Luận án TS: Nâng cao năng lực giảng viên tại các trường ĐH thuộc Bộ LĐTB&XH - Nguyễn Thị Vân Anh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI  NGUYỄN THỊ VÂN ANH NÂNG CAO NĂNG LỰC GIẢNG VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại Mã số : 62.21 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. Nguyễn Hoá HÀ NỘI - 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Tác giả luận án NGUYỄN THỊ VÂN ANH ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. v DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ. vi DANH MỤC CÁC BẢNG. vii PHẦN MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Những đóng góp dự kiến đạt được của luận án.

Kết cấu của luận án. 5 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.Các nghiên cứu về năng lực của giáo viên nói chung .Các nghiên cứu về nâng cao năng lực giảng viên trong các trường đại học.Khoảng trống nghiên cứu và những giá trị khoa học luận án sẽ phát triển. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp tiếp cận. Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu. 25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC GIẢNG VIÊN VÀ NÂNG CAO NĂNG LỰC GIẢNG VIÊN TRONG CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC.

Một số khái niệm cơ bản. Khái niệm giảng viên. Khái niệm về năng lực. Khái niệm năng lực giảng viên.

Khái niệm nâng cao năng lực giảng viên. Các thành phần cấu thành năng lực giảng viên. Những yếu tố tác động đến nâng cao năng lực giảng viên trong các trường đại học. Yếu tố khách quan.

Yếu tố chủ quan. Một số lý thuyết về quản trị nhân lực và sự vận dụng vào nâng cao năng lực giảng viên. Quản trị nhân sự dựa trên khung năng lực. Mô hình quản trị nhân sự theo phân tích công việc.

Mô hình quản trị nhân lực của Hiệp hội quản lý nguồn nhân lực Hoa Kỳ. Vận dụng lý thuyết về quản trị nhân lực để nâng cao năng lực giảng viên trong các trường đại học. Kinh nghiệm về nâng cao năng lực giảng viên và bài học cho Việt Nam. Kinh nghiệm của một số quốc gia phát triển trên thế giới về nâng cao năng lực giảng viên.

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. 58 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 60 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG NÂNG CAO NĂNG LỰC GIẢNG VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI. Khái quát các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Quá trình hình thành và phát triển. Về cơ cấu độ tuổi, giới tính của đội ngũ giảng viên. Về quy mô đào tạo. Về chất lượng đào tạo.

Đặc điểm cơ bản của các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và ảnh hưởng của nó đến việc nâng cao năng lực giảng viên. Thực trạng về năng lực và nâng cao năng lực giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Thực trạng về năng lực giảng viên. Thực trạng về nâng cao năng lực giảng viên.

Những yếu tố ảnh hưởng đến khả năng nâng cao năng lực của đội ngũ giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH. Đánh giá thực trạng nâng cao năng lực giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Những kết quả đã đạt được. Những hạn chế.

Nguyên nhân của những hạn chế. 109 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 111 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC GIẢNG VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THUỘC BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI 112 4. Bối cảnh nền giáo dục đại học Việt Nam và định hướng phát triển các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Bối cảnh nền giáo dục đại học Việt Nam hiện nay. Định hướng phát triển các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tới năm 2025 tầm nhìn 2030. Mục tiêu và nguyên tắc nâng cao năng lực giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Mục tiêu nâng cao năng lực giảng viên.

Nguyên tắc nâng cao năng lực giảng viên. Giải pháp nâng cao năng lực giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Nhóm giải pháp về cơ chế và chính sách. Nhóm giải pháp về chuyên môn và nghiệp vụ.

Nhóm giải pháp khác. Điều kiện để thực hiện các giải pháp nâng cao năng lực giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Đối với các cơ quan quản lý của Nhà nước. Đối với các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH.

