Đổi mới phương pháp dạy học tại các trường THCS Hà Nội: Quản lý và triển khai

LỜI CAM ĐOAN Nghiên cứu sinh cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng Nghiên cứu sinh. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có xuất xứ rõ ràng, không trùng lập với các công trình khoa học đã công bố. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Thị Hương luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 13 1. Những nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông 13 1.

Những nghiên cứu về quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông 23 1. Khái quát kết quả các công trình nghiên cứu và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 28 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐÁP ỨNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 32 2. Những vấn đề lý luận về đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học cơ sở đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông 32 2. Những vấn đề lý luận về quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường trung học cơ sở đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông 46 2.

Yếu tố tác động ảnh hưởng đến đổi mới và quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học cơ sở 62 Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 67 3. Khái quát tình hình giáo dục trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội 67 3. Tổ chức nghiên cứu thực trạng 70 3. Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội 72 3.

Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội 86 3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội 103 3. Đánh giá chung về thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội 106 luan an Chương 4 BIỆN PHÁP VÀ KIỂM CHỨNG BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 112 4. Hệ thống biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Hà Nội đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông 112 4.

Kiểm chứng các biện pháp 143 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 159 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐÊ TÀI LUẬN ÁN 162 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 163 PHỤ LỤC 169 luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Ban Giám hiệu BGH 2 Cán bộ quản lý CBQL 3 Công nghiệp hoá, hiện đại hoá CNH, HĐH 4 Cơ sở vật chất CSVC 5 Điểm trung bình ĐTB 6 Giáo dục và đào tạo GD&ĐT 7 Giáo dục phổ thông GDPT 8 Phương pháp dạy học PPDH 9 Trung học cơ sở THCS 10 Trung hoc phổ thông THPT luan an DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU TT Tên bảng Trang 1 Bảng: 3. Số lượng giáo viên, CBQL và học sinh THCS năm học 2017 – 2018 và trình độ học vấn của giáo viên THCS 67 2 Bảng: 3. Trình độ học vấn của giáo viên THCS 68 2 Bảng: 3. Kết quả thanh tra về phương pháp dạy học của giáo viên THCS 68 3 Bảng 3.

Kết quả khảo sát về thực trạng phương pháp dạy học của giáo viên, học sinh ở các trường THCS (n=355) 72 4 Bảng 3. Kết quả khảo sát về thực trạng đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội (n=355). Kết quả khảo sát về những hạn chế trong đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội (n=355). Kết quả khảo sát về công tác xây dựng kế hoạch thực hiện đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS (n=355).

Kết quả khảo sát về tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ sư phạm và phương pháp dạy học hiện đại cho giáo viên (n=355). Kết quả khảo sát về tổ chức dạy học theo phương pháp mới của bộ môn và giáo viên (qua dự giờ, thăm lớp) ở các trường THCS (n=355).9: Kết quả khảo sát về tổ chức phối hợp các lực lượng trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS (n=355).10: Kết quả khảo sát về đảm bảo cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cho đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS (n=355).11: Kết quả khảo sát về công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS (n=355).12: Kết quả khảo sát về các yếu tố tác động ảnh hưởng đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS (n=355). Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội (n=355). Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp (n=355).

Khảo sát tính khả thi của các biện pháp (n=355). Tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp: 149 18 Bảng 4. Tổng hợp đánh giá kết quả dự giờ nhóm thử nghiệm (Phụ lục 2) 153 19 Bảng 4. Tổng hợp đánh giá kết quả dự giờ nhóm đối chứng (Phụ lục 2) 154 luan an DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ TT Tên biểu đồ Trang 1 Biểu đồ 3.1: Kết quả khảo sát thực trạng đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội.2: Kết quả khảo sát thực trạng đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội.3: Kết quả khảo sát thực trạng công tác xây dựng kế hoạch thực hiện đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn 87 4 Biểu đồ 3.4: Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ sư phạm và phương pháp dạy học hiện đại cho giáo viên.5: Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức dạy học theo phương pháp mới của bộ môn và giáo viên (qua dự giờ, thăm lớp) ở trường THCS.6: Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức phối hợp các lực lượng trong quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS.7: Kết quả khảo sát thực trạng đảm bảo cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cho đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn.8: Kết quả khảo sát thực trạng kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn.9: Kết quả khảo sát thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn.10: Kết quả khảo sát đánh giá chung về thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội.1: Mức độ đánh giá tính cấp thiết của các biện pháp 145 12 Biểu đồ 4.2: Mức độ đánh giá tính khả thi của các biện pháp 146 13 Biểu đồ 4.

Tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của biện pháp 149 14 Biểu đồ 4.4: So sánh kết quả đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên qua dự giờ nhóm thử nghiệm và đối chứng ở 2 cơ sở thử nghiệm 154 luan an 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Phương pháp dạy học là thành tố quan trọng của quá trình dạy học; trong xu thế đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo hiện nay, đổi mới phương pháp dạy học có vị trí đặc biệt quan trọng, vì nó đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dục nước nhà trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ tám (khóa XI) chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực” [18, tr.

Đây là chủ trương lớn của Đảng đối với ngành giáo dục, là đòi hỏi khách quan, cấp bách của sự nghiệp giáo dục đào tạo thế hệ tương lai của đất nước. Đổi mới phương pháp dạy học không phải chỉ là hoạt động của người dạy và người học, hiệu quả của nó phụ thuộc nhiều vào vai trò, trách nhiệm của các chủ thể quản lý trong lập kế hoạch, triển khai thực thi, kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động này của nhà trường các cấp trong đó bậc trung học cơ sở (THCS). Trong hệ thống giáo dục phổ thông, các trường THCS có vị trí hết sức quan trọng trong phát triển nhân cách và phân luồng học sinh, để kết thúc cấp học này họ có thể học lên bậc cao hơn, hoặc học nghề. Để đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới ở bậc THCS, cần đổi mới toàn diện quá trình dạy học, trong đó đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề cốt lõi, giúp học sinh nhận thức và chuyển hóa có kết quả các kiến thức, kỹ năng được dạy trong chương trình mới thành giá trị, năng lực, phẩm chất của cá nhân.

Những năm qua, các trường THCS trên địa bàn thành phố Hà Nội đã có nhiều cố gắng trong đổi mới phương pháp dạy học; tuy nhiên bên cạnh kết quả đạt được, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế: các phương pháp truyền thống, độc thoại một chiều vẫn chiếm ưu thế trong các bài dạy, các phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh chưa được sử dụng thường xuyên; việc đổi mới phương pháp dạy học ở bậc học này chưa đi vào luan an 6 chiều sâu, hiệu quả chưa cao, chưa tạo sự thay đổi căn bản về cách thức dạy và học các môn học…Những tồn tại trên có nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân từ khâu quản lý của các chủ thể còn nhiều hạn chế, bất cập trong tổ chức, chỉ đạo điều hành, đảm bảo các điều kiện và kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả đổi mới phương pháp dạy học.