHHGD mới mong phát triển giáo dục cả về quy mô và chất lượng, sớm sánh kịp với các cường quốc trên thế giới. 4 GDTHCS có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp giáo dục hiện nay.

THCS là cấp học đang được phổ cập ở hầu hết các địa phương của Việt Nam. Bậc học THCS cung cấp cho học sinh học vấn phổ thông, giúp học sinh phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mĩ và các kĩ năng cơ bản nhằm phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo. THCS còn cung cấp cho học sinh những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để thực hiện phân luồng sau THCS, tạo điều kiện để học sinh tiếp tục học tập học lên Trung học phổ thông, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đảng và Nhà nước ta đã nhận rõ việc phổ cập giáo dục và XHHGD THCS là điều cần thiết và cấp bách trong giai đoạn đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước và hội nhập quốc tế.

Bởi vậy chiến lược phát triển giáo dục của Việt Nam từ năm 2011 - 2020 là thực hiện phổ cập giáo dục THCS và tiếp tục thực hiện xã hội hóa giáo dục. Trong những năm qua, thực hiện quan điểm XHHGD của Đảng, các trường THCS trên địa bàn huyện Thanh trì, Hà Nội đã có nhiều chủ trương, giải pháp thực hiện XHHGD và đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần nâng đổi mới nâng cao chất lượng giáo dục THCS. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện, công tác XHHGD ở các trường THCS huyện Thanh Trì, Hà Nội còn tồn tại còn nhiều thiếu sót trong nhận thức và thực hiện XHHGD. Có quan điểm cho rằng XHHGD THCS chỉ đơn thuần là sự đa dạng hoá các hình thức đóng góp của nhân dân và xã hội mà ít chú trọng tới nâng mức hưởng thụ giáo dục của người dân.

Vì vậy, có nơi công tác XHHGD THCS chỉ đơn thuần là huy động cơ sở vật chất, Nhà nước khoán giáo dục cho dân, ít quan tâm đến sức dân. Trái lại có nơi lại thụ động trông chờ vào sự bao cấp chủ yếu của Nhà nước.một trong những nguyên nhân của hạn chế trên là do công tác quản lý hoạt động XHHGD ở các trường THCS vẫn còn nhiều bất cập, từ mục tiêu, nội dung đến đến hình thức, mô hình, biện pháp, quản lý hoạt động XHHGD…. 5 Quán triệt quan điểm của Đảng, Nhà nước về vấn đề XHHGD và vận dụng vào địa bàn Huyện Thanh Trì có thể giúp phát triển đồng bộ sự nghiệp giáo dục và đào tạo, đặc biệt là bậc học THCS nhằm hạn chế, tháo gỡ những vướng mắc tồn tại, phát huy tiềm năng của xã hội trong sự nghiệp giáo dục của địa phương. Từ những lý do trên, chúng tôi chọn: “Quản lý hoạt động xã hội hoá giáo dục ở các trường Trung học cơ sở Huyện Thanh Trì, Thành Phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu.

Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Tư tưởng xã hội hóa giáo dục Trên thế giới, các nước phương Tây đều khẳng định giáo dục là “chìa khoá vạn năng” để mở cánh cửa tương lai. Các Quốc gia trên thế giới đều coi GD&ĐT là quốc sách hàng đầu, là vấn đề sống còn đối với sự phát triển đất nước. Vì vậy, công tác xã hội hóa giáo dục là một vấn đề được quan tâm sâu sắc. Những năm 90 của thế kỷ 20, các quốc gia thuộc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã có nhiều hội thảo về sự tham gia của cộng đồng vào giáo dục.

Điển hình là Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapo, Thái Lan. Hiệp hội cha mẹ học sinh và giáo viên phát triển rất đa dạng. Tại Đài Loan, chính quyền đã cho thành lập “Hội giáo dục” ở cả 3 cấp tỉnh thành, huyện thị, phường xã. Nhiệm vụ của “Hội giáo dục” là huy động mọi lực lượng tham gia vào các hoạt động giáo dục.

Đây là tổ chức tư vấn cho chính quyền vận động nhân dân và các lực lượng xã hội làm giáo dục. Ở Việt Nam, XHHGD bắt nguồn từ truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của dân tộc. XHHGD xét về thực chất không phải là vấn đề hoàn toàn mới. Người Việt Nam quan niệm cái gốc của ý thức đổi đời, tạo lập cuộc sống tốt đẹp hơn chính là sự học.

Hầu hết các bậc cha mẹ dù khó khăn đến đâu cũng cho con “kiếm dăm ba chữ để làm người”. Dưới thời phong kiến và Pháp thuộc, tuy nhà nước mở rất ít trường dành cho con em quí tộc phong kiến, nhà giàu, nhưng đa số nhân dân lao động đều tự lo liệu việc học bằng các hình thức trường tư (Thầy đồ tự mở lớp) hoặc dân tự tổ chức mời thầy dạy (dân lập), việc đóng góp với thầy là tự nguyện. 6 Như vậy, vấn đề học tập, nâng cao dân trí, nhân lực, nhân tài từ xưa đã được chú trọng và trở thành truyền thống tốt đẹp mang đậm bản sắc văn hoá Việt Nam. Cách mạng tháng Tám thành công là tiền đề tiên quyết để Đảng ta thực hiện các quan điểm giáo dục lµ sù nghiÖp cña quÇn chóng.

Ngay tõ nh÷ng ngµy ®Çu cña níc ViÖt Nam ®éc lËp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động chiến dịch chống nạn mù chữ trong nhân dân. Một phong trào học tập sôi nổi rộng khắp từ thành thị đến nông thôn, người người đi học, nhà nhà đi học, các lớp học xóa mù chữ, bình dân học vụ được tổ chức dưới mọi hình thức, ở khắp mọi nơi với khẩu hiệu "người biết chữ dạy người chưa biết chữ”. Tư tưởng giáo dục "ai cũng được học hành" của Hồ Chí Minh đã thùc sù đi vào cuộc sống. Với đường lối đổi mới, yêu cầu phát triển KT - XH trong giai ®o¹n míi cña c¸ch m¹ng đòi hỏi nền giáo dục Việt Nam phải phát triển với một trình độ mới, víi nh÷ng thuận lợi, thời cơ và thách thức mới.

Bài học lịch sử của sự đa dạng hoá phát triển giáo dục, được khơi dậy và nâng cao lên một tầm mới. §¶ng ta ®· khẳng định "xã hội hoá" là một trong những quan điểm để hoạch định hệ thống các chính sách xã hội. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII (tháng 12-1996) chØ râ: "giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của Đảng, của Nhà nước và của toàn dân" [11, tr.