Luận án tiến sĩ đánh giá sự tồn lưu của một số hóa chất bảo vệ thực vật có nguồn

MỤC LỤC Lời cam ổOaI1. 2 << 2< 4t 2 nền gh ng 4002887190 22004201000020102202 1 1 Li Cấm Ơn .ố 3 Danh mục các chữ viết tắt .------5- + ss+t+*+£e£eEekeketrxrreerererrrrrrrrrrrrrrrrrrre 7 Danh mục/CÁG ĐẲN sa ago bcDiA1306G)51555358101138535EI94SSIAVRDREESSG/351405830snxksesesel 8 Danh mục các hình vẽ và đồ thị .--- -- --- +2 ++++2+++E#Eexeeetetrsrrrrerrrrrrrrrrrer 10 MMỜđẦU,. Keo He 1100EccrnserersesroenaoEirsEngzasasensSSTSESEH2S859/588 12 I.ffnh;cấp thiết của để TÃ án sasssoscsescnseacecevvevesnwcvssoesesvssssuvase. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.---5-©-sccs+crsrerxerrre 13 GCHUWOTE Te TOMS: GUAM.

Đại cương về các hoá chất bảo vệ thực vật có nguồn gốc cơ cÌo. Một số tính chất cơ bản của một vài HCBVTTV cơ clo.--------+ 2-22 +5++++s+s+s+<+ 17 LlleSs ENG ti Nsvssvecsscevssvoveucessvesssnveesesvexsensvesevecsexcscescessosuseosssaveveceveeesveevven 17 l.Ï;142%: AT TT ii ses26056041016039363029346)3345839E555355ESRENSSLIEEEEESES. Độc tính của một số HCBVTV cơ cÌO. Các phương pháp xác định HCBVTV cơ clo đã được sử dụng.

Phương pháp lấy và bảo quản mẫu. Bảo quản mẫu. Các phương pháp phân tích HCBVTTV cơ clo. Phương pháp đo độ đục.

Phương pháp sắc ký lớp mỏng,. Phong phap saci Ky Kn vsereccesssssneeereeveeevsexevereenessoccseeeceesstiscerceees 21 1. Phương pháp tách và làm giàu .3;1: Tách và lầm giàu sơ Đố ‹. Hàm lượng HCBVTV cơ clo trong các đối tượng môi trường.

Chu trình luân chuyển HCBVTV trong môi trường. Hàm lượng các HCBVTV cơ clo trong các đối tượng môi trường trên thế giới đã được công bố. Đại cương về điều kiện tự nhiên hệ đầm phá Thừa Thiên Huế. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên.

Một số thông số địa lý cơ bản. Thông tin cơ bản về động thực vật trên hệ đầm phá. Điều kiện kinh tế xã hội của cư dân canh tác và đánh bắt thuỷ sản. Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại các địa phương có liên quan đến sự tồn lưu các HCBVTV cơ clo ở hệ đầm phá Thừa Thiên Huế.

Kết IUẬN gu ens6eEnei6001411005586013593460484010439163854355398335830584801A80183403 22 41 Chương II: Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài. Phương pháp phan tich HCBVTV co clo 2. Tinh hinh nghién ctu vé tén luu HCBVTV co clo tai Viét Nam.

Nội dung và phương pháp nghiên cứu 2. Thiết bị, dụng cụ và hoá chất.1 Thiết bị và dung CŨ các 60106600151411603303365:054010844000046914008063 47 20. HOÁ CHẤT con Thí nghiệm xác định điều kiện tối ưu phương pháp phân tích HCBVTV cơ clo trong các đối tượng môi trường. Xác định lượng mẫu và địa điểm lấy mẫu.

Thí nghiệm nghiên cứu xác định hàm lượng HCBVTTV cơ clo trong nước, bùn đáy và một số động vật sống dưới nước. Đánh giá sự biến động hàm lượng HCBVTV cơ clo trong các đối tượng môi HƯỜI sec gen dãnõ ga io20108318255434618146135600s83G455. Xử lý kết quả thí nghiệm .--2-- 225525252 Ss2Sese+zcecxresercre 56 pc nh.ÔÔÔ 1 57 Chương 3: Kết quả và thảo luận. Kết quả nghiên cứu các điều kiện phân tích hàm lượng HCBVTV cơ clo58 3.