Đối với đội ngũ giảng viên đại học. 144 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA NGHIÊN CỨU SINH TRONG THỜI GIAN HỌC TẬP. 149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên đầy đủ CBQL Cán bộ quản lý CBVC Cán bộ viên chức CGCN Chuyển giao công nghệ CNH Công nghiệp hóa ĐH Đại học ĐNGV Đội ngũ giảng viên ĐHLĐXH Trường Đại học Lao động - Xã hội GD&ĐT Giáo dục và đào tạo GDĐH Giáo dục đại học GS Giáo sư GVDN Giáo viên dạy nghề HĐH Hiện đại hóa KSA Kiến thức (Knowledge) – Kỹ năng (Skill) – Thái độ (Attitude) KH&CN Khoa học và công nghệ KT-XH Kinh tế - xã hội LĐTB&XH Lao động thương binh và xã hội LĐ-XH Lao động - xã hội NCKH Nghiên cứu khoa học NCS Nghiên cứu sinh NCNL Nâng cao năng lực PGS Phó giáo sư SPKT Sư phạm kỹ thuật SV/GV Sinh viên/Giảng viên ThS Thạc sĩ TS/GV Tiến sĩ/Giảng viên vi DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ Sơ đồ 1.1: Sơ đồ cấu trúc năng lực .2: Cấu trúc năng lực theo các nguồn lực hợp thành .3: Năng lực của một giảng viên đại học .4: Quy trình thực hiện đề tài luận án .1: Các thành phần cấu thành năng lực giảng viên .2: Xây dựng chương trình bồi dưỡng theo cách truyền thống .3: Xây dựng chương trình bồi dưỡng theo tiếp cận năng lực.

Mô hình quy trình phân tích công việc. Quy trình quản trị nhân lực dựa trên năng lực của SHRM. Cơ cấu theo giới tính của đội ngũ giảng viên các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH tại thời điểm cuối năm 2017 .2: Tốc độ tăng trưởng quy mô đào tạo của các trường đại học thuộc Bộ LĐTBXH.3: Bài báo công bố quốc tế của các trường đại học ở Việt Nam Sơ đồ 4. Tiến trình đào tạo, bồi dưỡng năng lực giảng viên .136 vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Cấp độ năng lực giải thích chính xác kiến thức thuộc các lĩnh vực nội dung và chương trình hiện hành.2: Phân bổ phiếu khảo sát gửi đi các trường .1: Các lý do sử dụng mô hình khung năng lực trong quản trị nhân sự.

Cơ cấu theo độ tuổi của đội ngũ giảng viên các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH tại thời điểm cuối năm 2017 .2: Thống kê quy mô sinh viên (hệ chính quy và vừa làm vừa học) trong 5 năm học gần đây của các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH. Thống kê phân loại kết quả học tập sinh viên năm học 2016-2017. Bảng thống kê học hàm/học vị của giảng viên cơ hữu tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH. Số lượng các công trình NCKH đã công bố.

Bảng thống kê số lượng phiếu khảo sát phản hồi .7: Kết quả đánh giá về kiến thức của giảng viên trong các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .8: Kết quả đánh giá về kỹ năng của giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .9: Kết quả đánh giá về thái độ của giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .10: Kết quả đánh giá về công tác xây dựng quy hoạch ĐNGV tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .11: Kết quả đánh giá về công tác tuyển dụng và sử dụng giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .12: Đánh giá về công tác kiểm tra, giám sát chất lượng giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .13: Đánh giá về công tác đào tạo và bồi dưỡng cho giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .14: Đánh giá về chế độ đãi ngộ cho giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .15 : Các yếu tố tác động đến nâng cao năng lực giảng viên tại các trường đại học thuộc Bộ LĐTB&XH .102 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trên con đường phấn đấu trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, thực hiện mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” thì mọi nguồn lực, tiềm năng và sự sáng tạo của dân tộc Việt Nam phải được được khơi dậy và giải phóng. Tuy nhiên, một trong những yếu tố có ý nghĩa then chốt cho mục tiêu trên là chất lượng giáo dục đại học (GDĐH) bởi trong bất kỳ điều kiện lịch sử nào, trường đại học luôn là môi trường bồi dưỡng, sáng tạo và chuyển giao những thành tựu khoa học và công nghệ (KH&CN) mới nhất, là đầu tàu trong việc đào tạo ra nguồn lao động chất lượng cao phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH - HĐH) đất nước. Hiện nay, việc đổi mới giáo dục nói chung, trong đó có đổi mới GDĐH nói riêng đang là một xu thế tất yếu mang tính toàn cầu.

Những quốc gia không đổi mới hoặc thực hiện cải cách giáo dục không thành công sẽ mất khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế và ngày càng bị tụt hậu xa hơn. Ngược lại, những quốc gia đã và đang tiến hành cải cách giáo dục một cách triệt để nhằm hướng tới một nền giáo dục năng động, hiện đại thì ngày càng thêm giàu mạnh. Tại Việt Nam, sau nhiều năm nỗ lực cải cách, đổi mới thì đội ngũ các cán bộ, viên chức (CBVC) nói chung và đội ngũ giảng viên (ĐNGV) trong trường đại học đã có sự phát triển lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng.