Hoàn thiện chính sách đào tạo theo nhu cầu xã hội của đại học Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI. HOÀNG VĂN MẠNH HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI ĐÀO TẠO THEO NHU CẦU XÃ HỘI CỦA CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, năm 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC THƢƠNG MẠI. HOÀNG VĂN MẠNH HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI ĐÀO TẠO THEO NHU CẦU XÃ HỘI CỦA CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số : 62.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. Bùi Xuân Nhàn 2.

Nguyễn Hóa Hà Nội, năm 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án “Hoàn thiện chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học Việt Nam” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các nội dung trình bày trong luận án là kết quả nghiên cứu do tôi thực hiện trên cơ sở kế thừa và có trích dẫn đầy đủ, trung thực các kết quả nghiên cứu của các tác giả đã công bố, các số liệu sử dụng trong luận án đều có nguồn gốc rõ ràng, luận án chƣa từng đƣợc công bố dƣới bất cứ hình thức nào. Hà Nội, ngày 27 tháng 11 năm 2018 Tác giả luận án Hoàng Văn Mạnh ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành nghiên cứu luận án “Hoàn thiện chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học Việt Nam”, nghiên cứu sinh đã nhận đƣợc sự giúp đỡ của rất nhiều cá nhân và tổ chức. Về phía tổ chức, xin trân trọng cảm ơn Trƣờng Đại học Thƣơng mại đã mang lại cơ hội học tập nghiên cứu trình độ tiến sĩ, chuyên ngành Quản lý kinh tế cho nghiên cứu sinh; xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ của Khoa Sau đại học; Khoa Khách sạn - Du lịch; Bộ môn Marketing du lịch, Khoa Khách sạn - Du lịch, Trƣờng Đại học Thƣơng mại đã tạo điều kiện ở mức tốt nhất cho nghiên cứu sinh hoàn thành các nhiệm vụ học tập, hoàn thành các thủ tục hành chính theo quy định để có thể đƣợc bảo vệ luận án! Về phía cá nhân, nghiên cứu sinh đặc biệt biết ơn hai giảng viên hƣớng dẫn là PGS,TS.

Bùi Xuân Nhàn và TS. Các thầy đã tạo điều kiện và giúp đỡ nghiên cứu sinh trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu luận án, đã chỉ bảo tận tình và là nguồn động viên to lớn để nghiên cứu sinh có thể kiên trì thực hiện luận án của mình! Để thực hiện nghiên cứu luận án, nghiên cứu sinh cũng nhận đƣợc sự giúp đỡ đặc biệt từ các thầy, các cô là thành viên Ban Giám hiệu, Ban Giám đốc các cơ sở giáo dục đại học; sự giúp đỡ nhiệt tình của đại diện lãnh đạo các doanh nghiệp, sinh viên và cựu sinh viên của các cơ sở cơ sở giáo dục đại học trong việc trả lời phiếu khảo sát; sự động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện rất nhiều từ ngƣời thân trong gia đình, đồng nghiệp trong cơ quan, sự giúp đỡ của một số sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, một số sinh viên Trƣờng Đại học Thƣơng mại và các tổ chức, cá nhân khác. Xin đƣợc bày tỏ sự biết ơn chân thành đến tất cả các cá nhân, tổ chức đã giúp đỡ nghiên cứu sinh hoàn thành luận án! Hà Nội, ngày 27 tháng 11 năm 2018 Tác giả luận án Hoàng Văn Mạnh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ. viii DANH MỤC HÌNH.

viii PHẦN MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Kết cấu luận án. 8 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Nghiên cứu nhu cầu xã hội đối với đào tạo đại học và đào tạo đại học theo nhu cầu xã hội. Nghiên cứu chính sách của nhà nƣớc đối với đào tạo đại học theo nhu cầu xã hội. Kết luận rút ra qua tổng quan tình hình nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu.

Khung nghiên cứu và phƣơng pháp nghiên cứu. Khung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. 21 Chƣơng 2: MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI ĐÀO TẠO THEO NHU CẦU XÃ HỘI CỦA CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC.

Đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học. Một số khái niệm. Sự cần thiết đào tạo đại học theo nhu cầu xã hội và các yếu tố cần thiết để trƣờng đại học đào tạo theo nhu cầu xã hội. Quy trình đào tạo đại học theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học.

Chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học. Khái niệm, phân loại và vai trò của chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học. Chính sách chủ yếu đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học. Các yếu tố ảnh hƣởng đến chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học.

Đánh giá chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học. Kinh nghiệm quốc tế về chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học. Kinh nghiệm của một số nƣớc. Bài học cho Việt Nam.

68 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI ĐÀO TẠO THEO NHU CẦU XÃ HỘI CỦA CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC VIỆT NAM. Đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học Việt Nam. Khái quát hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Thực trạng đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học Việt Nam.

Phân tích thực trạng chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học Việt Nam. Chính sách phát triển ngành đào tạo, xác định chỉ tiêu tuyển sinh gắn với nhu cầu xã hội. Chính sách đối với phát triển năng lực đào tạo của các trƣờng đại học Việt Nam. Chính sách đối với ngƣời học.

Chính sách phát triển liên kết, hợp tác giữa các trƣờng đại học và bên tuyển dụng lao động. Chính sách đối với việc thực hiện trách nhiệm giải trình của các trƣờng đại học. Đánh giá chung. Ƣu điểm và nguyên nhân.

Hạn chế và nguyên nhân. 115 v Chƣơng 4: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI ĐÀO TẠO THEO NHU CẦU XÃ HỘI CỦA CÁC TRƢỜNG 120 ĐẠI HỌC VIỆT NAM. Quan điểm và mục tiêu phát triển giáo dục đại học Việt Nam. Quan điểm phát triển giáo dục đại học Việt Nam.

Mục tiêu phát triển giáo dục đại học Việt Nam. Bối cảnh và thời cơ, thách thức trong phát triển giáo dục đại học Việt Nam. Bối cảnh quốc tế và trong nƣớc. Thời cơ và thách thức.

Đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách đối với đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2030 và những năm tiếp theo. Hoàn thiện chính sách phát triển ngành đào tạo, xác định chỉ tiêu tuyển sinh. Hoàn thiện chính sách đối với phát triển năng lực đào tạo theo nhu cầu xã hội của các trƣờng đại học. Hoàn thiện chính sách đối với phát triển liên kết, hợp tác giữa các trƣờng đại học và các nhà tuyển dụng lao động.

Hoàn thiện chính sách quản lý nhà nƣớc theo hƣớng mở rộng hơn nữa quyền tự chủ cho các trƣờng đại học. Hoàn thiện chính sách đối với việc thực hiện trách nhiệm giải trình của các trƣờng đại học. Hoàn thiện chính sách đối với ngƣời học. Nâng cao năng lực xây dựng, ban hành chính sách và hoàn thiện quy trình xây dựng, ban hành chính sách.

Một số kiến nghị. Đối với Quốc hội. Đối với các hiệp hội nghề nghiệp. Đối với các trƣờng đại học.

148 TÀI LIỆU THAM KHẢO. KẾT QUẢ KIỂM TRA TURNITIN. DANH MỤC BÀI BÁO. vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT TẮT ActionAid Tổ chức quốc tế chống đói nghèo CCTT Cơ chế thị trƣờng CDIO Conceive-Design- Chƣơng trình đào tạo theo tiếp cận CDIO Implement-Operate CĐ, ĐH Cao đẳng, đại học CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CS Chính sách CMCN Cách mạng công nghiệp CSVC Cơ sở vật chất CTĐT Chƣơng trình đào tạo DN Doanh nghiệp ĐNGV Đội ngũ giảng viên ĐT Đào tạo ĐTĐH Đào tạo đại học CNTT Công nghệ thông tin GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GDĐH Giáo dục đại học Giáo dục đào tạo/Giáo dục và Đào tạo/Giáo GDĐT dục - Đào tạo HNQT Hội nhập quốc tế HSSV Học sinh, sinh viên KĐCL Kiểm định chất lƣợng KTTT Kinh tế thị trƣờng KT-XH Kinh tế - xã hội Khoa học - công nghệ/ Khoa học và công KHCN nghệ LA Luận án LATS Luận án tiến sĩ LK,HT Liên kết, hợp tác NCKH Nghiên cứu khoa học NCS Nghiên cứu sinh NCXH Nhu cầu xã hội NSNN Ngân sách nhà nƣớc Profession- Chƣơng trình GDĐH theo định hƣớng POHE Oriented Higher nghề nghiệp ứng dụng thuộc Dự Education án GDĐH Việt Nam - Hà Lan QLGD Quản lý giáo dục QLKT Quản lý kinh tế QLNN Quản lý nhà nƣớc R&D Research and Development Nghiên cứu và phát triển TB Trung bình TCH Toàn cầu hóa TNGT Trách nhiệm giải trình United Nations Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa UNESSCO Educational Scientific and Liên Hiệp Quốc Cultural Organization XHCN Xã hội chủ nghĩa vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Đặc điểm các nền giáo dục gắn với các cuộc cách mạng công nghiệp .1: Thống kê số trƣờng đại học giai đoạn 2006-2016 .2: Quy mô sinh viên, quy mô sinh viên tuyển mới và quy mô sinh viên tốt nghiệp giai đoạn 2006-2017 .3: Tỷ lệ đi học chung và tỷ lệ đi học đúng tuổi đối với trình độ đào tạo đại học, cao đẳng giai đoạn 2011-2015 .4: Quy mô sinh viên cao đẳng, đại học, quy mô dân số và số sinh viên đại học, cao đẳng trên một vạn dân giai đoạn 2007- 2016 .1: Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên đã qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật từ 3 tháng trở lên chia theo trình độ đào tạo năm 2016, 2017 .2: Đánh giá sự phù hợp của chính sách phát triển ngành đào tạo, xác định chỉ tiêu tuyển sinh đối với đào tạo theo NCXH của các TĐH .