Kết quả nghiên cứu điều kiện chiết tách HCBVTV cơ clo. Xác định thời gian lưu. Chọn dung môi chiết các HCBVTV cơ cÌo. Đánh giá điều kiện làm sạch dịch chiết.

Làm sạch (cleanup) các chất hữu cơ bằng florisil. Làm sạch các chất hữu cơ chứa sunfua bằng đồng kim loại. Quy trình phân tích HCBVTV cơ clo bằng sắc ký khí. Xây dựng đường chuẩn xác định HCBVTV cơ cÌo.

Xác định điểm lấy mẫu và lấy mẫu. Điểm lấy mẫu và các đặc trưng cơ bản của mẫu.Js1y Maude va mau DIN GAY cscvessssseevesssevsssssesreseressesrsssssssrscscossaseene 71 3. Mauicd va vem Xan sa6s4t813060000035E103465)39853048834818. Chuẩn bị mẫu tổ hợp cho từng loại mẫu 3.

Đánh giá sự biến thiên tồn lưu của HCBVTTV cơ clo trong nước, bùn và CÁC /SITN VÀ ng s0n 0 t0 00010106381160138501313X5011344083631146335514481584014E6611014856111856603658E 76 3. Hàm lượng các HCBVTTV cơ clo trong nước ở hệ đầm phá Thừa Thiên HUẾ. oi cccccco-cceckecsrseseoeaiss.5098938:34GỆSS3Shš8oSsiggopuESBaxskos8ExR 76 3. Sự phân bố các HCBVTV cơ clo theo vị trí lấy mẫu ở hệ đầm phá Thừa Thiên HUẾ cenuacbánttt00586165449005451534303550XAAD0AG03309E0843 001088 77 3.

Sự phân bố các HCBVTV cơ clo theo thời gian lấy mẫu ở hệ đầm phá Thừa.eiccc nen ng tung 22 011206016010401649165563105301030888 83 3. Ham lugng HCBVTV co clo trong bùn ở hệ đầm phá Thừa Thiên Huế 5Ô cố 84 33. Su phan bOitheo vil tri AY MAU senna emeneecanasnncans 86 3. Sur phan b6 theo thi giam.

Ham luong HCBVTV co clo trong vem xanh và cá. Hàm lượng HCBVTV cơ clo trong vẹm xanh. Hàm lượng HCBVTV cơ clo trong cá. Quan hệ giữa hàm lượng các HCBVTV cơ clo trong các đối tượng môi trường và một số thông số đặc trưng của nước.

Quan hệ giữa hàm lượng các HCBVTV cơ clo trong nước, bùn đáy và SIINH (VÔ E osx va sogs11E42053150468ãa3E8is9060040406y6sE6u4miSasugtiBrMebsuddSsssnsnsoxssbssssersanzSS9S/SSRSS. Quan hệ giữa hàm lượng DDTs trong nước và trong bùn. Quan hệ giữa hàm lượng DDTs trong nước, bùn và các sinh vật 94 3. Mối liên hệ giữa hàm lượng DDTs trong nước với một số thông số đặc trưng cho nước ở đầm phá Thừa Thiên Huế.

Quan hệ giữa hàm lượng DDTs với tổng lượng các chất lơ lửng 96 3. Quan hệ giữa hàm lượng DDTs trong nước với độ muối. 97 COU LU O CC. //// 0 98 Danh:mue các công trình của ĐÁ gỗ gen HD HH 006381616-0104563418565041614400666 100 Tài liệu tham khảo.

116 NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN DDD: Diclodiphenyldicloetan DDE: Diclodiphenyldicloetylen DDT: Diclodiphenyltricloetan DDTs: Cac déng phan va cdc san pham phân huỷ (DDE,DDD) của DDT ECD: Detectơ cộng kết điện tử FAO: Tổ chức Nông Lương của Liên hợp quốc GC: Sắc ký khí HCBVTV: Hoa chất bảo vệ thực vật HCH: Hexaclocyclohexan HCHs: Các đồng phân cua HCH IUPAC: Hiệp hội các nhà Hoá học Quốc tế LD¿;: Liều gây chết 50% cá thể động thực vật thí nghiệm MS: Khối phổ P°: Áp suất hơi bão hoà SPE: Chiét pha ran SPME: Vi chiét pha ran tạ. : Nhiệt độ nóng chảy WHO: Tổ chức Y tế thế giới DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Ham lượng HCH tổng và DDT tổng trong nước, bùn và một số đối tượng sinh vật ở cửa sông, ven biển tại một số nơi trên thế giới (đơn vị tính: ng/1 đối với mẫu nước; ng/g trọng lượng khô đối với mẫu bùn hoãc:mẫu SINH VÂ xe snerieertee site cEAgSL2d4 ki SA SA 4604161646 0202880888 4 0x0 28 Bảng 1.2: Thông tin về hiện trạng bảo quản và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở hai tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên Huế. ------ 5 ++s+s+se£es+ 39 Bảng 2.1: Hàm lượng HCH tổng và DDT tổng trong một số đối tượng sinh vật và môi trường ở Việt Nam (đơn vị tính: ng/1 đối với mẫu nước; ng/g trọng lượng khô đối với mẫu bùn hoặc mẫu sinh vật).1: Thời gian lưu của một số HCBVTV cơ clo.2: Hiệu suất thu hồi của các HCBVTV cơ clo trong nước.3: Hiệu suất thu hồi của các HCBVTV cơ clo trong bùn và trong sinh VÔ box ó0011/4026101000EEIEUNGETAHETESIEERESXSSSSEESESEBIEEEESV2XEESEVSXS3S95EESE823339E6eb232S558:EE7/2.4: Hiệu suất thu hồi các HCBVTV co clo sau khi làm sạch trên cột FÏOISNs.sscescckunsekK ngu hs 051 181002686840066/ 5: Các HCBVTV cơ clo có trong các loại mẫu môi trường tại hệ đầm phá THỪA THIÊN HUẾ ‹.51442116151662xx664162510162525450012398935085n03xn92ias39558.52xs0d2esnd 67 Bảng 3.7: Bảng tổng hợp một số thông số tại điểm lấy mẫu tại hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai và Lăng CÔô. +52 25222 Se+t+r+rcrxrerrrrerercee 12 Bang 3.8: Hàm lượng trung bình (18 đợt lấy mẫu) của các HCBVTV cơ clo theo mặt cắt ngang trên đầm phá Tam Giang - Thuỷ Tú.9: Phương trình các đường biểu diễn sự biến động hàm lượng DDTs (y - ng/l) theo thời gian (x - tháng) ở các mặt cắt trên hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai và Lăng Cô.

Hàm lượng các HCBVTV co clo trong mẫu vem xanh.1 1: Hàm lượng các HCBVTV cơ clo trong các mẫu cá.12: Hàm lượng DDTS trung bình dùng để so sánh tỉ lệ tích luỹ trong các loại mẫu sinh vật, bùn và nưỚc.13: Tỷ lệ tích luỹ DDTs trong các loại mẫu.14: Các phương trình hồi quy biểu diễn sự phụ thuộc giữa hàm lượng DDTs trong nước (y - ng/1) vào hàm lượng các chất lơ lửng (x - mg/]) lðibfnio 15. 96 DANH MỤC HÌNH VẼ VÀ ĐỔ THỊ Hinh lại; Sơđồthiếfbisắc kýKhí:------ec=e-eeŸŸŸeeSseseeeeeensiresnsnereeen 22 Hình 1.2: Sự di chuyển, phân bố HCBVTV trong môi trường (theo Fishbe!).3: Sự khuếch đại sinh học của hàm lượng DDT qua dây chuyền thức ăn =-.4: Bản đồ địa hình và hệ đầm phá Thừa Thiên Huế .1: Sơ đồ tổng quát quy trình phân tích HCBVTV cơ clo bằng phương DHẨO SẠG kỹ KHÍ,.ecco2SSoseoenorEEveeerEorssvecrrsrenseoxsasEsesssesesgsssj5556553835363810 50 Hình 2.2: Sơ đồ lấy mẫu nước và mẫu bùn tại 1 điểm lấy mẫu. 3: Bản đồ điểm lấy mẫu tại hệ đầm phá Thừa Thiên Huế .4: Quy trình phân tích HCBVTV cơ clo trong bùn và mẫu sinh vật .1: Sắc đồ của một số HCBVTV cơ clo chuẩn .2: Cột florisil dùng trong kỹ thuật làm sạch trong phân tích sắc ký .3: Sơ đồ quy trình xử lý mẫu phân tích HCBVTV cơ clo.4: Đường chuẩn (tính theo diện tích đỉnh) của các HCBVTV cơ clo i6o152006 5001 ss.5: Đường chuẩn (theo chiều cao đỉnh) xác định các HCBVTV cơ clo trong:mấfu.nƯỚC srscsssixzstixixtins225004004066246885158000134388036Gi.6: Sự biến thiên hàm lượng DDTs trong nước ven bờ (phía biển Đông) ở phá Tam Giang — Thuỷ TÚ .---- + + +2 +++++++s+£+z+xezxerrxzrxcre at Hình 3.7: Sự biến thiên hàm lượng DDTs trong nước giữa phá Tam Giang - Thuy Hình 3.8: Sự biến thiên hàm lượng DDTS trong nước gần bờ (phía đất liền) phá 'Tanm/Cñanng:—“ THUẾ TH: scsxsvsi6666161005419041500031985:212152essessessrsestssesarsessseoosE.9: Sự phân bố của hàm lượng trung bình của DDTs theo mặt cắt ngang trên đầm phá Tam Giang - Thuỷ TÚ. 2- 2 set xe xeczzesz 80 Hình 3.10: Sự biến thiên hàm lượng DDTs trong nước theo vị trí lấy mẫu ở đầm 10 Hình 3.11: Sự biến thiên hàm lượng DDTS trong nước theo vị trí lấy mẫu ở đầm LAN 8 CO vwrvcssevescezessecenssecesvesweeneaven sauces sersceseseeasecsuscieseisssevesvones sonenernenensnanaens 82 Hình 3.12: Sự biến động hàm lugng DDTs trong bin day trén hé dam pha Thira THIGH HUE .13: Sự biến động hàm lượng HCHs trong bùn đáy trên hệ đầm phá Thừa Thiền HUẾ sen sen 0 101330100216910005390349E1385353138905588550/09.14: Sự biến động hàm lượng aldrin trong bùn đáy trên hệ đầm phá Thừa n0: 1.15: Đường biểu diễn sự tương quan của hàm lượng DDTs trong nước và trong bùn ở các mặt cắt trên đầm Cầu Hai.

Tính cấp thiết của đề tài Các hoá chất bảo vệ thực vật có nguồn gốc cơ clo (gọi tắt là hoá chất bảo vệ thực vật cơ clo) có trong môi trường là một trong số nhóm hoạt chất gây rối loạn nội tiết cho động vật và người [98], ảnh hưởng xấu đến hệ sinh thái và sức khoẻ con người [10]. Vì vậy, việc đánh giá lượng tồn lưu của chúng trong môi trường có tầm quan trọng đặc biệt nhằm bảo vệ hệ sinh thái, nguồn gen đồng thời nâng cao chất lượng sống cũng như sức khoẻ con người. Hệ sinh thái ở đầm phá Thừa Thiên Huế (hệ sinh thái cửa sông ven biển) là một tập hệ sinh thái con, trong đó luôn có sự tác động của các yếu tố vật lý, địa hóa, sinh hoá, hoá học, sinh học. Hệ sinh thái này có tính đặc thù và nhạy cảm [13].