Luận án Tiến sĩ: Quản lý đại học đa phân hiệu Việt Nam trong bối cảnh KT-XH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THIÊN TUẾ QUẢN LÝ TRƢỜNG ĐẠI HỌC ĐA PHÂN HIỆU Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ - XÃ HỘI HIỆN NAY LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2014 i ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THIÊN TUẾ QUẢN LÝ TRƢỜNG ĐẠI HỌC ĐA PHÂN HIỆU Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ - XÃ HỘI HIỆN NAY CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC MÃ SỐ: 62.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. THÁI DUY TUYÊN 2. NGUYỄN PHÚC CHÂU HÀ NỘI - 2014 ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả trong luận án này là trung thực chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Thiên Tuế i LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc tới Ban Giám hiệu Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, các thầy, cô giáo của Nhà trường cùng các nhà khoa học đã giúp đỡ tôi tận tình trong suốt quá trình học tập, gợi ý những ý tưởng, đóng góp các ý kiến quý báu, những nhận xét mang tính xây dựng cho luận án ngay từ khi còn ở dạng đề cương. Tôi cũng đặc biệt cảm ơn GS. Thái Duy Tuyên và PGS. Nguyễn Phúc Châu về những hướng dẫn và những gợi ý sâu sắc.

Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn cơ quan, đồng nghiệp đã tạo điều kiện về thời gian để tôi hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu của mình ! TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Thiên Tuế ii CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CBQL Cán bộ quản lý CNH-HĐH Công nghiệp hoá-hiện đại hoá CTQL Chủ thể quản lý CSVC&TBĐT Cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GV Giảng viên KH&CN Khoa học và công nghệ KT-XH Kinh tế - xã hội NXB Nhà xuất bản SV Sinh viên QLGD Quản lý giáo dục iii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Các cụm từ viết tắt trong luận án. iii Mục lục. iv Danh mục các bảng.

viii Danh mục các sơ đồ. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TRƢỜNG ĐẠI HỌC ĐA PHÂN HIỆU. Tổng quát nghiên cứu vấn đề. Khái quát về sự hình thành và phát triển của các trường đại học đa phân hiệu.

Các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về quản lý trường đại học. Các khái niệm cơ bản được sử dụng trong luận án. Tổ chức, cơ cấu tổ chức. Quản lý, cơ chế quản lý, chức năng quản lý, quản lý nhà trường.

Phân hiệu trường đại học, trường đại học đa phân hiệu. Những vấn đề lí luận cơ bản về quản lý và tổ chức. Khái quát về các học thuyết quản lý. Các yếu tố cấu thành một tổ chức nhìn từ góc độ khoa học quản lý.

Các mối quan hệ chủ yếu trong quản lý một tổ chức. Các loại (dạng) cơ cấu tổ chức nhìn từ góc độ khoa học quản lý. Các nguyên tắc cơ bản trong quản lý một tổ chức. Những đặc điểm chủ yếu về tổ chức và quản lý của trường đại học đa phân hiệu.

Đặc điểm về cơ cấu tổ chức. Đặc điểm về cơ chế quản lý. Những nội dung quản lý chủ yếu của các trường đại học đa phân hiệu. Quản lý hoạt động đào tạo và nghiên cứu KH&CN.

Quản lý đội ngũ. Quản lý cơ sở vất chất và thiết bị. Quản lý môi trường hoạt động. Quản lý hoạt động kiểm soát chất lượng.

Quản lý hệ thống thông tin quản lý. Các yếu tố tác động đến quản lý của trường đại học đa phân hiệu. Luật pháp, điều lệ, quy chế và chính sách phát triển giáo dục đại học. Quan điểm, mục tiêu và giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học.

Bối cảnh hội nhập quốc tế về giáo dục đại học. Công nghệ thông tin và truyền thông. 60 Tiểu kết chương 1. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CỦA CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC ĐA PHÂN HIỆU Ở VIỆT NAM.

Bối cảnh phát triển KT-XH trong giai đoạn hiện nay và vấn đề hình thành các trường đại học đa phân hiệu. Các đặc trưng về phát triển KT-XH trong giai đoạn hiện nay dẫn đến sự hình thành và phát triển các trường đại học đa phân hiệu. Nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực, yêu cầu công bằng và bình đẳng về cơ hội thụ hưởng giáo dục đại học tạo nên sự hình thành và phát triển các trường đại học đa phân hiệu. Thực trạng cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý của các trường đại học đa phân hiệu.

Mục đích, đối tượng, nội dung, phương thức tổ chức khảo sát thực trạng quản lý của các trường đại học đa phân hiệu. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý của Trường Đại học Ngoại thương. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý của Trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả khảo sát thực trạng quản lý của Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh.

Thực trạng triển khai những hoạt động quản lý tại phân hiệu của các trường đại học đa phân hiệu. Mục đích, nội dung, phương pháp khảo sát thực trạng triển khai những hoạt động quản lý tại phân hiệu của các trường đại học đa phân hiệu. Kết quả khảo sát thực trạng triển khai quản lý các hoạt động tại phân hiệu của các trường đại học đa phân hiệu. Đánh giá chung về thực trạng quản lý của các trường đại học đa phân hiệu ở Việt Nam trong bối cảnh KT- XH hiện nay.

Những ưu điểm chính. Những hạn chế. Những nguyên nhân dẫn đến các hạn chế. 131 Tiểu kết chương 2.

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CỦA TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐA PHÂN HIỆU Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ - XÃ HỘI HIỆN NAY. Nguyên tắc đề xuất giải pháp. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống.

Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi. Các giải pháp quản lý của trường đại học đa phân hiệu ở Việt Nam trong bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay. Giải pháp 1: Hoàn thiện cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý. Giải pháp 2: Thực hiện quan điểm phân cấp, phân quyền hợp lý nhằm nâng cao tính tự chủ và trách nhiệm giải trình của các phân hiệu.

Giải pháp 3: Nâng cao năng lực đào tạo cho các phân hiệu bằng hỗ trợ cán bộ quản lý và giảng viên có trình độ cao; đồng thời tổ chức các hoạt động bổ sung kiến thức cơ sở cho người học tại các phân hiệu. Giải pháp 4: Đa dạng hóa các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực tài chính từ cơ sở chính và địa phương để đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị đào tạo cho các phân hiệu được tương xứng với cơ sở chính. Giải pháp 5: Thực hiện cam kết với cộng đồng và xã hội về phương thức đảm bảo chất lượng đào tạo. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý của các trường đại học đa phân hiệu trong bối cảnh KT-XH hiện nay.

Mục đích, phương pháp, hình thức tổ chức, đối tượng khảo nghiệm và cách thức xử lý số liệu. Kết quả khảo nghiệm. 176 vi Tiểu kết chương 3. 183 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.

189 CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. 191 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 198 vii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2. Các chỉ tiêu chủ yếu phát triển nhân lực Việt Nam thời kỳ 2011- 2020.

Quy mô đào tạo của Trường Đại học Ngoại thương trong các năm từ 2005 đến 2010. Quy mô đào tạo của các phân hiệu thuộc Trường Đại học Ngoại thương qua các năm từ 2005 đến 2010. Số lượng, trình độ đội ngũ cán bộ giảng viên và nhân viên của Trường Đại học Ngoại thương giai đoạn 2005 - 2010. Số lượng, trình độ đào tạo đội ngũ cán bộ, giảng viên và nhân viên tại các phân hiệu của Trường Đại học Ngoại thương năm 2010.

Quy mô đào tạo của Trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh qua các năm học từ 2006-2007 đến 2010-2011. Chất lượng đào tạo của Trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh khóa học 2006 – 2010. Số lượng, cơ cấu, trình độ đội ngũ CB-GV-NV của Trường Đại học Nông Lâm thành phố Hồ Chí Minh. Số lượng, cơ cấu, trình độ đội ngũ CB-GV-NV tại các phân hiệu so với cơ sở chính của Trường Đại học Nông Lâm đến năm 2011.

Quy mô đào tạo của Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh. Chất lượng đào tạo tại cơ sở chính và tại các phân hiệu của Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh năm 2010. Số lượng, cơ cấu, trình độ đội ngũ CBQL, giảng viên và nhân viên của Trường ĐHCN Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn từ 2006 – 2010. Số lượng, cơ cấu, trình độ đội ngũ cán bộ, giảng viên và nhân viên tại các phân hiệu của Trường ĐHCN thành phố Hồ Chí Minh năm 2010 114 Bảng 2.

Tần suất các ý kiến chuyên gia đánh giá về thuận lợi, khó khăn trong quản lý hoạt động đào tạo tại các phân hiệu. Tần suất các ý kiến đánh giá về thuận lợi, khó khăn trong quản lý đội ngũ ở các phân hiệu. Tần suất các ý kiến đánh giá thuận lợi, khó khăn trong quản lý cơ sở vật chất và thiết bị tại các phân hiệu. Tần suất các ý kiến đánh giá thuận lợi, khó khăn trong quản lý các hoạt động phát huy lợi thế của môi trường hoạt động tại các phân hiệu.

Tần suất các ý kiến đánh giá thuận lợi, khó khăn trong quản lý hoạt động kiểm soát chất lượng tại các phân hiệu. Tần suất các ý kiến đánh giá thuận lợi, khó khăn trong quản lý hệ thống thông tin quản lý tại các phân hiệu. Tần suất các ý kiến chuyên gia đánh giá về mức độ cần thiết của các giải pháp quản lý của các trường đại học đa phân hiệu. Tần suất các ý kiến chuyên gia đánh giá về tính khả thi của các giải pháp quản lý của các trường đại học đa phân hiệu.

182 ix DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Trang Sơ đồ 1.